Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Σε επιφυλακή παραμένουν οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας απέναντι στο κύμα απειλών για βόμβες σε ευρωπαϊκές πτήσεις, καθώς κάθε περιστατικό αντιμετωπίζεται πάντα ως αληθές μέχρι να ελεγχθεί.
- Πρόκειται για τακτική που στοχεύει στη σύγχυση και στο χάος, εντασσόμενη σε υβριδικές επιχειρήσεις με το λεγόμενο «plausible deniability», όπου η απόδοση ευθύνης καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη.
- Αρμόδιοι αναλυτές προειδοποιούν να μην υπάρξει χαλάρωση «όπως ο βοσκός με τον λύκο», εκτιμώντας ότι οι απειλές μπορεί να αποτελούν προπαρασκευαστικές δοκιμές μέτρησης των χρόνων απόκρισης του συστήματος.
Ένα φαινόμενο, το οποίο ξεκίνησε εντελώς ξαφνικά έχει γίνει πραγματικό πρόβλημα για αρχές και πολίτες, καθώς όχι μόνο δεν φθίνει, αλλά αντίθετα, εντείνεται. Αναφερόμαστε στο κύμα των απειλών για βόμβες σε πτήσεις. Σύμφωνα με την αντιπρόεδρο της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, Όλγα Τόκη, όλη η εβδομάδα κύλησε με αυτόν τον τρόπο και οι ελεγκτές παραμένουν σε επιφυλακή, περιμένοντας να δουν πώς θα εξελιχθεί όλο αυτό και την επόμενη εβδομάδα.
Εύλογα, εκτός από τις αρμόδιες αρχές, προβληματισμός υπάρχει και στους πολίτες.
Δύο πτήσεις της Aegean βρέθηκαν υπό απειλή, ωστόσο όπως διευκρίνισε η κα Τόκη στην ΕΡΤ, δεν βρίσκονταν στον ελληνικό εναέριο χώρο, αλλά λίγο πριν από την προσγείωση, κατά κύριο λόγο σε αεροδρόμια της Ευρώπης.
Η κα Τόκη εκτίμησε ότι υπάρχει μάλλον μια τακτική που στοχεύει στη σύγχυση, στην αμφιβολία και στο χάος. Ως ιδιαίτερα ανησυχητικό στοιχείο ανέδειξε ότι το μοτίβο είναι πολύ ευρύ: έχει πλήξει διάφορες αεροπορικές εταιρείες, δεν είναι στοχευμένο, καλύπτει μεγάλη έκταση στην Ευρώπη και φαίνεται να συνεχίζεται χωρίς να μειώνεται. Όπως είπε, δεν γνωρίζει αν οι απειλές γίνονται τηλεφωνικά ή μαζικά μέσω διαδικτύου, καθώς δεν υπάρχει σχετική ενημέρωση.
Κάθε απειλή αξιολογείται ως αληθής
Η αντιπρόεδρος των ελεγκτών ξεκαθάρισε ότι κάθε απειλή αντιμετωπίζεται πάντα ως αληθής, όσο αβάσιμη κι αν φαίνεται, αφού δεν μπορεί να αποκλειστεί χωρίς έλεγχο. Η πτήση εξυπηρετείται, φτάνει στον προορισμό της και απομονώνεται στο ειδικό τμήμα του αεροδρομίου, όπου την ελέγχουν οι αρμόδιοι.
Στους ελεγκτές ενεργοποιείται συγκεκριμένο πρωτόκολλο, ενώ δεν αλλάζει η χωρητικότητα του εναέριου χώρου, ώστε να αναμένονται καθυστερήσεις. Κάθε πτήση αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο συμβάν. Η κα Τόκη σημείωσε ότι αν βρεθούν ταυτόχρονα 20 πτήσεις υπό απειλή στον ίδιο εναέριο χώρο, αυτό θα είναι «μια άλλη συζήτηση».
Ο Θανάσης Κοσμόπουλος, επιχειρησιακός συντονιστής του παρατηρητηρίου ανάλυσης υβριδικών απειλών του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, τόνισε ότι η απόδοση ευθύνης στις υβριδικές επιχειρήσεις είναι το δυσκολότερο σημείο. Σε αντίθεση με την παραδοσιακή τρομοκρατική ενέργεια, όπου κάποιος αναλαμβάνει την ευθύνη με ανακοίνωση ή προκήρυξη, στις υβριδικές ενέργειες πολλές φορές δεν μαθαίνουμε ποτέ ποιος βρίσκεται πίσω τους.
Όπως εξήγησε, υπάρχει το λεγόμενο «plausible deniability»: ακόμη και όταν υπάρχουν προφανείς ενδείξεις και κατηγορηθεί κάποιος, μπορεί να απαντήσει ότι δεν έχει σχέση. Η απόδοση ευθύνης αποτελεί δομικό στοιχείο του προβλήματος.
«Να μην την πατήσουμε όπως ο βοσκός με τον λύκο»
Ο κ. Κοσμόπουλος επισήμανε ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες προβαίνουν στις απαραίτητες ενέργειες για να εξακριβωθεί ποιοι κρύβονται πίσω από τις απειλές, αλλά η διαδικασία δεν είναι απλή. Προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να χαλαρώσουμε «όπως ο βοσκός με τον λύκο», καθώς είναι πιθανό κάποιοι να μετρούν τους χρόνους απόκρισης και τις αντιδράσεις του συστήματος. Όπως είπε, μπορεί να πρόκειται για προπαρασκευαστικές επιχειρησιακές δοκιμές, γι’ αυτό καμία ειδοποίηση δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Κατέληξε ότι η πιο σημαντική υποδομή της χώρας είναι το ανθρώπινο μυαλό.
Αναφερόμενος στην πρόσφατη σύσταση της Κομισιόν προς τα νοικοκυριά να διαθέτουν βασικό κιτ έκτακτης ανάγκης, ο κ. Κοσμόπουλος εξήγησε ότι αν υπάρχουν προμήθειες για τρεις ημέρες, η πολιτεία και οι μηχανισμοί της θα μπορέσουν να παρέχουν βοήθεια σε όσους έχουν πραγματική ανάγκη. Αντίθετα, αν όλοι βρεθούν στην ίδια κατάσταση ανάγκης, θα υπάρξει πρόβλημα. Όπως σημείωσε, είναι προτιμότερο να μην υπάρχουν εκπλήξεις και φόβος και να είμαστε προετοιμασμένοι, αντί να αναζητούμε λύσεις την ώρα της κρίσης.