Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Βαθιά εσωτερική κρίση ταλανίζει τις Βρυξέλλες, καθώς μια ισχυρή ομάδα κρατών-μελών πιέζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει αυστηρά μέτρα κατά του εμπορίου με τους παράνομους ισραηλινούς οικισμούς στη Δυτική Όχθη.
- Η διαμάχη διχάζει την ΕΕ σε δύο στρατόπεδα: χώρες που πιέζουν για σκληρότερη στάση, με την υποστήριξη της Κάγια Κάλας, και την Κομισιόν υπό την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με τη στήριξη της Γερμανίας.
- Αν και το μέτρο θα έχει περιορισμένο οικονομικό αντίκτυπο, το ζήτημα έχει διογκωθεί πολιτικά, με επικριτές να κατηγορούν την Φον ντερ Λάιεν για σκόπιμη κωλυσιεργία ενόψει των ισραηλινών εκλογών.
Μια βαθιά εσωτερική κρίση ταλανίζει τις Βρυξέλλες με φόντο την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Μέση Ανατολή, καθώς μια ισχυρή ομάδα κρατών-μελών επιχειρεί να αναγκάσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει αυστηρά μέτρα κατά του εμπορίου με τους παράνομους ισραηλινούς οικισμούς.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία, σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, αναμένεται να κυριαρχήσει στη σημερινή σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, φέρνοντας σε ευθεία αντιπαράθεση τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αλλά και τους ίδιους τους θεσμούς του μπλοκ.
Η ομάδα αυτή των χωρών, στην οποία συμμετέχουν το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Ισπανία, επιδιώκει να συγκεντρώσει την απαραίτητη πλειοψηφία ώστε να υποχρεώσει την Κομισιόν να καταθέσει πρόταση για τον περιορισμό του εμπορίου με τους οικισμούς, σύμφωνα με τέσσερις διπλωμάτες που έχουν γνώση των διεργασιών και μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Διχασμός
Η διαμάχη αυτή διχάζει την ΕΕ σε δύο στρατόπεδα.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι χώρες που πιέζουν για σκληρότερη στάση, έχοντας την υποστήριξη της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας.
Από την άλλη πλευρά βρίσκεται η Κομισιόν υπό την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχοντας στο πλευρό της χώρες όπως η Γερμανία και η Τσεχία.
Αν και οι υπουργοί Εξωτερικών που συνεδριάζουν τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες δεν θα λάβουν άμεση απόφαση για επιβολή δασμών ή περιορισμό εισαγωγών, το άμεσο διακύβευμα είναι αν θα επιτευχθεί η απαιτούμενη πλειοψηφία που θα αναγκάσει την Επιτροπή να υποβάλει επίσημη πρόταση, την οποία οι κυβερνήσεις θα κληθούν να ψηφίσουν αργότερα.
Το βάρος και οι ισορροπίες
Οικονομικά, το μέτρο θα έχει περιορισμένο αντίκτυπο, καθώς το εμπόριο με τους παράνομους οικισμούς της Δυτικής Όχθης αντιπροσωπεύει μόλις το 0,5% του συνολικού εμπορίου της ΕΕ με το Ισραήλ, βάσει εμπιστευτικού εγγράφου της Κομισιόν που περιήλθε στην κατοχή του Politico.
Ωστόσο, το ζήτημα έχει διογκωθεί πολιτικά μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και τον πόλεμο στη Γάζα, επισκιάζοντας άλλα κρίσιμα θέματα της ατζέντας, όπως το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Ο Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ, Ισπανός ευρωβουλευτής της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Οι οικισμοί είναι παράνομοι. Η καλύτερη λύση είναι απλώς να απαγορευτεί κάθε εισαγωγή αγαθών που παράγονται στους οικισμούς».
Η ελεγχόμενη από τη Γερμανία Κομισιόν προβάλλει αντιστάσεις, υποστηρίζοντας ότι παρόμοιες προτάσεις έχουν απορριφθεί στο παρελθόν.
Σύμφωνα με ανώτατο Ευρωπαίο διπλωμάτη, το Βερολίνο σκοπεύει να ασκήσει βέτο ή να απέχει από οποιαδήποτε ψηφοφορία αφορά δασμούς στο Ισραήλ, στάση που στηρίζει και η Πράγα.
Την ίδια στιγμή, η Κάγια Κάλας, που προεδρεύει της σημερινής συνάντησης, πιέζει δημόσια την Κομισιόν. Η ίδια βρίσκεται σε ανοιχτή κόντρα με τον Ισραηλινό υπουργό Εξωτερικών Γκίντεον Σαάρ, έπειτα από αναφορές ότι χρησιμοποίησε τον όρο «απαρτχάιντ» για το Ισραήλ.
Ο Σαάρ δήλωσε στις 18 Ιουνίου στην πλατφόρμα X ότι διακόπτει κάθε επαφή μαζί της μέχρι να υπάρξουν διευκρινίσεις ή συγγνώμη, με τους δυο τους να μην έχουν μιλήσει για τουλάχιστον τρεις εβδομάδες.
Μάχη για τα «ψιλά γράμματα» της νομοθεσίας
Τρεις διπλωμάτες άφησαν αιχμές ότι η Κομισιόν αποφεύγει εσκεμμένα να παρουσιάσει μέτρα που μπορούν να τεθούν άμεσα σε ψηφοφορία.
Αν και η Επιτροπή παρουσίασε ένα έγγραφο με επιλογές -όπως σύστημα αδειοδότησης ή «απαγορευτικούς δασμούς»-, αυτό δεν αποτελεί επίσημη πρόταση. Για να υπάρξει τέτοια, πρέπει να το ζητήσει η πλειοψηφία των κρατών.
Ένας ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ σχολίασε καυστικά: «Δεν νομίζω ότι βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου έχουμε τη χαρούμενη συνεργασία της Επιτροπής».
Το νομικό αγκάθι εστιάζει στο αν τα μέτρα αποτελούν εμπορική πολιτική (που απαιτεί απλή ειδική πλειοψηφία) ή εργαλείο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (CFSP), η οποία απαιτεί ομοφωνία.
Η Κομισιόν και το Βερολίνο υποστηρίζουν το δεύτερο, όμως οι χώρες που πιέζουν για κυρώσεις επικαλούνται γνωμοδότηση της νομικής υπηρεσίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που ξεκαθαρίζει ότι αρκεί η ειδική πλειοψηφία.
Ο ίδιος ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ τόνισε: «Η νομική υπηρεσία του Συμβουλίου ήταν πολύ σαφής. Αυτό αφορά το εμπόριο – αφορά την προστασία των εμπορικών μας πολιτικών».
Κατηγορίες για σκόπιμη κωλυσιεργία
Οι επικριτές της Φον ντερ Λάιεν την κατηγορούν ότι κωλυσιεργεί σκόπιμα ενόψει των ισραηλινών εκλογών του Οκτωβρίου.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι παραδέχονται ιδιωτικά αυτή την προσέγγιση, φοβούμενοι ότι τυχόν κυρώσεις θα μπορούσαν να εργαλειοποιηθούν από ακραίες πολιτικές φιγούρες στο Ισραήλ, όπως ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ.
Ο Μπάρι Άντριους, Ιρλανδός ευρωβουλευτής της κεντρώας ομάδας Renew, δήλωσε επικριτικά: «Η πρόεδρος Φον ντερ Λάιεν γνωρίζει ότι το επόμενο επίσημο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων δεν είναι παρά τον Οκτώβριο, χρόνο κατά τον οποίο θα διεξαχθούν οι εκλογές στο Ισραήλ. Με αθώους ανθρώπους να σκοτώνονται καθημερινά, αυτή η κωλυσιεργία έχει τραβήξει πάρα, πάρα πολύ».