Κηδεία Αλί Χαμενεΐ: Πώς το Ιράν μετατρέπει το πένθος σε επίδειξη ισχύος

Τέσσερις μήνες μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, σε αεροπορική επιδρομή, ξεκινούν οι πολυήμερες κρατικές τελετές της κηδείας του, οι οποίες αναμένεται να αποτελέσουν επίδειξη ισχύος και συνοχής για το ιρανικό καθεστώς. Η κηδεία, που θα διεξαχθεί σε πέντε πόλεις του Ιράν και θα επεκταθεί στο γειτονικό Ιράκ, θεωρείται κρίσιμη δοκιμασία για τη διαχείριση της μεταπολεμικής περιόδου και αναμένεται να προσελκύσει εκατομμύρια Ιρανούς.

Διεθνή Νέα
Πενθούντες συγκεντρώνονται γύρω από το φέρετρο του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, το οποίο έχει τεθεί σε λαϊκό προσκύνημα στο συγκρότημα του Ανώτατου Ηγέτη, πριν από την κηδεία του στην Τεχεράνη, στις 2 Ιουλίου 2026. (Γραφείο του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν/AP)

Πενθούντες συγκεντρώνονται γύρω από το φέρετρο του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, το οποίο έχει τεθεί σε λαϊκό προσκύνημα στο συγκρότημα του Ανώτατου Ηγέτη, πριν από την κηδεία του στην Τεχεράνη, στις 2 Ιουλίου 2026. (Γραφείο του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν/AP)

Τα βασικά σημεία του άρθρου

  • Οι πολυήμερες κρατικές τελετές για την κηδεία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ξεκινούν, τέσσερις μήνες μετά τον θάνατό του. Για το καθεστώς, η κηδεία αποτελεί ευκαιρία να προβάλει εικόνα ισχύος και συνοχής, αλλά και μια κρίσιμη δοκιμασία της ικανότητάς του να διαχειριστεί τη μεταπολεμική περίοδο.
  • Εκατομμύρια Ιρανοί αναμένεται να συμμετάσχουν στις εκδηλώσεις πένθους που θα πραγματοποιηθούν σε πέντε πόλεις του Ιράν και θα επεκταθούν έως το γειτονικό Ιράκ, υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας.
  • Στο επίκεντρο βρίσκεται η πιθανή δημόσια εμφάνιση του νέου ανώτατου ηγέτη και γιου του εκλιπόντος, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ενώ η χώρα αντιμετωπίζει οξυμένα οικονομικά προβλήματα και προκλήσεις μετά τον πόλεμο.

Το κείμενο κάθε σύνοψης ελέγχεται από δημοσιογράφους του enikos.gr

Τέσσερις μήνες μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, σε αεροπορική επιδρομή κατά την πρώτη ημέρα του κοινού πολέμου Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ εναντίον της χώρας, ξεκινούν οι πολυήμερες κρατικές τελετές για την κηδεία του.

Για μήνες, οι ιρανικές αρχές θεωρούσαν ότι οι συνθήκες ασφαλείας δεν επέτρεπαν την πραγματοποίηση της ταφής. Πλέον, υπό την προστασία της εύθραυστης εκεχειρίας και ενώ η προσοχή των ΗΠΑ είναι στραμμένη στους εορτασμούς για την 250ή επέτειο της 4ης Ιουλίου, εκατομμύρια Ιρανοί αναμένεται να συμμετάσχουν στις εκδηλώσεις πένθους, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν σε πέντε πόλεις του Ιράν και θα επεκταθούν έως το γειτονικό Ιράκ.

Για το καθεστώς που επέζησε έπειτα από τέσσερις μήνες πολέμου με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, η κηδεία αποτελεί ευκαιρία να προβάλει εικόνα ισχύος και συνοχής, αλλά και μια κρίσιμη δοκιμασία της ικανότητάς του να διαχειριστεί τη μεταπολεμική περίοδο, αναφέρει η ανάλυση της Washington Post.

Τα φέρετρα του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ (στο κέντρο) και μελών της οικογένειάς του εκτίθενται στο Μεγάλο Τέμενος Μοσάλα Ιμάμ Χομεϊνί στην Τεχεράνη, πριν από την έναρξη των πολυήμερων τελετών της κηδείας. Φωτογραφία: AP / Vahid Salemi

Η σορός μεταφέρθηκε στην Τεχεράνη

Η σορός του Χαμενεΐ μεταφέρθηκε την Πέμπτη στην Τεχεράνη, όπου πραγματοποιήθηκε ιδιωτική τελετή στο μικρό συγκρότημα που λειτουργούσε ως κατοικία και γραφείο του και όπου σκοτώθηκε.

Την Παρασκευή, το φέρετρό του μεταφέρθηκε στο μεγάλο θρησκευτικό συγκρότημα Grand Mosalla, όπου εκτίθεται δίπλα στα φέρετρα άλλων μελών της οικογένειάς του που έχασαν επίσης τη ζωή τους στην ίδια αεροπορική επιδρομή, ανάμεσά τους η κόρη του, ο γαμπρός του και η μόλις 14 μηνών εγγονή του.

Εικόνες που μετέδωσαν τα κρατικά μέσα ενημέρωσης δείχνουν ξένους αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων ηγέτες από το Ιράκ, το Κατάρ και το Τατζικιστάν, καθώς και συγγενείς του δολοφονημένου ηγέτη της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα, να αποτίουν φόρο τιμής μπροστά στα φέρετρα.

Το «παρών» έδωσε και ο γιος του Αχμάντ Σαχ Μασούντ, του θρυλικού Αφγανού διοικητή που ηγήθηκε της αντίστασης κατά των Ταλιμπάν.

Οι διοργανωτές της τελετής διευκρίνισαν ότι δεν προσκλήθηκαν επίσημοι εκπρόσωποι από την Ευρώπη ή τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στα πανό που έχουν αναρτηθεί για την κηδεία κυριαρχεί το σύνθημα «Πρέπει να ξεσηκωθούμε», συνοδευόμενο από την εικόνα μιας κόκκινης γροθιάς.

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, χαιρετά τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, στην τελετή αποχαιρετισμού για τον Αλί Χαμενεΐ. Φωτογραφία: Reuters / Majid Asgaripour

Αυστηρά μέτρα ασφαλείας και εμπρηστική ρητορική

Τα μέτρα ασφαλείας στην Τεχεράνη είναι ιδιαίτερα αυστηρά, με τμήματα της πρωτεύουσας να έχουν ήδη τεθεί σε καθεστώς αποκλεισμού.

Ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στις ειρηνευτικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ, κάλεσε τους πολίτες να «ξεσηκωθούν και να μεταφέρουν το κάλεσμα του έθνους για αιματοχυσία».

«Το Ιράν βρίσκεται στο κατώφλι μιας από τις μεγαλύτερες στιγμές της ιστορίας του. Μια ημέρα κατά την οποία ένα έθνος, με καρδιές γεμάτες αγάπη, πίστη και τον πόνο του αποχωρισμού, αποχαιρετά έναν μεγάλο άνδρα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Φωτογραφία: AP

Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία για τον νέο ανώτατο ηγέτη

Το φέρετρο του Χαμενεΐ εκτίθεται στο επιβλητικό συγκρότημα προσευχής που φέρει το όνομα του προκατόχου του, Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας μετά την επανάσταση του 1979.

Ο Αλί Χαμενεΐ κυβέρνησε το Ιράν επί 37 χρόνια, διαχειριζόμενος πολέμους, εσωτερικές εξεγέρσεις και τη μακρόχρονη αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Κατά τη διάρκεια της ηγεσίας του ενισχύθηκε η καταστολή στο εσωτερικό, ενώ η Τεχεράνη επέκτεινε την επιρροή της μέσω οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς.

Ο θάνατός του στις πρώτες ώρες του πολέμου σηματοδότησε μια νέα περίοδο για το Ιράν. Παρά τις σοβαρές καταστροφές στις υποδομές και στην πολιτικοστρατιωτική ηγεσία, η χώρα εμφανίζεται να έχει ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση στις συνομιλίες εκεχειρίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, κυρίως χάρη στην επιρροή της στα Στενά του Ορμούζ.

Μέλη των Φρουρών της Επανάστασης και κληρικοί θρηνούν στο Μεγάλο Τζαμί Ιμάμ Χομεϊνί Μοσαλά, ενόψει των τελετών για την κηδεία του δολοφονηθέντος Ιρανού Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, στην Τεχεράνη, στις 3 Ιουλίου 2026. Φωτογραφία: AP

Στο επίκεντρο ο διάδοχος Μοτζτάμπα Χαμενεΐ

Ένα από τα βασικά ερωτήματα είναι αν ο νέος ανώτατος ηγέτης και γιος του εκλιπόντος, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, θα εμφανιστεί δημόσια για πρώτη φορά μετά τον θάνατο του πατέρα του.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Μοτζτάμπα τραυματίστηκε σοβαρά στην ίδια αεροπορική επιδρομή, υποφέροντας μεταξύ άλλων από εκτεταμένα τραύματα στο πρόσωπο. Η σύζυγός του, Ζάχρα Χαντάντ Αντέλ, σκοτώθηκε επίσης.

Έκτοτε ζει υπό εξαιρετικά αυστηρά μέτρα ασφαλείας, καθώς θεωρείται πιθανός στόχος δολοφονικής επίθεσης. Ακόμη και πριν αναλάβει την ηγεσία της χώρας, διατηρούσε ιδιαίτερα χαμηλό δημόσιο προφίλ και είχε εμφανιστεί ελάχιστες φορές δημοσίως.

Ο πρώην αξιωματικός της CIA Νόρμαν Ρουλ εκτιμά ότι μια ενδεχόμενη απουσία του από τις τελετές θα αποκτήσει ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς θα σηματοδοτούσε απομάκρυνση από το πρότυπο του πατέρα του, ο οποίος απέδιδε μεγάλη σημασία στη δημόσια επαναστατική εικόνα.

Αντίθετα, εάν εμφανιστεί, οι αναλυτές θα εξετάσουν προσεκτικά κάθε εικόνα, αναζητώντας ενδείξεις για την κατάσταση της υγείας του, αλλά και για τη συνοχή και τις δυνατότητες του νέου καθεστώτος.

Φωτογραφία: Wana News Agency

Η οικονομία και η επόμενη ημέρα

Παράλληλα με τις τελετές, οι παρατηρητές θα αξιολογήσουν το εύρος της λαϊκής συμμετοχής, αλλά και το επίπεδο κινητοποίησης των δυνάμεων ασφαλείας.

Καθώς η χώρα απομακρύνεται από τη συνθήκη πολέμου, τα οικονομικά προβλήματα γίνονται ολοένα πιο έντονα. Ο πληθωρισμός έχει εκτοξευθεί, οι εξαγωγές ενέργειας σχεδόν μηδενίστηκαν για εβδομάδες, ενώ σημαντικό μέρος της βιομηχανικής υποδομής υπέστη σοβαρές ζημιές από τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, η δυσαρέσκεια απέναντι στο ιρανικό καθεστώς είχε οδηγήσει σε επανειλημμένα κύματα διαδηλώσεων. Τα τελευταία πέντε χρόνια, δύο μεγάλες εξεγέρσεις απείλησαν σοβαρά την Ισλαμική Δημοκρατία.

Και στις δύο περιπτώσεις, ο Χαμενεΐ διέταξε βίαιη καταστολή των κινητοποιήσεων. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η πιο πρόσφατη επιχείρηση καταστολής, τον Ιανουάριο, κόστισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους μέσα σε μόλις τρεις ημέρες.

Από την Τεχεράνη έως το Ιράκ και τη Μασχάντ

Μετά την ολοκλήρωση των τελετών στην Τεχεράνη, η σορός του Αλί Χαμενεΐ θα μεταφερθεί στην ιερή πόλη Κομ και στη συνέχεια στο γειτονικό Ιράκ, όπου αναμένονται μεγάλες συγκεντρώσεις πιστών στις σιιτικές πόλεις Νατζάφ και Καρμπάλα.

Η τελευταία στάση θα είναι η γενέτειρά του, η Μασχάντ, όπου θα πραγματοποιηθεί η ταφή.

Η διοργάνωση των εκδηλώσεων αποτελεί σημαντική επιχειρησιακή πρόκληση για τις ιρανικές αρχές. Οι τοπικές αρχές της Τεχεράνης εκτιμούν ότι οι συγκεντρώσεις ενδέχεται να προσελκύσουν έως και 20 εκατομμύρια ανθρώπους.

Οι αρχές επιδιώκουν να αποφύγουν τις τραγωδίες που σημάδεψαν προηγούμενες μεγάλες κηδείες στο Ιράν. Το 1989, οκτώ άνθρωποι ποδοπατήθηκαν μέχρι θανάτου κατά την ταφή του Αγιατολάχ Χομεϊνί, ενώ το 2020 δεκάδες σκοτώθηκαν σε συνωστισμό κατά την κηδεία του υποστράτηγου Κασέμ Σουλεϊμανί, ο οποίος είχε σκοτωθεί σε αμερικανική επιδρομή με εντολή του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.