Ντόχα: «Βάλτωσαν» οι έμμεσες συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν – Διαφωνίες για τα Στενά του Ορμούζ και «ψαλίδι» στις προσδοκίες

Οι έμμεσες συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στη Ντόχα ολοκληρώθηκαν χωρίς ορατά σημάδια σύγκλισης, καθώς οι δύο πλευρές επικεντρώθηκαν σε ζητήματα όπως η διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και η αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων, παρά τις αρχικές προσδοκίες για βήματα προς μόνιμη ειρήνη. Η κατάσταση στα Στενά παραμένει ασαφής και τεταμένη, με μειωμένη θαλάσσια κίνηση και τον χαρακτηρισμό τους ως «Περιοχή Πολεμικών Επιχειρήσεων» για τους ναυτεργάτες.

Διεθνή Νέα
Στενά του Ορμούζ Ιράν ΗΠΑ

Φωτογραφία: Reuters

Τα βασικά σημεία του άρθρου

  • Σε κλίμα έντονης επιφυλακτικότητας και χωρίς ορατά σημάδια σύγκλισης ολοκληρώθηκε στη Ντόχα ο νέος κύκλος έμμεσων διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
  • Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν «Περιοχή Πολεμικών Επιχειρήσεων» τουλάχιστον μέχρι τις 9 Ιουλίου, λόγω των πρόσφατων επιθέσεων και του συνεχιζόμενου κινδύνου για τους ναυτικούς.
  • Η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ έχει συρρικνωθεί αισθητά μετά τα πρόσφατα πλήγματα μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν.

Το κείμενο κάθε σύνοψης ελέγχεται από δημοσιογράφους του enikos.gr

Σε κλίμα έντονης επιφυλακτικότητας και χωρίς ορατά σημάδια σύγκλισης ολοκληρώθηκε την Τετάρτη στη Ντόχα ο νέος κύκλος έμμεσων διαπραγματεύσεων μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, με τις δύο πλευρές να αναλώνονται σε ζητήματα που θεωρούνταν ήδη διευθετημένα από τo Μνημόνιο Συναντίληψης (MoU) του περασμένου μήνα.

Ιράν προς ΗΠΑ: Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Τεχεράνης και όχι της CENTCOM

Αντί για βήματα προς μια μόνιμη ειρήνη, οι συνομιλίες προσέκρουσαν στις βαθιές διαφωνίες για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Συνομιλίες στη Ντόχα

Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters και γνωρίζουν το περιεχόμενο των συζητήσεων, οι διαπραγματευτές των δύο χωρών αναλώθηκαν επί δύο ημέρες σε τεχνικής φύσεως θέματα, εστιάζοντας στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και στην αποδέσμευση των ιρανικών κεφαλαίων — δύο κρίσιμα σημεία της αρχικής συμφωνίας.

Συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν: Η επόμενη ημέρα για τα πυρηνικά και τα Στενά του Ορμούζ – Τι προβλέπει το MoU

Οι αμερικανικές και ιρανικές αντιπροσωπείες πραγματοποίησαν χωριστές συναντήσεις με μεσολαβητές από το Κατάρ και το Πακιστάν.

Από τις συνεδριάσεις αυτές απουσίαζαν ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και ο κορυφαίος Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, παρά το γεγονός ότι ο Λευκός Οίκος είχε προβάλει την αποστολή τους ως συνομιλίες «υψηλού επιπέδου».

Το υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ ανακοίνωσε ότι η επόμενη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί μετά τις επικήδειες τελετές για τον εκλιπόντα ανώτατο ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος πρόκειται να ταφεί στις 9 Ιουλίου.

Εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ότι οι συνομιλίες της Ντόχα σημείωσαν «θετική πρόοδο» σε ζητήματα που σχετίζονται με το MoU που τερμάτισε τον πόλεμο τον Ιούνιο και «βασίζονταν στα αποτελέσματα» της συνόδου κορυφής στην Ελβετία.

Ο επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας, υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, επιβεβαίωσε τη λήξη των συνομιλιών, ωστόσο καμία πλευρά δεν δήλωσε αν επιτεύχθηκε γεφύρωση των διαφορών τους.

Το πυρηνικό πρόγραμμα

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιχείρησε να δείξει ότι υπάρχει σύγκλιση στο φλέγον ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης — τον βασικό λόγο για τον οποίο εξαπέλυσε τον πόλεμο μαζί με το Ισραήλ τον Φεβρουάριο.

«Η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν εξελίσσεται καλά. Είχαν πολύ καλές συναντήσεις και θα δούμε», δήλωσε χαρακτηριστικά στους δημοσιογράφους.

Ωστόσο, οι πηγές ξεκαθαρίζουν ότι το πυρηνικό πρόγραμμα δεν θίχτηκε καν στις συνομιλίες, οι οποίες είχαν καθαρά τεχνικό χαρακτήρα.

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς παραδέχθηκε αργότερα ότι το ζήτημα αυτό θα εξεταστεί σε δεύτερο χρόνο. «Προφανώς, ανησυχούμε για το πυρηνικό ζήτημα, πρόκειται να αρχίσουμε να μιλάμε γι’ αυτό», είπε χαρακτηριστικά.

Θολό τοπίο στα Στενά του Ορμούζ

Η αρχική συμφωνία προβλέπει ότι Ιράν και ΗΠΑ θα επιτρέψουν την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο διερχόταν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Παρότι η κίνηση έχει αποκατασταθεί εν μέρει, το καθεστώς της στρατηγικής σημασίας διόδου παραμένει ασαφές, ενώ οι δύο χώρες αντάλλαξαν πλήγματα το περασμένο Σαββατοκύριακο έπειτα από ιρανική επίθεση σε φορτηγό πλοίο.

Σύμφωνα με δύο ανώτατες ιρανικές πηγές, η Τεχεράνη είναι αποφασισμένη να κερδίσει τη διεθνή αναγνώριση του ελέγχου της πάνω στα Στενά, ακόμα και με τη βία, και επαναλαμβάνει ότι θα επιβάλει διόδια στα πλοία από τα μέσα Αυγούστου, όταν λήξει η περίοδος που προβλέπει η αρχική συμφωνία.

Οι Τραμπ, πάντως, υποβάθμισε το ενδεχόμενο επιστροφής σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο. «Νομίζω ότι έχουν διανύσει μεγάλο δρόμο» ανέφερε ο Αμερικανός Πρόεδρος.

Μετά τις αναφορές αυτές, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων μηνών, με τους αναλυτές να προχωρούν σε υποβάθμιση των προβλέψεών τους για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου.

Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν την Τετάρτη ότι ένα ξένο πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων προσάραξε σε αβαθή ύδατα, εκτός της ναυτικής διαδρομής που έχουν ορίσει οι ιρανικές αρχές.

Η Βαντάνα Χάρι, ιδρύτρια της εταιρείας αναλύσεων Vanda Insights, σχολίασε: «Το Ορμούζ συνεχίζει να ανοίγει ξανά, αλλά η κατάσταση είναι αποσπασματική, απρόβλεπτη και όχι πλήρως διαφανής».

Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες προσφέρθηκαν να βοηθήσουν στην αποναρκοθέτηση των Στενών, όμως ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπορίς Πιστόριους, ξεκαθάρισε ότι δεν αναμένει συμμετοχή της χώρας του, επικαλούμενος την απροθυμία του Ιράν να συνεργαστεί με άλλα κράτη.

Ανατροπή με το προσαραγμένο πλοίο

Νέα τροπή στο περιστατικό με το ξένο φορτηγό πλοίο που προσάραξε στα αβαθή νερά του Ορμούζ δίνει η εξειδικευμένη πλατφόρμα παρακολούθησης της θαλάσσιας κίνησης TankerTrackers.com.

Ενώ τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ένα ξένο εμπορικό πλοίο, το οποίο ακολουθούσε «διαδρομή που είχαν υποδείξει οι ΗΠΑ», προσάραξε στα Στενά του Ορμούζ, η TankerTrackers.com αποκαλύπτει ότι το πλοίο «στην πραγματικότητα βρίσκεται κολλημένο στο ίδιο ακριβώς σημείο από τον Μάρτιο».

Η πλατφόρμα ταυτοποίησε το πλοίο ως το δεξαμενόπλοιο «Arista» και επεσήμανε ότι, παρά το γεγονός ότι φέρει σημαία από τις Κομόρες, αποτελεί μέρος μιας ναυτιλιακής επιχείρησης την οποία διαχειρίζεται ο Ιρανός μεγιστάνας του πετρελαίου Μοχαμάντ Χοσεΐν Σαμχανί.

Πρόκειται για τον γιο του εκλιπόντος κορυφαίου αξιωματούχου ασφαλείας του Ιράν, Αλί Σαμχανί, γεγονός που περιπλέκει τη διάσταση του συμβάντος και καταρρίπτει το κυβερνητικό αφήγημα της Τεχεράνης.

Σκληρή γραμμή από την Τεχεράνη

Ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, απέρριψε κατηγορηματικά τη σύνοδο για την περιφερειακή ασφάλεια που διοργάνωσαν οι ΗΠΑ στο Μπαχρέιν, όπου συμμετείχαν 12 έθνη με αντικείμενο τα Στενά του Ορμούζ.

«Το Ορμούζ ορίζεται υπό ιρανική διοίκηση, όχι υπό την CENTCOM» έγραψε στην πλατφόρμα Χ, προσθέτοντας ότι «μια στρατιωτική σύνοδος κορυφής στο Μπαχρέιν δεν μπορεί να εδραιώσει νομική τάξη και ασφάλεια για τον Περσικό Κόλπο».


«Η ασφάλεια της περιοχής θα διασφαλιστεί μέσα από τον τερματισμό των παρεμβάσεων και την αποχώρηση των ΗΠΑ από την περιοχή, τον σεβασμό της κυριαρχίας των χωρών και την αποδοχή των νέων γεωπολιτικών πραγματικοτήτων – όχι κάτω από τη στρατιωτική ομπρέλα της Αμερικής», υπογράμμισε ο Ιρανός αξιωματούχος.

Οι δηλώσεις του ακολούθησαν την ανακοίνωση των ΗΠΑ ότι ανώτατοι στρατιωτικοί αξιωματούχοι από 12 χώρες -συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κατάρ, του Λιβάνου και της Συρίας- συναντήθηκαν στο Μπαχρέιν και επιβεβαίωσαν τη «δέσμευσή τους για την ελεύθερη ροή του εμπορίου» μέσω των Στενών.

«Εμπόλεμη ζώνη» για τους ναυτεργάτες

Η Διεθνής Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές (ITWF) και η Κοινή Διαπραγματευτική Ομάδα (JNB) συμφώνησαν να διατηρήσουν τον χαρακτηρισμό των Στενών του Ορμούζ ως «Περιοχή Πολεμικών Επιχειρήσεων» (Warlike Operations Area) τουλάχιστον μέχρι τις 9 Ιουλίου.

Η απόφαση ελήφθη μετά τις επιθέσεις σε δύο φορτηγά πλοία στα τέλη Ιουνίου, οι οποίες ανάγκασαν την αρμόδια ναυτιλιακή υπηρεσία του ΟΗΕ, IMO, να παγώσει το σχέδιο εκκένωσης εγκλωβισμένων πληρωμάτων.

Σε κοινή ανακοίνωσή τους, η ένωση εργαζομένων ITWF και η JNB, που εκπροσωπεί τους εργοδότες της ναυτιλιακής βιομηχανίας, τόνισαν ότι διατηρείται η διπλή αμοιβή για τους ναυτικούς στην περιοχή, οι οποίοι καλύπτονται από τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας του Διεθνούς Φόρουμ Διαπραγματεύσεων.

«Η απόφαση αυτή αναγνωρίζει τον συνεχιζόμενο και σημαντικό κίνδυνο για τη ζωή, καθώς και τη ραγδαία εξελισσόμενη κατάσταση στην περιοχή», σημείωσαν.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO) του ΟΗΕ, στα τέλη Ιουνίου περίπου 11.000 ναυτικοί παρέμεναν εγκλωβισμένοι σε περίπου 600 εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ.

Περίπου 2.500 ναυτικοί και 115 πλοία απομακρύνθηκαν μέσα σε ένα τριήμερο, προτού οι νέες επιθέσεις διακόψουν την επιχείρηση.

Σταθερή αλλά μειωμένη η κίνηση

Η εταιρεία δεδομένων και αναλύσεων Kpler ανέφερε ότι η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ παρέμεινε «σταθερή» την Τρίτη 1 Ιουλίου, «με 34 επιβεβαιωμένες διελεύσεις να καταγράφονται και την κίνηση να μοιράζεται ισομερώς ανά κατεύθυνση».


Τα στοιχεία αυτά ακολουθούν εκείνα της WindWard AI, η οποία κατέγραψε 42 διελεύσεις τη Δευτέρα.

Και οι δύο μετρήσεις δείχνουν σημαντική πτώση σε σύγκριση με την προηγούμενη εβδομάδα – ιδιαίτερα με τις 24 Ιουνίου, όταν καταγράφηκαν 70 διελεύσεις, ο υψηλότερος αριθμός από την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν.

Η κίνηση συρρικνώθηκε αισθητά μετά τα αντίποινα του Σαββατοκύριακου για τη διαχείριση της διόδου. Σημειώνεται ότι πριν από το ξέσπασμα των εχθροπραξιών, από το στρατηγικό αυτό πέρασμα διέρχονταν καθημερινά περίπου 130 έως 140 πλοία.