Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η τελευταία ευρέως γνωστή δημόσια εκτέλεση στις ΗΠΑ έγινε το 1936, ένα «τσίρκο» που οδήγησε σε απαγορεύσεις. Σχεδόν έναν αιώνα μετά, ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι ο στρατός θα εκτελέσει δημοσίως τον Νιντάλ Χασάν.
- Η εκτέλεση του Νιντάλ Χασάν θα μεταδοθεί σε ζωντανή ροή, με τον υπουργό Πολέμου να δηλώνει πως «ο κόσμος πρέπει να καταλάβει ότι υπάρχουν σοβαρές συνέπειες για τέτοιου είδους πράγματα». Η ανακοίνωση έχει σοκάρει μελετητές της θανατικής ποινής.
- Η απόφαση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, με ειδικούς να κάνουν λόγο για «καρναβάλι σαδισμού» και τους Καθολικούς Επισκόπους των ΗΠΑ να τη χαρακτηρίζουν «βάρβαρη». Αντίθετα, ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι εγκρίνει «απόλυτα» το σχέδιο ζωντανής μετάδοσης.
Έρχονταν ανά χιλιάδες από κοντά και μακριά. Άνδρες, γυναίκες και παιδιά είχαν παραταχθεί στην όχθη του ποταμού στο Κεντάκι για τη δημόσια απαγχόνιση ενός μαύρου άνδρα που καταδικάστηκε για τον βιασμό και τη δολοφονία μιας ηλικιωμένης λευκής χήρας.
Ήταν 14 Αυγούστου 1936 στο Όουενσμπορο του Κεντάκι, Παρασκευή με ανυπόφορη ζέστη εν μέσω ενός θρυλικού καύσωνα. Ορισμένοι κοιμήθηκαν το προηγούμενο βράδυ κοντά στην αγχόνη για να κρατήσουν τη θέση τους. Άλλοι διοργάνωσαν πάρτι με «γραβάτες» (σ.σ. υπονοώντας τη θηλιά) το προηγούμενο βράδυ, φτάνοντας με hangover, ενώ έφηβοι πουλούσαν ποπ κορν και αναψυκτικά στους θεατές.
Μέχρι την ώρα της εκτέλεσης, στις 5 το πρωί, το πλήθος είχε διογκωθεί σε περίπου 20.000 άτομα. Τότε ήταν που ο Ρέινι Μπεθέα, ένας ορφανός γύρω στα 20, ανέβηκε στην αγχόνη — καταδικασμένος σε θάνατο αφού φημολογείται ότι ομολόγησε τη ληστεία, τον βιασμό και τη δολοφονία της 70χρονης Λίσια Έντουαρντς.
Το προηγούμενο απόγευμα, είχε φάει το τελευταίο του γεύμα: τηγανητό κοτόπουλο, χοιρινές μπριζόλες, πουρέ πατάτας, αγγουράκια τουρσί, καλαμποκόψωμο, λεμονόπιτα και παγωτό.
Πολλοί από τους συγκεντρωμένους —συμπεριλαμβανομένων δημοσιογράφων από μέρη όπως το Σικάγο και η Νέα Υόρκη— ήρθαν για να δουν τη φημολογούμενη «Γυναίκα Εκτελεστή»· ο τοπικός σερίφης είχε πεθάνει τέσσερις μήνες νωρίτερα και η χήρα του έγινε η απρόσμενη γυναίκα αντικαταστάτρια. Ωστόσο, η ίδια αρνήθηκε να τραβήξει τον μοχλό και ήταν προσληφθέντες δήμιοι αυτοί που έστειλαν τελικά τον Ρέινι Μπεθέα στον θάνατο.
Εκείνη η στιγμή σηματοδότησε την τελευταία ευρέως γνωστή δημόσια απαγχόνιση στην Αμερική. Τo τσίρκο γύρω από τον θάνατο του Ρέινι Μπεθέα έφερε σε αμηχανία πολλούς στο Κεντάκι, και ο κυβερνήτης απαγόρευσε τις δημόσιες εκτελέσεις 18 μήνες αργότερα.
Μέχρι τότε, οι περισσότερες πολιτείες είχαν καταργήσει τη θανατική ποινή ενώπιον του κοινού, καθώς οι κοινωνικές στάσεις αναζητούσαν πιο ανθρωπιστικές και ιδιωτικές μεθόδους. Μια άλλη απαγχόνιση πραγματοποιήθηκε ενώπιον λίγων εκατοντάδων ατόμων στο Μισούρι το 1937, αλλά ήταν λιγότερο γνωστή και σηματοδότησε την τελευταία δημόσια εκτέλεση στην Αμερική — μέχρι τώρα.
Επαναφορά σε κοινή θέα έπειτα από σχεδόν έναν αιώνα
Λίγο περισσότερο από 90 χρόνια μετά τη δολοφονία του Ρέινι Μπεθέα, ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ ανακοίνωσε ότι ο στρατός θα εκτελέσει δημοσίως τον Νιντάλ Χασάν, ο οποίος σκότωσε 13 άοπλους συμπολεμιστές του το 2009 στη στρατιωτική βάση Φορτ Χουντ στο Τέξας.
Το Πεντάγωνο ακολούθησε δηλώνοντας ότι η εκτέλεση από εκτελεστικό απόσπασμα τον Δεκέμβριο θα μεταδοθεί σε ζωντανή ροή (live-stream). «Ο κόσμος πρέπει να καταλάβει ότι υπάρχουν σοβαρές συνέπειες για τέτοιου είδους πράγματα», δήλωσε ο Πιτ Χέγκσεθ.
Ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Κολοράντο Μάικλ Ράντελετ, μελετητής της θανατικής ποινής επί σειρά ετών, έμεινε σοκαρισμένος. «Ποτέ δεν φανταζόμουν [άλλη] δημόσια εκτέλεση», δήλωσε στο BBC. Σημείωσε πως η δημόσια υποστήριξη για τη θανατική ποινή γενικά μειώνεται σταθερά ήταν στο 80% το 1994, για παράδειγμα, αλλά τώρα βρίσκεται στο 52%.
«Έχει υποχωρήσει κατακόρυφα, ειδικά όταν δίνεις την εναλλακτική της ισόβιας κάθειρξης χωρίς δυνατότητα αναστολής», ανέφερε ο Μάικλ Ράντελετ. Είναι πολύ νωρίς για να γνωρίζουμε τι πιστεύει η αμερικανική κοινή γνώμη για την ιδέα της ζωντανής μετάδοσης μιας εκτέλεσης. Αλλά είναι πιθανό ότι εκατομμύρια ή και περισσότεροι θα συντονιστούν για να τη δουν. Με την ανακοίνωση του Χέγκσεθ, ο Μάικλ Ράντελετ είπε: «Η αιτιολόγηση της θανατικής ποινής γίνεται ψυχαγωγία… πάρτε ποπ κορν, καλέστε τους φίλους σας».
«Καρναβάλι σαδισμού»
Η Σόνια Λη, η οποία μόλις πέρυσι εξέδωσε ένα βιβλίο για την εκτέλεση του Ρέινι Μπεθέα, αισθάνθηκε «απόλυτο τρόμο για τους απογόνους μας» όταν άκουσε για την ανακοινωθείσα ζωντανή μετάδοση του εκτελεστικού αποσπάσματος. «Αυτό που αποκαλούσαν το 1936 ήταν ένα καρναβάλι σαδισμού», είπε. «Το ότι τώρα έχουμε την τεχνολογία που μπορεί να το κάνει να φτάσει ευρύτερα από τους 20.000 ανθρώπους που εμφανίστηκαν… για να γίνουν μάρτυρες στο Όουενσμπορο του Κεντάκι, το κάνει ακόμα πιο φρικιαστικό», υπογράμμισε η Σόνια Λη.
Οι παππούδες της Λη ήταν νιογέννητοι έφηβοι ανάμεσα σε εκείνο το πλήθος του 1936. Η ίδια το έμαθε μόνο μετά τον θάνατο της γιαγιάς της το 2002, όταν διάβασε μια εξιστόρηση που είχε αφήσει η μακαρίτισσα η γιαγιά της, περιγράφοντας λεπτομερώς πώς βρίσκονταν αρκετά κοντά ώστε να ακούσουν τον λαιμό του Ρέινι Μπεθέα να σπάει.
«Αηδιαστική γραφικότητα…»
Τα επόμενα χρόνια έρευνας της συγγραφέως την δίδαξαν ότι πολλοί κάτοικοι του Κεντάκι «στοιχειώθηκαν» από εκείνη την εκτέλεση.
«Πίστευα πραγματικά, με όλη μου την καρδιά, ότι είχαμε αφήσει πίσω μας αυτό το επίπεδο αηδιαστικής γραφικότητας που ασκούν μόνο λίγες χώρες στον κόσμο — το Ιράν, η Βόρεια Κορέα, το Αφγανιστάν», δήλωσε. «Θεωρούμε τώρα εμείς, ως Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, ότι είμαστε μέρος αυτού του είδους διακυβέρνησης; Είναι απλά φρικτό», είπε η Σόνια Λη.
«Η πόλωση και η ρητορική στην αμερικανική πολιτική ενδέχεται να προετοίμασαν το έδαφος για μια τέτοια ανακοίνωση», δήλωσε ο Κερτ Γκρέι, καθηγητής κοινωνικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Οχάιο.
«Ορισμένοι Αμερικανοί μπορεί να διψούν για αίμα, αλλά πιστεύω ότι πολλοί Αμερικανοί δεν διψούν και, αν μη τι άλλο, νομίζω ότι πολλοί άλλοι Αμερικανοί είναι απλώς κάπως απευαισθητοποιημένοι», είπε ο Κερτ Γκρέι. «Οπότε δεν είναι ότι ζητωκραυγάζουν για μια δημόσια εκτέλεση· είναι απλά σε φάση ‘Ω, ναι, υποθέτω ότι εκεί φτάσαμε τώρα’», πρόσθεσε.
Αντιδρούν οι Καθολικοί Επίσκοποι
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι ο Πιτ Χέγκσεθ και η κυβέρνηση ενδέχεται να ερμηνεύουν λάθος τη χώρα. Ο Γκάρεν Γουίντεμουτ, διευθυντής του Ερευνητικού Προγράμματος Πρόληψης της Βίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ, δήλωσε ότι «τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων δείχνουν φθίνουσα διάθεση για βία στις ΗΠΑ».
«Σήμερα το πρωί, ο πρόεδρος της Διάσκεψης των Καθολικών Επισκόπων των ΗΠΑ χαρακτήρισε αυτήν [την ανακοίνωση για τη ζωντανή μετάδοση της εκτέλεσης] ως βάρβαρη», δήλωσε ο Γκάρεν Γουίντεμουτ. «Και πιστεύω ότι εκφράζει πολλούς ανθρώπους», υπογράμμισε. «Πιστεύω ότι είναι το εξής: Μια δημόσια εκτέλεση δεν αντιπροσωπεύει το ποιοι είμαστε», πρόσθεσε ο Γκάρεν Γουίντεμουτ. «Δεν είναι αυτό που φιλοδοξούμε να είμαστε ως χώρα», πρόσθεσε.
Απόλυτη στήριξη από τον Τραμπ
Η διαμάχη για την ανακοίνωση του Χέγκσεθ φάνηκε να εκτυλίσσεται εντός του Λευκού Οίκου την Παρασκευή. Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς εξέφρασε αβεβαιότητα στους δημοσιογράφους σχετικά με το αν η δημόσια εκτέλεση θα προχωρήσει όπως σχεδιάστηκε, λέγοντας: «Δεν γνωρίζω αν αυτό πρόκειται πράγματι να συμβεί». Πρόσθεσε ότι «αν γίνει μέσω ζωντανής μετάδοσης, εγώ δεν πρόκειται να το παρακολουθήσω».
Ώρες αργότερα, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι εγκρίνει «απόλυτα» το σχέδιο ζωντανής μετάδοσης, αλλά ανέφερε ότι το Πεντάγωνο εξακολουθεί να «λαμβάνει την τελική απόφαση».
Βέβαια, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν απάντησε στην ερώτηση για το αν θα παρακολουθούσε την εκτέλεση του Χασάν. «Πραγματικά δεν με νοιάζει πώς θα φύγει, αρκεί να φύγει», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ. «Και πιστεύω ότι η θανατική ποινή είναι ένας πολύ άξιος τρόπος για να φύγει αυτός».