Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με το φάσμα μιας νέας, εφιαλτικής ενεργειακής κρίσης τον χειμώνα, με δραματική εκτίναξη τιμών, χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου και γεωπολιτική αβεβαιότητα να αφήνουν τις κυβερνήσεις με ελάχιστα βραχυπρόθεσμα εργαλεία.
- Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υπέδειξαν κρατικές ενισχύσεις και μειώσεις φόρων για την προστασία των καταναλωτών, ενώ μακροπρόθεσμα, η αξιοποίηση των ΑΠΕ αποτελεί τον μοναδικό πραγματικό τρόπο για τη μείωση του κόστους.
- Παράλληλα, διατηρούν την ελπίδα ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν θα «ρίξει λάδι στη φωτιά» με απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ, ενώ ο IEA παραμένει έτοιμος να συντονίσει την αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου.
Αντιμέτωπη με το φάσμα μιας νέας, εφιαλτικής ενεργειακής κρίσης τον χειμώνα βρίσκεται η Ευρώπη, καθώς η δραματική εκτίναξη των τιμών, τα χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου και η γεωπολιτική αβεβαιότητα αφήνουν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις με ελάχιστα, βραχυπρόθεσμα εργαλεία αντίδρασης πέρα από πρόσκαιρες επιδοτήσεις, φοροελαφρύνσεις και την ελπίδα αποφυγής νέων εξωτερικών σοκ.
Δραματικό το σκηνικό στο Δουβλίνο
Όπως επισημαίνει το Politico, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι στον τομέα της ενέργειας υπέδειξαν τις κρατικές ενισχύσεις και τις μειώσεις φόρων ως μερικούς από τους λίγους βιώσιμους τρόπους για την προστασία των καταναλωτών από το αυξανόμενο κόστος ενέργειας αυτόν τον χειμώνα.
Παράλληλα, διατηρούν την ελπίδα ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δεν θα «ρίξει λάδι στη φωτιά» επιβάλλοντας απαγόρευση στις αμερικανικές εξαγωγές ντίζελ.
Σε μια άτυπη συνάντηση στο Δουβλίνο την Τρίτη, οι Ευρωπαίοι υπουργοί Ενέργειας ήρθαν αντιμέτωποι με μια ζοφερή πραγματικότητα.
Οι τιμές του φυσικού αερίου βρίσκονται κοντά σε υψηλά τετραετίας ενόψει του χειμώνα, τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου είναι ασυνήθιστα χαμηλά, ενώ η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή διατηρεί τα Στενά του Ορμούζ κλειστά επ’ αόριστον.
Την ίδια στιγμή, το σταθερά υψηλό κόστος του ντίζελ ώθησε τις ΗΠΑ να εξετάσουν το ενδεχόμενο απαγόρευσης των εξαγωγών του καυσίμου κίνησης, μια εξέλιξη που θα επηρέαζε δυσανάλογα την Ευρώπη.
Υπουργοί και αξιωματούχοι της ΕΕ τόνισαν ότι η αξιοποίηση του δυναμικού της Ευρώπης στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), μέσω εκτεταμένων αναβαθμίσεων του δικτύου και των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελεί τον μοναδικό πραγματικό τρόπο για τη μείωση του κόστους μακροπρόθεσμα.
Ωστόσο, βραχυπρόθεσμα, επικεντρώθηκαν στα οφέλη των σχημάτων οικονομικής στήριξης για την ενίσχυση του ηλεκτρισμού και των ΑΠΕ — πολλά από τα οποία είχαν ήδη υιοθετηθεί στον απόηχο της πρώτης ενεργειακής κρίσης φέτος.
«Βλέπουμε περισσότερα ηλεκτρικά οχήματα από ποτέ να πωλούνται στην Ευρώπη τώρα, βλέπουμε ηλεκτρικές αντλίες θερμότητας να αντικαθιστούν τους λέβητες φυσικού αερίου και πετρελαίου περισσότερο από κάθε άλλη φορά — οπότε ναι, συμβαίνουν πράγματα που είναι θετικά», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, απαντώντας σε ερώτηση του Politico.
«Πολλές φορές, ένα από τα καλύτερα πράγματα που μπορούμε να κάνουμε σε αυτές τις καταστάσεις, το οποίο λειτουργεί και βραχυπρόθεσμα, είναι ο ενεργός ηλεκτρισμός».
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «σε καμία περίπτωση δεν αφήνει να εννοηθεί ότι αυτό είναι αρκούντως ικανό», συμπληρώνοντας πως υπάρχουν «πολλά μεγάλα δομικά πράγματα που πρέπει να κάνουμε, τα οποία δεν θα βοηθήσουν τους καταναλωτές αύριο ή ακόμη και φέτος, αλλά υπάρχουν πράγματα που μπορούν να κάνουν τα κράτη-μέλη».
Ο Ιρλανδός υπουργός Ενέργειας, Ντάρα Ο’Μπράιεν, η κυβέρνηση του οποίου ασκεί την εξάμηνη περιοδική προεδρία της ΕΕ, περιέγραψε επίσης την ανάπτυξη των ΑΠΕ ως τον κύριο τρόπο αντιμετώπισης του αυξανόμενου κόστους, τονίζοντας ότι το Δουβλίνο εργάζεται για την επιτάχυνση της υιοθέτησης μιας νέας νομοθεσίας της ΕΕ που στοχεύει στην ενίσχυση των ηλεκτρικών δικτύων του μπλοκ.
Ωστόσο, παραδέχτηκε ότι η ικανότητα της ΕΕ να αντιμετωπίσει την τρέχουσα αύξηση των τιμών είναι περιορισμένη.
«Υπάρχουν ευελιξίες που έχουν τα κράτη-μέλη στη διάθεσή τους όσον αφορά τη φορολογία, αλλά νομίζω ότι οι πολίτες μας γνωρίζουν ότι δεν υπάρχει καμία κυβέρνηση στην Ευρώπη που θα μπορέσει να τους προστατεύσει από κάθε αύξηση τιμών», δήλωσε στους δημοσιογράφους.
«Ο θεμελιώδης λόγος για αυτό», όπως είπε, είναι «η υπερβολική μας εξάρτηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα».
Διαφωνίες για τις ευθύνες και ιδέες στα παρασκήνια
Σύμφωνα με το Politico, στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε το ποιος φέρει τελικά την ευθύνη για την αναχαίτιση των ανατιμήσεων.
Τα κράτη-μέλη κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θεσπίσει φορολόγηση των υπερκερδών στις εταιρείες ενέργειας που καταγράφουν αυξημένα έσοδα, ενώ η Κομισιόν απάντησε ότι αυτό είναι στην ευχέρεια των μεμονωμένων χωρών.
Το ίδιο ίσχυσε και για την έκκληση του Γιόργκενσεν την περασμένη εβδομάδα προς τους καταναλωτές να μειώσουν τη χρήση καυσίμων, με τις εθνικές πρωτεύουσες να προτιμούν να περιμένουν κεντρικές οδηγίες από την Επιτροπή, σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο που μίλησε στο Politico υπό το καθεστώς της ανωνυμίας.
Τόσο ο Ο’Μπράιεν όσο και ο Γιόργκενσεν προειδοποίησαν επίσης ότι είναι σημαντικό τέτοιου είδους μέτρα να είναι στοχευμένα και προσωρινά, ώστε να αποφευχθεί μια άνιση εφαρμογή που θα μπορούσε να στρεβλώσει την ενιαία αγορά της ΕΕ.
Όπως αποκαλύπτει το Politico, η απόγνωση για το ενεργειακό κόστος έδωσε έναν πειραματικό χαρακτήρα στις κεκλεισμένων των θυρών συζητήσεις που διεξήχθησαν στο επιβλητικό Κάστρο του Δουβλίνου.
Οι αξιωματούχοι συζήτησαν τη μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια, την τροφοδοσία των εθνικών δικτύων με πλεονάζουσα ενέργεια από ηλεκτρικά οχήματα, ενώ άκουσαν με προσοχή τους Ουκρανούς αξιωματούχους —που είχαν προσκληθεί μαζί με εκπροσώπους από τη Βρετανία, τη Νορβηγία και τη Μολδαβία— οι οποίοι προσέφεραν τις τεράστιες υπόγειες σπηλιές τους για την αποθήκευση του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου εκ μέρους της ΕΕ, όπως δήλωσε στο Politico ο υπουργός Ενέργειας της Μολδαβίας, Ντορίν Ζουνγκιέτου.
Ο Ζουνγκιέτου πρόσθεσε ότι η Ευρώπη χρειάζεται «γρήγορα, ορατά αποτελέσματα» για να μειώσει το κόστος.
Δήλωσε ότι ο καλύτερος τρόπος για να γίνει αυτό είναι να διευκολυνθούν και να γίνουν φθηνότερες οι επενδύσεις σε οικιακές ΑΠΕ, όπως τα φωτοβολταϊκά, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι αυτό θα είναι δύσκολο σε χώρες όπου απαιτούνται βαθύτερες, δομικές αλλαγές στα δίκτυα.
Το «βλέμμα» στον Τραμπ και ο ρόλος του ΙΕΑ
Η αμηχανία της ΕΕ έγινε εμφανής όταν οι αξιωματούχοι πιέστηκαν σχετικά με το αν η Ευρώπη είναι προετοιμασμένη για μια πιθανή αμερικανική απαγόρευση στις εξαγωγές καυσίμων, αφότου ο Τραμπ φάνηκε να προσυπογράφει την ιδέα νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Οι υπουργοί εξέφρασαν ως επί το πλείστον την ελπίδα ότι μια τέτοια απαγόρευση δεν θα πραγματοποιηθεί, τρέποντας παράλληλα την Ουάσινγκτον να το ξανασκεφτεί.
Ο Γιόργκενσεν δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι έστειλε «σαφές μήνυμα» στον Αμερικανό ομόλογό του, Κρις Ράιτ, ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να υπαναχωρήσουν από την απειλή, και εξέφρασε την ικανοποίησή του που είδε τον Ράιτ να συμφωνεί δημόσια ότι ένα τέτοιο μέτρο δεν θα λειτουργούσε.
Ο Ο’Μπράιεν σημείωσε ότι οι συνομιλίες με Αμερικανούς αξιωματούχους κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Ουάσινγκτον και τη Νέα Υόρκη την περασμένη εβδομάδα τον καθησύχασαν ότι το σχέδιο δεν θα προχωρήσει.
Ένας τρίτος Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε στο Politico ότι «δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά… βραχυπρόθεσμα όσον αφορά τις τιμές του πετρελαίου», αλλά εξέφρασε την ελπίδα ότι η απαγόρευση δεν θα υλοποιηθεί.
«Οι Αμερικανοί είναι πρακτικοί άνθρωποι», ανέφερε ο αξιωματούχος. «Όλα γίνονται για τα χρήματα — αν επιβάλουν απαγόρευση στις εξαγωγές ντίζελ, μπορεί να λειτουργήσει για το Τέξας, αλλά δεν θα λειτουργήσει για άλλα μέρη των ΗΠΑ».
Όπως αποκάλυψε το Politico, στελέχη της αμερικανικής βιομηχανίας πετρελαίου και αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου αναζητούν εναλλακτικές λύσεις στην πρόταση Τραμπ.
Οι επιλογές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την απαίτηση από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αποδεσμεύσουν ντίζελ από τα δικά τους στρατηγικά αποθέματα, σύμφωνα με δύο πηγές που γνώριζαν τις συζητήσεις.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνώρισαν ότι η τελική απόφαση βρίσκεται στα χέρια του Τραμπ, και ότι τα μεμονωμένα κράτη-μέλη ελάχιστα μπορούν να κάνουν για να επηρεάσουν τον Αμερικανό πρόεδρο αν αποφασίσει να προχωρήσει.
Για «ένα συγκεκριμένο κράτος-μέλος, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να αλλάξει μια απόφαση σχετικά με αυτή την επιλογή», δήλωσε ο Ρουμάνος υφυπουργός Ενέργειας Κριστιάν Μπουσόι.
«Το να προσπαθείς να μαντέψεις τι θα κάνει ο Τραμπ είναι σαν να κοιτάζεις μια γυάλινη σφαίρα», πρόσθεσε ο προαναφερθείς αξιωματούχος.
Αυτό δεν σημαίνει πάντως ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμες επιλογές για την ΕΕ.
Ο Φατίχ Μπιρόλ, εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), ο οποίος ήταν επίσης παρών στις συνομιλίες του Δουβλίνου, αναγνώρισε ότι η Ευρώπη είναι «μία από τις πιο εκτεθειμένες περιοχές».
Ωστόσο, τόνισε ότι ο IEA παραμένει έτοιμος να συντονίσει την αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, προειδοποιώντας παράλληλα ότι μια τέτοια κίνηση δεν αποτελεί προτεραιότητα — ακόμα.
«Τα αποθέματά μας είναι σε καλή κατάσταση», πρόσθεσε ο Ο’Μπράιεν σε ξεχωριστή συνέντευξή του.
«Δεν υπάρχει φόβος για πρόβλημα εξάντλησης των αποθεμάτων σε αυτό το στάδιο. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι πρέπει να σχεδιάζουμε για το χειρότερο και να ελπίζουμε για το καλύτερο».