Ο Βρετανός δημοσιογράφος και παρουσιαστής της εκπομπής «Good Morning Britain», Ρίτσαρντ Μέιντλι, εκδιώχθηκε «μέσα σε 15 λεπτά» από διαβόητη φυλακή του Ελ Σαλβαδόρ, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του νέου του ντοκιμαντέρ για το Channel 5.
Η αποπομπή του συνέβη όταν άρχισε να αμφισβητεί ανοιχτά τις βάναυσες συνθήκες διαβίωσης στο θεωρούμενο ως το πιο σκληρό σωφρονιστικό ίδρυμα του κόσμου.
Στο ντοκιμαντέρ με τίτλο «Inside The World’s Mega Prison», ο παρουσιαστής βρέθηκε ανάμεσα σε 3.000 ξυρισμένους κρατουμένους — ανάμεσά τους μέλη συμμοριών, βιαστές και τρομοκράτες.
Ωστόσο, η παραμονή του ήταν βραχύβια, καθώς ο διευθυντής των φυλακών, Μπελαρμίνο Γκαρσία, εξοργίστηκε από τις ερωτήσεις του για το αν το καθεστώς κράτησης είναι υπερβολικά απάνθρωπο, με αποτέλεσμα ένας αξιωματούχος να παρέμβει και να διακόψει άμεσα τα γυρίσματα.
«Ζωντανός θάνατος»
Στο Κέντρο Εγκλεισμού Τρομοκρατίας (CECOT), μια έκταση 57 στρεμμάτων που χτίστηκε πριν από δύο χρόνια για να χωράει έως και 40.000 κρατουμένους (σχεδόν το μισό του πληθυσμού των φυλακών της Βρετανίας) και σήμερα στεγάζει περίπου 15.000 άτομα, οι συνθήκες είναι ισοπεδωτικές.
Οι κρατούμενοι φορούν μόνο εσώρουχα (μποξεράκια) και έχουν ξυρισμένα κεφάλια.
Τα φώτα δεν σβήνουν ποτέ, μένοντας αναμμένα 24 ώρες το 24ωρο.
Δεν επιτρέπονται επισκέψεις συγγενών, δεν υπάρχουν χώροι αναψυχής, βιβλιοθήκες, τηλεοράσεις, εφημερίδες ή προγράμματα αποκατάστασης και επανένταξης.
Σύμφωνα με την Daily Mail, οι κρατούμενοι περνούν 23,5 ώρες την ημέρα κλειδωμένοι σε κελιά χωρίς παράθυρα (65 με 70 άτομα ανά κελί), καθισμένοι σε μεταλλικές κουκέτες τεσσάρων ορόφων, χωρίς στρώματα, παρά μόνο με λεπτά σεντόνια.
Επιτρέπεται να μιλούν μόνο ψιθυριστά.
Ο Μέιντλι, συγκλονισμένος από το θέαμα, δήλωσε: «Τίποτα, απολύτως τίποτα, δεν μπορεί να σε προετοιμάσει για το θέαμα 3.000 ξυρισμένων ανδρών στριμωγμένων πίσω από κάγκελα που φτάνουν από το πάτωμα μέχρι το ταβάνι. Χωρίς πόρτες. Χωρίς παραβάν».
«Κάθονται εκεί σε μόνιμη, ανοιχτή θέα μέσα από τα κάγκελα, σε σειρές μεταλλικών κουκετών ύψους τεσσάρων ορόφων -χωρίς στρώματα, μόνο με λεπτά βαμβακερά σεντόνια- κοιτάζοντας έξω. Είναι ένα τρομερό θέαμα».
Και πρόσθεσε: «Απλώς κάθονται στις κουκέτες τους, μέρα μπαίνει, μέρα βγαίνει, και τα φώτα της φυλακής παραμένουν αναμμένα 24 ώρες το 24ωρο, χωρίς να χαμηλώνουν ποτέ. Όλοι θα πεθάνουν σε αυτή τη φυλακή. Είναι ένας ζωντανός θάνατος».
Οι ελάχιστες στιγμές που βγαίνουν από τα κελιά τους, πάντα δεμένοι με χειροπέδες και αλυσίδες στα πόδια και με το κεφάλι σκυμμένο, είναι για 30 λεπτά καθημερινής γυμναστικής και ανάγνωσης της Βίβλου, ή για τις δίκες τους που γίνονται εξ αποστάσεως και καταλήγουν σχεδόν πάντα σε καταδίκη.
Επίσης, απομακρύνονται όταν οι φρουροί εισβάλλουν με αυτόματα όπλα για «βίαιες παρεμβάσεις» και έρευνες.
Τότε, οι κρατούμενοι υποχρεούνται να κάθονται στο πάτωμα σε απόλυτες σειρές, με τα πόδια τους σφιχτά γύρω από τον μπροστινό τους και το κεφάλι κολλημένο στη γυμνή του πλάτη, σαν ανθρώπινο παζλ, περιγράφει η βρετανική εφημερίδα.
Όποιος κουνηθεί, δέχεται χτύπημα με κλομπ στα πλευρά.
Το γεύμα με τα χέρια και η λογοκρισία
Η ένταση κορυφώθηκε όταν ο Μέιντλι παρακολούθησε τη διανομή του φαγητού, το οποίο περιλαμβάνει αποκλειστικά ρύζι, φασόλια και τορτίγιες για πρωινό και βραδινό, και ρύζι με ζυμαρικά για μεσημεριανό.
Τα γυμναστήρια, οι τραπεζαρίες και τα επιτραπέζια παιχνίδια της φυλακής προορίζονται αποκλειστικά για τους φρουρούς.
Ο δημοσιογράφος ρώτησε τον διευθυντή Μπελαρμίνο Γκαρσία: «Επομένως, δεν τρώνε ποτέ έξω από το κελί, παίρνουν τα γεύματά τους πάντα μέσα στο κελί. Ποιο είναι το φαγητό, τι έχει το δείπνο απόψε;»
Όταν ο διευθυντής του απάντησε «φασόλια και ρύζι», ο Μέιντλι ρώτησε: «Αυτό είναι το ίδιο κάθε βράδυ;», με τον Γκαρσία να επιβεβαιώνει ότι το μενού επαναλαμβάνεται σταθερά.
Ο παρουσιαστής σχολίασε ότι αυτό δεν αποτελεί ισορροπημένη διατροφή.
Στη συνέχεια, βλέποντας τους κρατουμένους να παίρνουν τα κουτιά μέσα από τα κάγκελα, ο Μέιντλι ρώτησε: «Μα πρέπει να τρώνε με τα δάχτυλά τους;».
«Με τα χέρια τους. Μαχαιροπίρουνα δεν υπάρχουν εδώ», του απάντησε ο διευθυντής.
Τότε ο Μέιντλι δοκίμασε το φαγητό βάζοντας το χέρι του στα φασόλια, με τον διοικητή να τον διορθώνει: «Όχι, με την τορτίγια».
«Ω, το βουτάς μέσα με την τορτίγια. Δεν θα πω ψέματα, τα φασόλια είναι αρκετά νόστιμα, αλλά αυτό δεν είναι ένα θρεπτικό γεύμα, έτσι δεν είναι; Θέλω να πω, δεν υπάρχουν πράσινα λαχανικά», απάντησε ο Βρετανός δημοσιογράφος.
Ο διευθυντής αρκέστηκε να απαντήσει: «Έχετε την πρωτεΐνη και έχετε το ρύζι, αλλά ναι».
Όταν όμως ο Μέιντλι άρχισε να πιέζει τον διευθυντή για το γεγονός ότι οι κρατούμενοι δεν έχουν απολύτως τίποτα να κάνουν και ρώτησε αν το σύστημα είναι υπερβολικά σκληρό, οδηγήθηκε αμέσως σε ένα παράπλευρο δωμάτιο.
«Ο ρυθμός ξαφνικά επιταχύνεται, οπότε ίσως το να ρωτάς για τις συνθήκες εδώ να είναι σα να το παρατραβάς. Νομίζω ότι μπορεί να ξεπέρασα τα όρια», δήλωσε ο Μέιντλι στην κάμερα.
Ο φρουρός ανασήκωσε τους ώμους του και πρόσθεσε: «Φαντάζομαι ότι η κουλτούρα από εκεί που κατάγεσαι είναι διαφορετική», προτού οδηγήσει εσπευσμένα τον δημοσιογράφο και το συνεργείο εκτός των εγκαταστάσεων.
Η στάση του Μέιντλι δίχασε τους τηλεθεατές, με άλλους να τον επαινούν και άλλους να τον επικρίνουν.
Το μοντέλο Μπουκέλε, οι απελάσεις Τραμπ και το «μάθημα» για τη Βρετανία
Η φυλακή CECOT αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του πολέμου που κήρυξε ο πρόεδρος του Ελ Σαλβαδόρ, Ναγίμπ Μπουκέλε, κατά των συμμοριών.
Μέχρι πρόσφατα, η χώρα είχε το υψηλότερο ποσοστό ανθρωποκτονιών παγκοσμίως (106 ανά 100.000 κατοίκους), με τη βία των συμμοριών να ευθύνεται για 200.000 θανάτους τα τελευταία 30 χρόνια.
Σήμερα, το 2% του πληθυσμού της χώρας βρίσκεται πίσω από τα κάγκελα, αλλά τα ποσοστά εγκληματικότητας έχουν μειωθεί κατακόρυφα.
Αυτό το μοντέλο έχει αποσπάσει τα εύσημα από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Μάλιστα, η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει συνάψει συμφωνία με τον Μπουκέλε για τη μεταφορά και φυλάκιση ξένων εγκληματιών στο Ελ Σαλβαδόρ.
Οι απελάσεις από τις ΗΠΑ προς τη χώρα σχεδόν διπλασιάστηκαν τους πρώτους μήνες του 2026, φτάνοντας τις 5.033 το πρώτο τρίμηνο, έναντι 2.547 την ίδια περίοδο του 2025.
Παρά τη βαναυσότητα, ο Μέιντλι υποστήριξε ότι το βρετανικό «κατεστραμμένο» σωφρονιστικό σύστημα θα μπορούσε να διδαχθεί από αυτό.
«Πιστεύω ότι το CECOT είναι πιθανώς μια μοναδική, βάναυσα προσαρμοσμένη λύση στα δεινά που μάστιζαν τους απλούς πολίτες του Ελ Σαλβαδόρ για τόσο μεγάλο διάστημα. Αλλά πιστεύω ότι υπάρχουν μαθήματα που μπορούμε να πάρουμε και να εφαρμόσουμε για να επισκευάσουμε το δικό μας κατεστραμμένο σωφρονιστικό σύστημα», δήλωσε.
«Δηλαδή, ότι από τη στιγμή που έχεις συμφωνήσει στο επίπεδο ασφάλειας, τιμωρίας και αποτροπής που θέλεις από αυτό, μπορείς να πετύχεις σταθερά αποτελέσματα. Χρειάζεται απλώς η εφαρμογή και η αποφασιστικότητα για να το κάνεις».