Debate Γιάννη Λοβέρδου – Δημήτρη Μάντζου στον Realfm 97,8 για τον ρόλο της Ευρώπης, το καλώδιο και το ενδεχόμενο μετεκλογικών συνεργασιών

Ο υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννης Λοβέρδος και ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Δημήτρης Μάντζος αντιπαρατέθηκαν για την απουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τα διεθνή κέντρα αποφάσεων, τα ελληνοτουρκικά και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Στο επίκεντρο τέθηκαν η γαλλική ρηματική διακοίνωση για το καλώδιο και οι τουρκικές διεκδικήσεις, ενώ οι δύο πολιτικοί αναφέρθηκαν στο ενδεχόμενο μετεκλογικής συγκυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ.

Γιάννης Λοβέρδος, Δημήτρης Μάντζος

Τα βασικά σημεία του άρθρου

  • Για τις διεθνείς εξελίξεις και την απουσία της Ευρώπης από τα κέντρα λήψης αποφάσεων αντιπαρατέθηκαν στον Realfm 97,8 ο υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννης Λοβέρδος και ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Δημήτρης Μάντζος.
  • Στο πεδίο των ελληνοτουρκικών και της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, ο κ. Λοβέρδος υπογράμμισε ότι το έργο θα ολοκληρωθεί ομαλά εντός χρονοδιαγράμματος, ενώ ο κ. Μάντζος προειδοποίησε για τον κίνδυνο δημιουργίας επικίνδυνου πολιτικού προηγούμενου με αφορμή τη γαλλική ρηματική διακοίνωση.
  • Σχετικά με τις μετεκλογικές συνεργασίες, ο κ. Λοβέρδος ανέφερε πως σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας ο μόνος πιθανός κυβερνητικός εταίρος για τη Νέα Δημοκρατία θα ήταν το ΠΑΣΟΚ, με τον κ. Μάντζο να αποκλείει κατηγορηματικά κάθε ενδεχόμενο συγκυβέρνησης.

Για τις διεθνείς εξελίξεις και τον ρόλο της Ευρώπης, τα ελληνοτουρκικά με αιχμή την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, αλλά και το εγχώριο πολιτικό σκηνικό ενόψει των εθνικών εκλογών συζήτησαν, σε ένα εφ’ όλης της ύλης debate στον Real FM 97,8 και την εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου με τον Αντώνη Δελατόλλα, ο υφυπουργός Εξωτερικών, Γιάννης Λοβέρδος, και ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ και Τομεάρχης Εξωτερικών του Κινήματος, Δημήτρης Μάντζος.

Οι δύο πολιτικοί αντιπαρατέθηκαν για την απουσία της Ε.Ε. από τα μεγάλα διεθνή κέντρα αποφάσεων, τη στάση της Άγκυρας και τη γαλλική ρηματική διακοίνωση για το καλώδιο, ενώ κατέθεσαν τις θέσεις των κομμάτων τους για το ενδεχόμενο μετεκλογικών συνεργασιών.

Η τριμερής συνάντηση στη Σεντζέν της Κίνας και η απουσία της Ευρώπης

«Η αλήθεια είναι ότι εμένα, ως φιλοευρωπαίος που είμαι, όπως και οι περισσότεροι νομίζω, δεν είναι κάτι που με ευχαριστεί αυτό που συμβαίνει. Η Ευρώπη αυτή τη στιγμή δείχνει να μην έχει την πολιτική δύναμη να παρευρίσκεται σε αυτές τις μεγάλες συναντήσεις, οι οποίες μέχρι ενός σημείου καθορίζουν το μέλλον του πλανήτη μας. Και γι’ αυτό είναι ένα έλλειμμα. Δεν είμαι ευχαριστημένος. Ποιος θα μπορούσε να είναι ευχαριστημένος για κάτι τέτοιο; Δυστυχώς η ενοποίηση της Ευρώπης δεν έχει προχωρήσει στον βαθμό που θα θέλαμε. Θυμάμαι τι μεγάλη ανακούφιση και αισιοδοξία νιώθαμε το 1992 με το Μάαστριχτ, ότι θα έρθει η εποχή που η Ευρώπη θα είναι ένα και θα μπορεί να παίζει καθοριστικό ρόλο στις παγκόσμιες εξελίξεις. Αυτή η εποχή ακόμα δεν έχει έρθει και αυτό είναι πραγματικά έλλειμμα» είπε ο κ. Λοβέρδος σχολιάζοντας την τριμερή σύνοδο κορυφής στη Σεντζέν και την απουσία της Ευρώπης, παρότι στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκονται ζητήματα που την αφορούν άμεσα, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία.

«Σε ό,τι αφορά τους εξοπλισμούς, δεν σας κρύβω ότι η Ελλάδα, με μεγάλο κόστος του λαού της- γιατί δεν το κάνει από το περίσσευμά της, το κάνει από το υστέρημά της- είναι υποχρεωμένη να αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες. Να είμαστε περήφανοι για τους εξοπλισμούς που έχουμε κάνει, αλλά ταυτόχρονα ξέρουμε ότι αυτό είναι κάτι που στερεί από αλλού πόρους. Αλλά δεν έχουμε άλλη επιλογή με τους γείτονες που διαθέτουμε» πρόσθεσε ο υφυπουργός Εξωτερικών.

Από την πλευρά του ο Δημήτρης Μάντζος, είπε ότι είναι βαθιά προβληματικό και ιδιαιτέρως αρνητικό «να βλέπουμε τρεις ηγέτες, τρεις μεγάλες δυνάμεις μόνες, ερήμην της Ευρώπης και ερήμην πολλών ακόμα πόλων ισχύος». «Τρεις ηγέτες, οι οποίοι κατά καιρούς δεν έχουν διακριθεί ο καθένας από τους τρεις και για την προσήλωσή τους στους διεθνείς κανόνες και στο δημοκρατικό παιχνίδι. Αποφασίζουν σε ένα στρογγυλό τραπέζι να μοιράσουν τον πλανήτη σε σφαίρες επιρροής. Είναι η απόπειρα των ισχυρών της γης να εφαρμόσουν και να επιβάλουν τη δική τους ισχύ και το δίκαιο της ισχύος τους πάνω στο διεθνές δίκαιο και την ισχύ του δικαίου, όπως τουλάχιστον μεταπολεμικά ο πλανήτης είχε αποφασίσει να ακολουθήσει, δηλαδή έναν άλλο δρόμο αξιακό. Θεωρώ ότι αυτή η εξέλιξη αφαιρεί κρίσιμο χώρο από τους διεθνείς οργανισμούς, όπως τα Ηνωμένα Έθνη, αφαιρεί κρίσιμο χώρο από τη διεθνή δικαιοσύνη, η οποία ούτως ή άλλως βάλλεται, καθώς τουλάχιστον δύο εκ των τριών ηγετών, ο κ. Πούτιν και ο κ. Τραμπ, μόλις πρόσφατα επέβαλαν κυρώσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, ο καθένας για τους λόγους του. Και προφανώς είναι πολύ ανησυχητική η δική μας απουσία, διά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπάρχει ένα ρητό στις διεθνείς σχέσεις, ότι όποιος δεν είναι στο τραπέζι, συνήθως είναι στο μενού. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε μία αμήχανη κατά τα λοιπά σύσκεψη των “Προθύμων” για την Ουκρανία, την ώρα που το μέλλον της Ουκρανίας και της Ευρώπης αποφασίζεται αλλού» υπογράμμισε ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ.

Κληθείς να σχολιάσει το γεγονός ότι θα βρεθεί τρόπος να σταλούν 45 δισ. για στήριξη της Ουκρανίας, αλλά δεν βρίσκεται αυτό το ποσό για να υποστηριχθούν οι Ευρωπαίοι πολίτες που αντιμετωπίζουν μια μεγάλη ενεργειακή κρίση, είπε: «Το ζήτημα της Ουκρανίας είναι ένα αγκάθι και μια ανοιχτή πληγή στην Ευρώπη. Ξεκίνησε με μία βάρβαρη επιθετική ενέργεια του ρωσικού στρατού και του Ρώσου Προέδρου κατά ενός κυρίαρχου και ανεξάρτητου κράτους, της Ουκρανίας και του λαού της. Έχει εξελιχθεί όμως σε μία παγωμένη σύρραξη, η οποία πράγματι πρέπει να τερματιστεί, όμως ο τερματισμός αυτής της σύρραξης δεν πρέπει να γίνει με τον τρόπο που θα αποφασίσουν οι τρεις ηγέτες κατά τη θεωρία των σφαιρών επιρροής. Θα έπρεπε να έχει λυθεί με πιο τολμηρές, ειρηνευτικές διαμεσολαβητικές πρωτοβουλίες της Ευρώπης. Η Ευρώπη δυστυχώς ζει τα επίχειρα των πολιτικών επιλογών προηγούμενων δεκαετιών, όταν προέταξε την οικονομική και νομισματική της ένωση και άφησε κατά μέρος την πολιτική της ένωση, την πολιτική της ενοποίηση και κυρίως την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας και άμυνας. Μιλάμε για μία Ευρώπη η οποία πράγματι αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να εκφράσει στο σύνολό της τα κράτη-μέλη, δεν έχει τις δομές εκείνες της εξωτερικής πολιτικής ώστε να αναλάβει μια ειρηνευτική πρωτοβουλία στην Ουκρανία. Πράγματι ζει τα επίχειρα αυτού του επιθετικού πολέμου, κυρίως στην ενέργεια και σε βασικά αγαθά».

Ερωτηθείς ο κ. Λοβέρδος εάν λείπουν αυτή την περίοδο από την Ευρώπη ηγέτες που θα μπορούσαν να σηκώσουν ένα βάρος μιας τέτοιας εκπροσώπησης, σε μία τέτοια σύνοδο κορυφής για παράδειγμα, απάντησε: «Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και στο γεγονός ότι δεν υπάρχει ενιαία έκφραση της Ευρώπης. Η κ. Φον ντερ Λάιεν, δεν μπορεί να εκπροσωπήσει τις 27 χώρες-μέλη σε αυτό το επίπεδο. Είναι εκπρόσωπος μόνο της Κομισιόν, δεν είναι της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο σύνολό της. Και δεν είναι και ενιαία η στάση σε πολλά πράγματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συνεπώς, έχει πολύ δρόμο μπροστά της ακόμα η Ευρώπη για να προχωρήσει σε μια ουσιαστική πολιτική ενοποίηση που θα της επέτρεπε να καθίσει στο ίδιο τραπέζι ως ισότιμο μέρος και να την ακούνε οι άλλες τρεις υπερδυνάμεις».

«Αυτό συμβαίνει διότι πολλές κυβερνήσεις, κυρίως συντηρητικές , αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη δεν θέλουν την πολιτική ενοποίηση, αλλά ενθαρρύνουν την επιστροφή στην Ευρώπη των εθνών-κρατών. Δηλαδή πιστοποιούν την αποτυχία της Ευρώπης και αντί να την αλλάξουν, να τη θεραπεύσουν, να τη βελτιώσουν, την εγκαταλείπουν. Λένε ότι θα πρέπει να επιστρέψουμε στις κυβερνήσεις εθνών-κρατών που πρέπει να κάνουν το δικό τους παιχνίδι, μακριά από το κέντρο των Βρυξελλών. Δεν διαφωνώ ότι αυτό πρέπει να αλλάξει. Προφανώς πρέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ύπατη Εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική να αλλάξουν τον τρόπο που λειτουργούν, για να είναι πιο δημοκρατικά νομιμοποιημένοι. Και μπορούμε να μιλήσουμε για το πώς εκλέγεται ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και κατά πόσον τον εκλέγουν οι ίδιοι οι πολίτες της Ευρώπης ή γίνεται μια διαμεσολάβηση, μια διαπραγμάτευση μεταξύ των ευρωομάδων. Την Ευρώπη δεν πρέπει να την εγκαταλείψουμε, ιδίως εμείς οι Έλληνες. Πρέπει να εργαστούμε ακόμη περισσότερο για να την αλλάξουμε, ώστε να μπορεί στα επόμενα μεγάλα τραπέζια του μέλλοντος, να κάθεται ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αξιώσεις και ισότητα, ως ίσος προς ίσο, με όλους τους υπόλοιπους ισχυρούς της γης» ανέφερε από την πλευρά του ο κ. Μάντζος.

«Σε αυτό συμφωνούμε με τον κ. Μάντζο και νομίζω και η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ, προς αυτή την κατεύθυνση εργαζόμαστε. Δεν νομίζω όμως ότι εργάζονται όλες οι πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα προς την ίδια κατεύθυνση» σχολίασε ο κ. Λοβέρδος με τον κ. Μάντζο να αντιτείνει: «Μπορούμε να μπούμε στα εσωτερικά του κόμματός σας βέβαια και να δούμε άλλους υπουργούς, οπαδούς του Τραμπ, απολογητές αυτής της νεοδεξιάς υπερσυντηρητικής στροφής στα έθνη-κράτη, και να συζητήσουμε κατά πόσον η Νέα Δημοκρατία στην πραγματικότητα εκφράζει αυτή την ευρωπαϊκή πολιτική».

Αντιπαράθεση για τα ελληνοτουρκικά και το καλώδιο

Στη συνέχεια, η συζήτηση πέρασε στα ελληνοτουρκικά και το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Ο κ. Λοβέρδος, σχολιάζοντας και τις τελευταίες προκλητικές δηλώσεις του υπουργού Άμυνας της Τουρκίας, είπε ότι δεν πρόκειται για κάτι καινούριο. «Στην Τουρκία, όπως και στην Ελλάδα, εσωτερικοποιούν σε πολλές φορές την εξωτερική πολιτική και το χρησιμοποιούν και για λόγους επιρροής της κοινής γνώμης στο εσωτερικό τους. Αυτές οι προκλήσεις δεν είναι ούτε καινούριες ούτε θα πάψουν στο εγγύς μέλλον τουλάχιστον. Δεν πρέπει να δίνουμε τόση μεγάλη σημασία στο τι λέγεται στο εσωτερικό, όσο τι γίνεται στην πράξη. Και το θέμα είναι ότι με το καλώδιο, ό,τι κι αν λέγεται και στην Ελλάδα, τα πήγαμε πολύ καλά. Και εγώ είμαι περήφανος που υπηρετώ στο υπουργείο Εξωτερικών, γιατί χωρίς καμία αμφιβολία, ένα εκκρεμές θέμα σχετικά με το καλώδιο, θα ολοκληρωθεί ομαλά μέσα στο χρονοδιάγραμμα που έχει τεθεί. Είναι μια επιτυχία για την Ελλάδα και πρέπει να το αναγνωρίσουμε όχι για την κυβέρνηση Μητσοτάκη, όχι για τον Γεραπετρίτη, τον Λοβέρδο, τον Χατζηβασιλείου ή τον οποιονδήποτε άλλον, αλλά για την Ελλάδα. Και χαίρομαι τουλάχιστον που μετά την ενημέρωση που είχαν οι πολιτικοί αρχηγοί από τον υπουργό Εξωτερικών, έπεσαν αρκετά οι τόνοι και αυτό είναι προς τη θετική κατεύθυνση. Στα θέματα διεθνούς και εξωτερικής πολιτικής πρέπει να βρίσκουμε τρόπους να ομονοούμε. Και για τα εσωτερικά, για την ακρίβεια, για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, για ό,τι άλλο θέλετε, μπορούμε να τσακωθούμε όσο πάει» τόνισε ο Γιάννης Λοβέρδος.

Ερωτηθείς εάν υπάρχει κίνδυνος αντίδρασης από την πλευρά της Τουρκίας όταν θα φτάσουμε στην πόντιση του καλωδίου, είπε: «Νομίζω πως όχι. Φυσικά, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει τα πάντα, αλλά λογικά δεν θα υπάρξει και δεν θα υπάρξει διότι η πόντιση καλωδίου -ακόμα και αν η Τουρκία θεωρεί, παρανόμως και κακώς, ότι αυτή είναι η δική της υφαλοκρηπίδα- δεν παραβιάζει την υφαλοκρηπίδα. Δεν θα γίνουν εργασίες στον βυθό. Κατά συνέπεια δεν νομίζω ότι θα υπάρξει σοβαρή αντίδραση, αλλά θα το δούμε. Εγώ από τη στιγμή που πέρασε το πλοίο από αυτό που θεωρούν οι Τούρκοι δική τους υφαλοκρηπίδα, χωρίς να υπάρξει κανένα πρόβλημα, νομίζω ότι θα ξεπεραστεί. Αλλά αυτό θα το δούμε στην πορεία οπωσδήποτε».

«Εγώ δεν βλέπω εμμονή της Τουρκίας με ψυχολογικούς όρους, βλέπω μία στρατηγική επιμονή της Τουρκικής Δημοκρατίας και της τουρκικής διπλωματίας, η οποία μάλιστα κλιμακώνεται τα τελευταία χρόνια, εμπλουτίζοντας τις ήδη υπάρχουσες, πράγματι αναθεωρητικές, αιτιάσεις και απαιτήσεις της στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο με νέους ισχυρισμούς. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, για παράδειγμα, το οποίο κυρώθηκε πρόσφατα και από την Ανατολική Λιβύη, δεν υπήρχε στην ελληνοτουρκική σκακιέρα πριν από το 2019. Ούτε η «Γαλάζια Πατρίδα», η οποία ενώ είχε εδώ και πολλά χρόνια διατυπωθεί ως μια περιθωριακή περίπου γεωπολιτική θεώρηση από κάποιους στρατιωτικούς κυρίως ή παραστρατιωτικούς κύκλους της Τουρκίας, δεν είχε λάβει χαρακτηριστικά κυρίαρχου δόγματος. Η «Γαλάζια Πατρίδα» απειλεί να γίνει όχι απλώς μία διπλωματική παραδοχή για την Τουρκία, αλλά είναι πλέον ένα δόγμα το οποίο διδάσκεται στο εκπαιδευτικό σύστημα της Τουρκίας. Απειλεί να γίνει και νόμος του κράτους με την ψήφιση σχετικού σχεδίου νόμου από την Τουρκική Εθνοσυνέλευση, αν αυτό συμβεί. Καταλαβαίνουμε ότι αυτό κλιμακώνει την προκλητικότητα και δημιουργεί ένα διπλωματικό προηγούμενο, ένα διπλωματικό τετελεσμένο για τους διπλωμάτες της Τουρκίας που θα δεσμεύονται από το δόγμα» τόνισε ο κ. Μάντζος οποίος σημείωσε ότι πρέπει καταρχάς να διαβάζουμε πιο σωστά την Τουρκία. «Χρειάζεται μια βαθύτερη τουρκολογική ανάλυση των συνδρόμων, των θέσεων και των ισχυρισμών της Τουρκίας».

Ερωτηθείς εάν θα ήταν μία απάντηση η επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, νότια της Κρήτης, στην περίπτωση που τελικά φέρει η Άγκυρα στην τουρκική εθνοσυνέλευση το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», απάντησε: «Είναι σαφές ότι η χώρα διατηρεί το δικαίωμα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα όπως ορίζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Προφανώς όλα αυτά πρέπει να γίνονται, στον δέοντα χρόνο, με τη δέουσα διαβούλευση και συνεννόηση κατά την άποψή μας, των πολιτικών δυνάμεων, και προφανώς συνεκτιμώντας όλες τις συνθήκες. Και μαζί με αυτό, σίγουρα πρέπει να μιλήσουμε για κυρώσεις πια της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Τουρκία, διότι αν ψηφιστεί και το σχέδιο νόμου για τη «Γαλάζια Πατρίδα», θα μιλούμε για τη νομοθετική πλέον αναγνώριση, πέραν πάσης αμφιβολίας, ενός αναθεωρητικού δόγματος εις βάρος δύο κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης: της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Κυπριακής Δημοκρατίας».

Σχετικά με το καλώδιο ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, είπε: «Για εμάς, καταρχάς το έργο είναι αυτή τη στιγμή θαλάσσια έρευνα, και όχι πόντιση. Η πόντιση έπεται σε επόμενους μήνες, σίγουρα μετά τις δικές μας εθνικές εκλογές. Γι’ αυτό και έχει σημασία το τι αποφασίζεται σήμερα, πώς θα δεσμεύσει μελλοντικές κυβερνήσεις και κυρίως μελλοντικές γενιές Ελλήνων. Το έργο αυτό, το οποίο είναι κορυφαίας ενεργειακής και γεωπολιτικής αξίας, έργο της Ευρωπαϊκής Ένωσης -και όχι αμιγώς ελληνικό ή κυπριακό- έπρεπε εξαρχής να έχει κινηθεί και υλοποιηθεί αποκλειστικά μέσα στο πλαίσιο και τις διαδικασίες του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και του ευρωπαϊκού κεκτημένου».

«Η ρηματική διακοίνωση τρίτου κράτους, και δη ευρωπαϊκού, και κράτους συμβαλλόμενου μέρους της UNCLOS, της Διεθνούς Συμβάσεως της Θάλασσας, προς την Τουρκία -εν προκειμένω της Γαλλίας- δεν προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Και εκεί ερείδεται η βασική μας πολιτική ένσταση: ότι δημιουργείται ένα πολιτικό προηγούμενο στο οποίο η χώρα, για οποιαδήποτε υποθαλάσσια ζεύξη ή για οποιαδήποτε θαλάσσια έρευνα θα αποπειραθεί -είτε η ίδια αφ’ αυτήν, είτε διά τρίτων αναδόχων, αντιπροσώπων, εταιρειών τρίτων κρατών- να κάνει, θα πρέπει πρώτα να επικοινωνεί, να ενημερώνει, να γνωστοποιεί, να ειδοποιεί την Τουρκική Δημοκρατία ως μη έδει. Η τελευταία δεν δικαιούται να έχει τέτοια ενημέρωση. Και αυτό δημιουργεί πράγματι το πολιτικό προηγούμενο και έναν κίνδυνο, εφόσον αυτό επαναλαμβάνεται στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, να δημιουργήσει μια μακροχρόνια πρακτική που ενδεχομένως στο μέλλον, εάν και όταν οδηγηθεί η μία και μόνη διαφορά οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, σε δικαστική κρίση, αυτό να έχει και νομική αξία για την Τουρκία. Αυτός είναι ένας κίνδυνος τον οποίο πρώτα η ελληνική διπλωματία πρέπει να αναγνωρίσει, να μην τον βάλει κάτω από το χαλί, και δεύτερον να τον διαχειριστεί με ειλικρίνεια και θάρρος και όχι με τα μισόλογα υφυπουργών που μας έλεγαν ότι είναι περίπου ειδοποιητήριο της ΔΕΗ και της ΕΥΔΑΠ, ότι είναι κάτι σαν NAVTEX, ότι δεν είναι ακριβώς ρηματική διακοίνωση, ότι δεν λέει και κάτι σοβαρό. Όχι με μισόλογα, αλλά με σοβαρότητα, ευθύτητα και νηφαλιότητα» πρόσθεσε.

«Η Τουρκία έχει πάρει αυτό που μπορούσε και αυτό που ήθελε, κατά την άποψή μας. Στο εσωτερικό της να εμφανίσει ότι ενεπλάκη στο έργο και ότι το έργο δεν θα γινόταν χωρίς τη δική της συγκατάθεση. Αυτό που χρησιμοποίησε ως όρο η Τουρκία στην παράνομη NAVTEX της ήταν ο όρος συγκατάθεση. Δεν μπορούσε να αδειοδοτήσει, γιατί αυτό δεν προβλέπεται πουθενά στο Διεθνές Δίκαιο, πέτυχε όμως στην εσωτερική της κοινή γνώμη και στην εξωτερική της παράσταση στην Ανατολική Μεσόγειο να πάρει με το μέρος της έναν όρο, τον οποίο ούτε αυτόν δικαιούται: της συγκατάθεσης. Είπε δηλαδή κοινώς ότι ένα έργο ευρωπαϊκό δεν θα γινόταν ποτέ αν η ίδια δεν συγκατατίθετο. Και αυτό είναι για μας ένα επικίνδυνο πολιτικό προηγούμενο» πρόσθεσε ο κ. Μάντζος, ερωτηθείς γιατί η Τουρκία δεν δημοσιοποιεί τη ρηματική διακοίνωση, αφού την συμφέρει, όπως αφήνουν να εννοηθεί κάποιοι από την αντιπολίτευση.

«Νομίζω ότι είναι υπερβολικό αυτό που λέει ο κ. Μάντζος. Η ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας δεν δόθηκε μόνο προς την Τουρκία, αλλά και προς την Αίγυπτο. Ενδεχομένως το έκανε η Γαλλία για να κάνει μια γνωστοποίηση και για να αποφευχθεί τυχόν ένταση. Εμείς αδειοδοτήσαμε το έργο και εμείς εκδώσαμε τη NAVTEX» απάντησε ο κ. Λοβέρδος, ενώ ερωτηθείς γιατί χρειαζόταν τότε η ρηματική διακοίνωση, είπε: «Η Γαλλία μια ενημέρωση έκανε, αν θέλετε ενδεχομένως και για να ξεφύγει και από την πίεση που δεχόταν και το καθεστώς Ερντογάν στο εσωτερικό. Γιατί, όπως ξέρετε, για τους Τούρκους -ανεξάρτητα από το τι λέει η διεθνής κοινότητα και από το τι λέμε εμείς- αυτό είναι δική τους υφαλοκρηπίδα, έτσι το έχουν στο μυαλό τους. Παρανόμως, αδίκως, αλλά έτσι το έχουν. Συνεπώς βρήκαν μια ευκαιρία να ξεφύγουν από αυτό, γιατί ξέρουν ότι δεν μπορούν να παρέμβουν και να εμποδίσουν το έργο, και έδωσε ένα πρόσχημα στο εσωτερικό περισσότερο, παρά στο εξωτερικό. Η συγκατάθεση δεν σημαίνει τίποτα».

Σε ό,τι αφορά το θέμα των χωρικών υδάτων, σημείωσε ότι, «η Ελλάδα έχει το αναφαίρετο δικαίωμα μονομερώς να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια, όχι μόνο νοτίως της Κρήτης, αλλά και στα νησιά του Αιγαίου, ακόμα και στο Καστελλόριζο. Είναι δικαίωμά της. Όταν το κρίνει η Ελλάδα ότι είναι η κατάλληλη στιγμή, θα το κάνει. Δεν μπορεί να της αφαιρέσει κανείς αυτό το δικαίωμα και έχουμε θέσει το θέμα του απαράδεκτου casus belli».

Το ενδεχόμενο μετεκλογικών συνεργασιών και η διεύρυνση του ΠΑΣΟΚ

Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με την εσωτερική πολιτική επικαιρότητα, στην πορεία προς τις εθνικές εκλογές. Ο κ. Μάντζος, κλήθηκε να σχολιάσει την επιμονή του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι το μόνο κόμμα με το οποίο θα μπορούσε να συγκυβερνήσει η ΝΔ είναι το ΠΑΣΟΚ, καθώς και την ύπαρξη πράσινων στελεχών που ενδεχομένως θα ήθελαν μία τέτοια συγκυβέρνηση, αφού έχουν συμμετάσχει και στο παρελθόν σε ένα τέτοιο σχήμα.

«Έχω την αίσθηση ότι πολλά στελέχη, επειδή ακριβώς το έχουν ξανακάνει, δεν θέλουν να το επαναλάβουν, αν θέλετε την προσωπική μου άποψη. Ήταν άλλες και οι συνθήκες και άλλα τα προτάγματα και άλλες οι ανάγκες της χώρας και των πολιτών. Τώρα προφανώς μιλούμε για μία άλλη συνθήκη, η οποία επιβάλλει η κοινοβουλευτική δημοκρατία να λειτουργεί ομαλά. Και στα μάτια τα δικά μου, ως δημοκρατικού πολίτη, θεωρώ ότι μια αξιωματική αντιπολίτευση, όχι απλώς διαφωνεί θεμελιακά και πολιτικά με την ασκούμενη πολιτική της κυβέρνησης σε κοινωνικό κράτος, κράτος δικαίου και θεσμούς, και οικονομία -ιδίως στην οικονομία της καθημερινότητας, το πώς δηλαδή οι δημοσιονομικοί στόχοι μεταφράζονται σε καλύτερες ημέρες για τους πολίτες, τις οικογένειες και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αλλά έχει διατυπώσει έναν άλλο δρόμο διακυβέρνησης με πρόγραμμα και φωνή καθαρή, δυνατή και ανεξάρτητη, τότε αυτή η παράταξη όχι απλώς δικαιούται, αλλά υποχρεούται τελικά να πει ότι με αυτή την κυβέρνηση δεν πρόκειται να συγκυβερνήσει. Με το κόμμα που κυβερνά σήμερα, υπό οποιαδήποτε εκδοχή του και υπό οποιαδήποτε ηγεσία του, δεν πρόκειται να κυβερνήσει και να συνεργαστεί μαζί του. Αυτό είναι μια δήλωση ειλικρινής και συνεπής» τόνισε ο κ. Μάντζος.

«Από την άλλη πλευρά, καταλαβαίνω αυτό που κάνει ο κ. Μητσοτάκης. Υπάρχει μια εμμονή και μια στρατηγική, ένας τακτικισμός πίσω από τις κινήσεις του. Εγώ πιστεύω ότι ο κ. Μητσοτάκης γνωρίζει καλά αυτό που βλέπουμε όλοι, ότι αν υπάρχει ένα κόμμα στα αριστερά της Νέας Δημοκρατίας, στην αντιπολίτευση, που μπορεί να πάρει ψήφους από τη Νέα Δημοκρατία, είναι το ΠΑΣΟΚ, στον χώρο αυτό που ονομάζουμε πολλές φορές στην πολιτική γραμματεία το “κέντρο”. Στις ευρωπαϊκές εκλογές του 2024 το καταφέραμε αυτό, και αποδεδειγμένα σύμφωνα με τα exit polls και τις δημοσκοπήσεις που έγιναν μετά» πρόσθεσε, ενώ κληθείς να σχολιάσει τον ισχυρισμό ότι η διεύρυνση του ΠΑΣΟΚ δεν είναι αμφίπλευρη, αλλά μόνο προς τα αριστερά εξήγησε πως έχει τελείως διαφορετική άποψη.

«Η αμφίπλευρη διεύρυνση είναι πραγματικότητα, αν δούμε πώς για παράδειγμα έχει στελεχωθεί η Επιτροπή Διεύρυνσης και Συμπαράταξης υπό τον Κώστα Σκανδαλίδη, ή πώς για παράδειγμα στο παρελθόν είχαμε ακόμα και υποψήφιους βουλευτές μας -και βουλευτές μας σήμερα- οι οποίοι προέρχονται από τον χώρο της Νέας Δημοκρατίας, όπως ο Σταύρος ο Μιχαηλίδης από τη Χίο. Αντίστοιχα, προφανώς έχουμε εισροές και από στελέχη από τον ΣΥΡΙΖΑ ή από τον χώρο που κατείχε κάποτε πολιτικά ο ΣΥΡΙΖΑ, της αριστεράς και της κεντροαριστεράς. Αυτό είναι, νομίζω, φυσικό και επόμενο, όταν ένας ιστορικός χώρος όπως το ΠΑΣΟΚ, μετεξελίσσεται ξανά σε ένα δημοκρατικό πόλο απέναντι σε μια κυβέρνηση, να συνενώνονται ακόμα περισσότεροι πολίτες κοντά του. Για εμένα το πρόταγμα της διεύρυνσης δεν είναι μια σύναξη χωροφυλάκων. Δεν είναι η εαρινή, η θερινή ή, εν προκειμένω, φθινοπωρινή σύναξη στελεχών. Το πιο σημαντικό είναι η διεύρυνση στην κοινωνία, και αυτό ακριβώς φοβάται ο κ. Μητσοτάκης. Δεν θέλει να χάσει άλλες ψήφους στο κέντρο από το ΠΑΣΟΚ. Γι’ αυτό επιλέγει να έχει αντίπαλο τον κ. Τσίπρα» είπε.

«Εγώ είμαι δεξιός και είμαι περήφανος, αλλά γνωρίζω ότι η Νέα Δημοκρατία δεν είναι μόνο δεξιό κόμμα. Είναι ένα κόμμα το οποίο καλύπτει και τον χώρο του κέντρου. Και σχηματικά θα μπορούσα να πω ότι εγώ, ο Γιάννης Λοβέρδος είμαι δεξιός, και έχουμε και Ανδρέα Λοβέρδο τώρα στη Νέα Δημοκρατία, που είναι κεντροαριστερός. Όλοι μπορούμε να είμαστε σε αυτή την παράταξη, εφόσον συμφωνούμε στις κεντρικές αξίες, τις ιδεολογικές αξίες της Νέας Δημοκρατίας. Σε αυτό το πλαίσιο, στην απευκταία περίπτωση, κατά τη γνώμη μου- γιατί εμένα η στρατηγική μας για τις εκλογές που θα γίνουν σε περίπου έξι μήνες είναι η αυτοδυναμία- που δεν καταφέρουμε να πάρουμε την αυτοδυναμία, καθώς κατανοώ ότι με βάση τις σημερινές δημοσκοπήσεις είναι πολύ δύσκολη, ο μόνος εταίρος που θα μπορούσαμε να είχαμε σε μια τέτοια κυβέρνηση θα ήταν το ΠΑΣΟΚ. Γιατί είναι ένα κόμμα κεντρώο και θεσμικό, άλλο ότι τον τελευταίο καιρό, κατά τη γνώμη μου λίγο, μας τα έχει χαλάσει με έναν λαϊκισμό υπερβάλλοντα. Είναι ένα κόμμα με το οποίο θα μπορούσαμε να σχηματίσουμε μια κυβέρνηση που θα ήταν αποτελεσματική για την πατρίδα. Γιατί εμείς υπηρέτες της πατρίδας είμαστε. Την πατρίδα υπηρετούμε, δεν υπηρετούμε τα δικά μας κομματικά συμφέροντα. Κανένα άλλο κόμμα αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να συνεργαστεί με τη Νέα Δημοκρατία» είπε από την πλευρά του κλείνοντας το debate ο υφυπουργός Εξωτερικών.

https://www.enikos.gr/wp-content/uploads/2026/11/2026-11-19-Γιάννης-Λοβέρδος-Δημήτρης-Μάντζος-Χατζηνικολάου-Δελατόλλας.mp3?_=1