Τουλάχιστον 57 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους προσπαθώντας να φτάσουν στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, ενώ έως και 50.000 μετανάστες πέρασαν από το Μαρόκο μέσα σε μόλις 24 ώρες, προκαλώντας πρωτοφανή ανθρωπιστική και πολιτική κρίση στην Ισπανία, σύμφωνα με τον Guardian.
Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ χαρακτήρισε το περιστατικό «παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας της Ισπανίας», ενώ αρκετές ευρωπαϊκές χώρες άσκησαν έντονη κριτική στη Μαδρίτη, με ορισμένες να ζητούν ακόμη και την αναστολή της συμμετοχής της χώρας στη Ζώνη Σένγκεν.
Ο Σάντσεθ αποδίδει την κρίση στα κυκλώματα διακινητών
Ο Ισπανός πρωθυπουργός επισκέφθηκε τη Θέουτα το πρωί της Παρασκευής, δεσμευόμενος ότι η κυβέρνηση θα χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα για την προστασία των κατοίκων της πόλης.
Ο Σάντσεθ απέδωσε τη μαζική είσοδο μεταναστών στα κυκλώματα διακίνησης ανθρώπων, υποστηρίζοντας ότι εκμεταλλεύτηκαν πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας, σύμφωνα με την οποία όσοι εντοπίζονται στη θάλασσα επιχειρώντας να εισέλθουν στη Θέουτα ή στη Μελίγια δεν μπορούν πλέον να επαναπροωθούνται συνοπτικά με βάση το ειδικό νομικό καθεστώς που ίσχυε έως σήμερα.
Όπως είπε, η πληροφορία αυτή διαδόθηκε ταχύτατα μέσω των δικτύων των διακινητών, οδηγώντας στη μαζική κινητοποίηση χιλιάδων ανθρώπων.
Κέντρο υποδοχής και νέα θαλάσσια ζώνη ασφαλείας
Η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε τη δημιουργία προσωρινού κέντρου υποδοχής, όπου θα πραγματοποιείται η καταγραφή, η ταυτοποίηση, ο διαχωρισμός των αφιχθέντων και η ταχεία απέλαση όσων δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής.
Παράλληλα, ο Σάντσεθ ανακοίνωσε ότι θα τοποθετηθεί μια ορατή γραμμή από πλωτές σημαδούρες κοντά στον κυματοθραύστη της παραλίας Ταραχάλ, ώστε να καθορίζεται με σαφήνεια το θαλάσσιο σύνορο, σε συμμόρφωση με τη δικαστική απόφαση.
Το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας, το οποίο έχει ήδη ενισχύσει τη Θέουτα με επιπλέον αστυνομικές και στρατιωτικές δυνάμεις, ανακοίνωσε ότι περισσότεροι από 37.500 άνθρωποι είχαν επιστρέψει οικειοθελώς στο Μαρόκο μέχρι το απόγευμα της Παρασκευής.
Η μεγαλύτερη μεταναστευτική κρίση που έχει γνωρίσει η Θέουτα
Το νέο κύμα αφίξεων ξεπερνά κατά πολύ την κρίση του Μαΐου του 2021, όταν περίπου 10.000 άνθρωποι πέρασαν στη Θέουτα μέσα σε δύο ημέρες, εκμεταλλευόμενοι τη χαλάρωση των συνοριακών ελέγχων από το Μαρόκο.
Εκείνη η κρίση είχε ξεσπάσει εν μέσω διπλωματικής έντασης ανάμεσα στη Μαδρίτη και το Ραμπάτ, μετά την απόφαση της Ισπανίας να επιτρέψει τη νοσηλεία του ηγέτη του Μετώπου Πολισάριο.
Η ένταση αποκλιμακώθηκε το 2022, όταν η Ισπανία εγκατέλειψε τη μέχρι τότε ουδέτερη στάση της και στήριξε το μαροκινό σχέδιο για τη Δυτική Σαχάρα, προκαλώντας ταυτόχρονα σοβαρή επιδείνωση των σχέσεων με την Αλγερία.
Η πρόσφατη επίσκεψη του Πέδρο Σάντσεθ στο Αλγέρι, η πρώτη Ισπανού πρωθυπουργού μετά από τέσσερα χρόνια, είχε θεωρηθεί ένδειξη αποκατάστασης των σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες.
Το Μαρόκο απορρίπτει τις ευθύνες
Πηγές της μαροκινής κυβέρνησης δήλωσαν στο πρακτορείο Europa Press ότι η μαζική είσοδος μεταναστών οφείλεται σε εγκληματικές οργανώσεις διακίνησης ανθρώπων και υποστήριξαν ότι η συνεργασία του Ραμπάτ με τη Μαδρίτη παραμένει «υποδειγματική».
Την ίδια ώρα, ο Ρασίντ Σμπίχι, επικεφαλής συνδικαλιστικής οργάνωσης που εκπροσωπεί στελέχη της ισπανικής Guardia Civil, χαρακτήρισε την κατάσταση «σοβαρή ανθρωπιστική κρίση».
Όπως ανέφερε, χιλιάδες άνθρωποι, ανάμεσά τους και ασυνόδευτα παιδιά, πέρασαν τη νύχτα σε πάρκα και πεζοδρόμια χωρίς κατάλυμα, ενώ πολλοί περιφέρονταν στους δρόμους χωρίς προορισμό.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πολλοί από τους 57 νεκρούς πνίγηκαν, ενώ άλλοι έχασαν τη ζωή τους από τον συνωστισμό στην προσπάθειά τους να περάσουν τον φράχτη στον κυματοθραύστη της παραλίας Ταραχάλ.
Σκληρές αντιδράσεις από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις
Η κρίση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας, Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες, κάλεσε τον Ιταλό πρεσβευτή στη Μαδρίτη μετά τις δηλώσεις της κυβέρνησης της Τζόρτζια Μελόνι, η οποία ζήτησε την αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Ζώνη Σένγκεν.
Ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι απέδωσε την κατάσταση στην απόφαση της κυβέρνησης Σάντσεθ να εφαρμόσει πρόγραμμα νομιμοποίησης περισσότερων από ένα εκατομμύριο παράτυπων μεταναστών και αιτούντων άσυλο, υποστηρίζοντας ότι το μέτρο ενίσχυσε τα κυκλώματα διακίνησης.
Ο Αλμπάρες απάντησε χαρακτηρίζοντας τις δηλώσεις του Ιταλού υπουργού «ανάξιες» και κατηγόρησε τη Ρώμη για «κομματική δημαγωγία».
Σένγκεν και ευρωπαϊκές αντιδράσεις
Ο πρωθυπουργός της Σουηδίας Ουλφ Κρίστερσον κάλεσε την Ισπανία να ανακτήσει γρήγορα τον έλεγχο της κατάστασης και να τηρήσει τις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο της Σένγκεν.
Ανάλογη θέση εξέφρασε και η υπουργός Εσωτερικών της Φινλανδίας Μάρι Ράντανεν, υποστηρίζοντας ότι όλες οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να στηρίξουν την ιταλική πρόταση για αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Σένγκεν.
Ωστόσο, αργότερα την Παρασκευή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπενθύμισε ότι η Θέουτα και η Μελίγια υπάγονται σε ειδικό καθεστώς της Σένγκεν, το οποίο δεν επιτρέπει την ελεύθερη μετακίνηση των μεταναστών προς την υπόλοιπη ζώνη.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ χαρακτήρισε την κατάσταση «απαράδεκτη», διευκρινίζοντας πάντως ότι δεν υπάρχει δυνατότητα συνέχισης της διαδρομής προς την υπόλοιπη Ευρώπη, καθώς εξακολουθούν να ισχύουν συνοριακοί έλεγχοι για όσους αναχωρούν από τη Θέουτα και τη Μελίγια.
Πίεση και από την ισπανική αντιπολίτευση
Στο εσωτερικό της Ισπανίας, το αντιπολιτευόμενο Λαϊκό Κόμμα (PP) κάλεσε τον Πέδρο Σάντσεθ να υιοθετήσει πολύ αυστηρότερα μέτρα, υποστηρίζοντας ότι οι ενισχύσεις σε στρατό και αστυνομία δεν επαρκούν.
Ο αρχηγός του κόμματος Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο δήλωσε ότι οι μετανάστες συνέχισαν να εισέρχονται στη Θέουτα καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας, κάνοντας λόγο για «μια πόλη υπό κατάληψη».
Το ακροδεξιό κόμμα Vox, από την πλευρά του, χαρακτήρισε τη μαζική είσοδο μεταναστών «εισβολή».