Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Το φάσμα μιας σαρωτικής εκλογικής ήττας («μπλε κύμα») αντιμετωπίζει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, καθώς η τακτική του Ντόναλντ Τραμπ να μετατρέψει την αναμέτρηση σε προσωπικό δημοψήφισμα απειλεί να του στερήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου.
- Το αυξημένο κόστος ζωής, οι εισαγωγικοί δασμοί, ο πόλεμος στο Ιράν και οι επιθετικές απελάσεις έχουν καταβαραθρώσει τα ποσοστά αποδοχής του Αμερικανού προέδρου, προκαλώντας σημαντικές απώλειες ακόμη και στους Ισπανόφωνους ψηφοφόρους.
- Ενδεχόμενη νίκη των Δημοκρατικών αναμένεται να μπλοκάρει τη νομοθετική ατζέντα του Τραμπ και να δρομολογήσει άμεσα εκτεταμένες έρευνες για τη διαφθορά της διακυβέρνησής του.
Το φάσμα μιας σαρωτικής εκλογικής ήττας («μπλε κύμα») αντιμετωπίζει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των επικείμενων ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, την Τρίτη 03 Νοεμβρίου, καθώς η τακτική του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να μετατρέψει την αναμέτρηση σε προσωπικό δημοψήφισμα φαίνεται πως γυρίζει μπούμερανγκ, απειλώντας να του αφαιρέσει τον έλεγχο του Κογκρέσου και να καθορίσει τα τελευταία δύο χρόνια της θητείας του.
«Υποκριθείτε ότι είμαι εγώ στο ψηφοδέλτιο»
Όπως σημειώνει ο Guardian, ο Ντόναλντ Τραμπ είπε πέντε λέξεις τον Σεπτέμβριο που θα μπορούσαν να σφραγίσουν τη μοίρα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος: «Υποκριθείτε ότι είμαι εγώ στο ψηφοδέλτιο».
Στις δεκάδες προεκλογικές συγκεντρώσεις που πραγματοποίησε, ο 80χρονος Ρεπουμπλικανός πρόεδρος μίλησε με θαυμασμό για τα οπίσθια ενός γερουσιαστή -και τις Νίκι Μινάζ-, κατηγόρησε αδικαιολόγητα έναν Μουσουλμάνο υποψήφιο ως τρομοκράτη, καυχήθηκε για τις ανακαινίσεις στον Λευκό Οίκο και αστειεύτηκε ότι οι ίδιοι οι υποστηρικτές του δεν αντέχουν οικονομικά να φάνε ένα μπέργκερ στο κλάμπ του στο Μαρ-α-Λάγκο.
Κάθε τόσο, μιλούσε για το κόστος ζωής και τις καθημερινές ανησυχίες των ψηφοφόρων, πεπεισμένος ότι μπορεί να αποδείξει ξανά ότι οι αμφισβητίες κάνουν λάθος.
Ωστόσο, η έκκληση που απηύθυνε στο συνέδριο των Ρεπουμπλικανών στο Ντάλας ήταν «μουσική στα αυτιά» των Δημοκρατικών, καθώς εξασφάλισε ότι οι ενδιάμεσες εκλογές θα αποτελέσουν μια εθνική ετυμηγορία για τη δεύτερη θητεία του στον Λευκό Οίκο.
«Ο Ντόναλντ Τραμπ εθνικοποίησε αυτές τις εκλογικές κούρσες και τώρα θα χάσουν έδρες εξαιτίας αυτού», δήλωσε ο Μάικλ Στιλ, πρώην πρόεδρος της Ρεπουμπλικανικής Εθνικής Επιτροπής (RNC).
«Έκανε τον εαυτό του δημοψήφισμα. Οι μεμονωμένοι υποψήφιοι ήθελαν να τρέξουν τις δικές τους ξεχωριστές εκστρατείες, αλλά εκείνος τους είπε: “Βάλτε εμένα στο ψηφοδέλτιο”. Έχει πολιτικό ένστικτο για τον εαυτό του, αλλά κανένα πολιτικό ένστικτο για το κόμμα».
Η πολιτική ζημιά είναι ο κανόνας για τους ενοίκους του Λευκού Οίκου στις ενδιάμεσες εκλογές – το 1994 ο Μπιλ Κλίντον έχασε 54 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων, το 2010 ο Μπαράκ Ομπάμα έχασε 63, ενώ το 2018 ο ίδιος ο Τραμπ έχασε 40.
Αυτή τη φορά, ο Τραμπ εισέρχεται στις κάλπες με το χαμηλότερο ποσοστό αποδοχής για πρόεδρο πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές από την εποχή που οι Δημοκρατικοί του Χάρι Τρούμαν υπέστησαν πανωλεθρία πριν από 80 χρόνια.
Ο συνασπισμός που το 2024 τον έφερε πίσω στην εξουσία έχει δεχθεί αλλεπάλληλα πλήγματα: η αποτυχία πλήρους αποδέσμευσης των αρχείων για τον Τζέφρι Επστάιν, η εξάπλωση των κέντρων δεδομένων (data centers) σε αγροτικές περιοχές, ο πόλεμος οκτώ μηνών στο Ιράν -που είχε υποσχεθεί ότι θα τελείωνε σε εβδομάδες- και η αδιάκοπη αύξηση στο κόστος των καυσίμων και των τροφίμων.
Παράλληλα, η οργή για τις αθετημένες υποσχέσεις ενισχύεται από την αίσθηση διαφθοράς: ο Τραμπ αποδέχθηκε ένα αεροσκάφος από το Κατάρ για να το χρησιμοποιεί ως Air Force One, διακόσμησε το Οβάλ Γραφείο με χρυσό, κατεδάφισε την Ανατολική Πτέρυγα του Λευκού Οίκου για να κατασκευάσει μια αίθουσα δεξιώσεων αξίας 400 εκατομμυρίων δολαρίων και σχεδιάζει μια αψίδα θριάμβου στην Ουάσινγκτον.
Την ίδια στιγμή, η προσωπική του περιουσία εκτινάχθηκε από τα 2,3 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024 στα 6,5 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με το Forbes.
Μακροοικονομία vs MAGA
Με τους Ρεπουμπλικανούς να διατηρούν μια οριακή πλειοψηφία 218–214 στη Βουλή των Αντιπροσώπων και 53–47 στη Γερουσία, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ένα ισχυρό «μπλε κύμα» – νίκη δηλαδή του Δημοκρατικού Κόμματος.
Πρόσφατη έρευνα των Reuters/Ipsos δίνει στους Δημοκρατικούς προβάδισμα 11 μονάδων (47% έναντι 36%) στην πρόθεση ψήφου για το Κογκρέσο, ενώ η αποδοχή του Τραμπ βρίσκεται στο 32%.
Η ατμόσφαιρα είναι τόσο δύσκολη για τους Ρεπουμπλικανούς που συντηρητικά Super PACs, υποστηριζόμενα από τον δισεκατομμυριούχο Έλον Μασκ (ο οποίος έχει διοχετεύσει 366 εκατομμύρια δολάρια για τη διάσωση υποψηφίων), αναγκάζονται να ρίξουν κονδύλια εκτάκτου ανάγκης ακόμη και σε παραδοσιακά προπύργια όπως το Κάνσας, η Άιοβα και το Τέξας.
Το κόστος διαβίωσης επιδεινώθηκε από δύο αποφάσεις της δεύτερης θητείας του: την επιβολή ευρέων εισαγωγικών δασμών και την απόφαση για αεροπορικές επιδρομές στο Ιράν τον Φεβρουάριο.
«Χάνει στο κόστος ζωής και την προσιτότητα», σχολίασε ο Κρις Μαθιουζ, πολιτικός αναλυτής.
«Οι ηλικιωμένοι με περιορισμένο εισόδημα εστιάζουν στο πόσο κοστίζει η διαβίωση κάθε μήνα. Είναι πολύ πιο μακροοικονομικό παρά MAGA. Ό,τι κι αν κάνει για τους ανθρώπους του MAGA, η δύναμη της μακροοικονομίας είναι πολύ ισχυρότερη και ο κόσμος θα ψηφίσει εναντίον του».
Η Ιλέιν Καμάρκ, ανώτερη ερευνήτρια στο Brookings Institution, σημειώνει ότι οι ψηφοφόροι συνδέουν άμεσα την οικονομική τους δυσπραγία με τις ενέργειες του προέδρου.
«Θα είναι οι δασμοί και θα είναι ο πόλεμος: και τα δύο είναι αυτοπροκαλούμενα τραύματα. Δεν χρειαζόταν να αυξήσει τους δασμούς – αυτή ήταν η θεωρία του για τον κόσμο, η οποία αποδείχθηκε λάθος. Ο βομβαρδισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Ιράν ήταν ένα πράγμα, αλλά η είσοδος σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο αποδείχθηκε λάθος. Οι ψηφοφόροι συνδέουν τις πράξεις του με αυτά που δεν τους αρέσουν».
Αυτή η δυσαρέσκεια τροφοδοτεί μια δυναμική κινητοποίηση των Δημοκρατικών, ιδιαίτερα γυναικών υποψηφίων.
Η Τζέσικα Μάκλερ, πρόεδρος της Emilys List, δήλωσε στον Guardian: «Οι ψηφοφόροι καταλαβαίνουν ότι η διαφθορά που βγαίνει από την Ουάσινγκτον συνδέεται άμεσα με το γιατί δεν μπορούν να προκόψουν και γιατί δυσκολεύονται τόσο πολύ να τα βγάλουν πέρα. Το κόστος ζωής είναι ένας τεράστιος μοχλός πίσης, αλλά οι ψηφοφόροι αναζητούν απεγνωσμένα μια νέα ηγεσία που έχει βιώσει τον πόνο τους και τον καταλαβαίνει».
Συντριπτικό δημοψήφισμα και η κατάρρευση στους Ισπανόφωνους
Για μήνες, Ρεπουμπλικανοί στρατηγικοί σύμβουλοι προέτρεπαν τους υποψηφίους σε αμφίρροπες περιφέρειες να κρατήσουν αποστάσεις από την εθνική πολιτική. Αντίθετα, ο Τραμπ πραγματοποίησε περιοδείες αποκαλώντας τους Δημοκρατικούς «κομμουνιστές».
Ο Μάικλ Στιλ τονίζει ότι ακόμη και η συντηρητική βάση νιώθει προδομένη.
«Ο Ντόναλντ Τραμπ είπε ψέματα στη φυλή του… Είπε ότι δεν θα μας εμπλέξει σε ξένους πολέμους. Τώρα συμπληρώνεται ένας χρόνος από τον πόλεμο που ξεκίνησε και ο κόσμος λέει: “Δεν έχω ούτε τα χρήματα να βάλω βενζίνη στο αυτοκίνητό μου”».
Ιδιαίτερα ανησυχητική για τους Ρεπουμπλικανούς είναι η δραματική διάβρωση της στήριξης μεταξύ των Ισπανόφωνων ψηφοφόρων, μετά την εξαπόλυση επιθετικών εκστρατειών απελάσεων από την Υπηρεσία Μετανάστευσης (ICE).
«Ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε τη ριζοσπαστική στρατηγική απελάσεων και αυτή έχει αποξενώσει ισχυρά το ταχύτερα αναπτυσσόμενο τμήμα του εκλογικού σώματος», δήλωσε ο Λάρι Τζέικομπς, διευθυντής του Κέντρου Μελέτης Πολιτικής και Διακυβέρνησης στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα.
«Πριν από ένα χρόνο, οι Ρεπουμπλικανοί πίστευαν ότι είχαν δημιουργήσει έναν νέο ισπανόφωνο συνασπισμό που θα εξασφάλιζε πέντε νέες έδρες μόνο στο Τέξας. Μπορεί να τις χάσουν όλες. Η οικονομία είναι ένας κινητήριος παράγοντας, αλλά η εναντίωση στις πολιτικές απελάσεων του Τραμπ έχει συμβάλει τα μέγιστα στην έκταση των διαρροών».
Ο Χένρι Όλσεν, ανώτερος ερευνητής στο Ethics and Public Policy Center, προσθέτει: «Είτε πρόκειται για μετατόπιση 15 μονάδων είτε 30 μονάδων, είναι σπουδαίο ζήτημα. Εκτός αν κάθε αποδεικτικό στοιχείο που διαθέτουμε είναι λάθος, οι Ισπανόφωνοι ψηφοφόροι νιώθουν έντονη απογοήτευση για την επιλογή τους».
Η δυναμική αυτή αποτυπώνεται στο Τέξας, όπου ο Δημοκρατικός Τζέιμς Ταλαρίκο αναμετράται με τον Ρεπουμπλικανό γενικό εισαγγελέα Κεν Πάξτον, ο οποίος εμπλέκεται σε σκάνδαλα διαφθοράς.
«Αν ο Πάξτον χάσει, θα στείλει ένα πολύ ισχυρό σήμα στους μελλοντικούς Ρεπουμπλικανούς ηγέτες για το πώς διαχειρίζονται τη μετανάστευση. Αποδεικνύει ότι η επίθεση στο ταχύτερα αναπτυσσόμενο τμήμα του εκλογικού σώματος είναι πολιτική αυτοκτονία. Το Τέξας αποτελεί ένα καταστροφικό δημοψήφισμα για τον Ντόναλντ Τραμπ», εκτιμά ο Τζέικομπς.
Η μάχη της Γερουσίας και τα πρόσωπα-κλειδιά
Ενώ οι Δημοκρατικοί θεωρούνται φαβορί για τις τέσσερις έδρες που χρειάζονται ώστε να κατακτήσουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων, η μάχη για τη Γερουσία είναι πιο δύσκολη, αν και το πεδίο έχει διευρυνθεί.
Οχάιο
Ο πρώην Δημοκρατικός γερουσιαστής Σέροντ Μπράουν διεκδικεί την επιστροφή του απέναντι στον Ρεπουμπλικανό Τζον Χιούστεντ.
Σε ομιλίες του, ο Τραμπ έχει εκτραπεί επανειλημμένα για να εκθειάσει τη σωματική διάπλαση του Χιούστεντ, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «τα οπίσθιά του είναι σαν ένα μεγάλο κομμάτι μυός».
Μίσιγκαν
Ο Δημοκρατικός Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ, ένας 41χρονος γιατρός που διεκδικεί να γίνει ο πρώτος Μουσουλμάνος γερουσιαστής, αντιμετωπίζει τον Ρεπουμπλικανό Μάικ Ρότζερς.
Ο Τραμπ εξαπέλυσε ισλαμοφοβικές επιθέσεις εναντίον του, αποκαλώντας τον «τζιχαντιστή».
Ο Χένρι Όλσεν σημειώνει ότι «ο Ελ-Σαγιέντ είναι το μεγαλύτερο τεστ για τους προοδευτικούς», αν και η Ιλέιν Καμάρκ προειδοποιεί ότι οι μετριοπαθείς Δημοκρατικοί κερδίζουν τις περισσότερες μάχες στη χώρα.
Μέιν
Η Ρεπουμπλικανή γερουσιαστής Σούζαν Κόλινς δίνει σκληρή μάχη απέναντι στον Δημοκρατικό Τρόι Τζάκσον , δεχόμενη πυρά για τη στήριξή της στους συντηρητικούς δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου.
Αλάσκα
Η Δημοκρατική Μαίρη Πέλτολα προηγείται στην υποψηφιότητά της απέναντι στον Ρεπουμπλικανό Νταν Σάλιβαν.
Φόβοι για αμφισβήτηση των εκλογών
Η ακεραιότητα της εκλογικής διαδικασίας προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς οι ατεκμηρίωτοι ισχυρισμοί Τραμπ περί νοθείας συνεχίζονται.
«Ανησυχώ εξαιρετικά», δήλωσε η Τάρα Σετμάγιερ, διευθύνουσα σύμβουλος του Seneca Project.
«Είδαμε τι έκανε ο Ντόναλντ Τραμπ όταν είχε προστατευτικά κιγκλιδώματα – τώρα δεν έχει κανένα. Έχει την εξουσία και ανθρώπους ευθυγραμμισμένους μαζί του… Θα κάνει τα πάντα για να μείνει στην εξουσία, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει τη δημιουργία μιας άλλης συνταγματικής κρίσης για να προσπαθήσει να σταματήσει τη συγκρότηση του Κογκρέσου».
Μια νίκη των Δημοκρατικών σε οποιοδήποτε σώμα θα μπλοκάρει τη νομοθετική ατζέντα του Τραμπ.
Ο Χακίμ Τζεφρίς, ο οποίος πιθανότατα θα γίνει ο πρώτος μαύρος πρόεδρος της Βουλής, έχει δεσμευτεί να ξεκινήσει αμέσως έρευνες για τη διαφθορά της διακυβέρνησης, τις αποφάσεις για το Ιράν και τον πλουτισμό της οικογένειας Τραμπ.
«Θα είναι μια γροθιά στο στομάχι. Δεν περιμένω να περάσει σημαντική νομοθεσία. Πιστεύω ότι θα υπάρξουν εκτεταμένες έρευνες για τον Ντόναλντ Τραμπ και το υπουργικό συμβούλιο του», εκτιμά ο Λάρι Τζέικομπς.
Ο Μάικλ Στιλ επισημαίνει ότι το Κογκρέσο θα «παγώσει» κονδύλια για έργα όπως η αίθουσα δεξιώσεων του Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
«Ο Τραμπ είναι πλέον ουσιαστικά απερχόμενος. Η υπόλοιπη χώρα γνωρίζει ότι ο χρόνος του φτάνει στο τέλος του».
Η επόμενη ημέρα
Στους Ρεπουμπλικανούς, μια ήττα θα επιταχύνει τη μάχη διαδοχής για το 2028 μεταξύ στελεχών όπως ο Τζέι Ντι Βανς, ο Τεντ Κρουζ και ο Μάρκο Ρούμπιο.
Για τους Δημοκρατικούς, η προσοχή στρέφεται σε προσωπικότητες όπως ο Γκάβιν Νιούσομ, ο Τζον Όσοφ, η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές και η Κάμαλα Χάρις.
«Οι ψηφοφόροι είναι κουρασμένοι. Όταν συνδυάζεις τις υψηλές τιμές, τις ατελείωτες διαμάχες και τον συνεχή θόρυβο του Ντόναλντ Τραμπ, ο κόσμος θέλει μια αλλαγή από το status quo», καταλήγει ο Μπιλ Γουέιλεν, ερευνητής στο Hoover Institution.
«Στις 3 Νοεμβρίου, οι ψηφοφόροι θα μιλήσουν — και στον Ντόναλντ Τραμπ δεν θα αρέσει καθόλου αυτό που έχουν να πουν».