Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Νέα έρευνα της ΕΚΤ αποκαλύπτει πως η κρίση χρέους έκανε ακόμη πιο άνιση την κατανομή πλούτου, με το μερίδιο του πλουσιότερου 10% στον συνολικό καθαρό πλούτο να ανέρχεται στο 51,8% το 2023 από 46% το 2010.
- Στις χώρες που επλήγησαν περισσότερο, όπως η Ελλάδα, η ανισότητα αυξήθηκε πιο έντονα και ο συντελεστής Gini έφτασε στις 65,9 μονάδες το 2023, σε αντίθεση με την υποχώρηση που σημειώθηκε στην υπόλοιπη Ευρωζώνη.
- Τα χαμηλότερα στρώματα εξάντλησαν τις αποταμιεύσεις τους, ενώ η υποχώρηση της ιδιοκατοίκησης περιόρισε για πολλά νοικοκυριά τη δυνατότητα να ωφεληθούν από τη μετέπειτα ανάκαμψη των τιμών των ακινήτων.
Νέα έρευνα της ΕΚΤ αποκαλύπτει πως η κρίση χρέους έκανε ακόμη πιο άνιση την κατανομή πλούτου τόσο στην Ελλάδα όσο και στις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε.
Οι συντάκτες της ανάλυσης, Danilo Bianco, Jiri Slacalek και Oreste Tristani, χρησιμοποίησαν στοιχεία της Household Finance and Consumption Survey του Ευρωσυστήματος που βασίζεται στις απαντήσεις σχεδόν 90.000 νοικοκυριών σε 22 χώρες.
Επίσης επισημαίνεται πως, το μερίδιο του πλουσιότερου 10% στον συνολικό καθαρό πλούτο ανέβηκε στο 51,8% το 2023 από 46% που ήταν το 2010.
Τα στοιχεία της μελέτης αφορούν την Ελλάδα, την Κύπρο, την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Ιταλία και την Πορτογαλία. Καταδεικνύουν ότι στις χώρες που επλήγησαν περισσότερο από την κρίση η ανισότητα αυξήθηκε πιο έντονα και παρέμεινε υψηλή για μεγαλύτερο διάστημα. Το 2023, ο συντελεστής Gini (που αποτυπώνει την ανισότητα) για την ομάδα των 6 χωρών βρισκόταν στις 65,9 μονάδες, έναντι 61,5 το 2010. Αντιθέτως, στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης ο Gini έπεσε από 71,8 μονάδες το 2010 σε 69,7 μονάδες το 2023.
Το χάσμα
Το χάσμα διευρύνθηκε κυρίως στα χρόνια της κρίσης. Καθώς οι τιμές των κατοικιών κατέρρεαν, τα νοικοκυριά που είχαν δανειστεί για να αγοράσουν σπίτι είδαν την αξία της περιουσίας τους να μειώνεται, ενώ το χρέος τους παρέμενε. Τα χαμηλότερα στρώματα εξάντλησαν αποταμιεύσεις, ενώ οι μετοχές, που βρίσκονται κυρίως στα χέρια των εύπορων, ανέκαμψαν γρηγορότερα. Αργότερα, η υποχώρηση της ιδιοκατοίκησης, κυρίως μεταξύ των νεότερων, περιόρισε για πολλά νοικοκυριά τη δυνατότητα να ωφεληθούν από την ανάκαμψη των τιμών των ακινήτων. Έτσι, η ύφεση και η υποχώρηση των εισοδημάτων επιβάρυναν περισσότερο όσους είχαν λιγότερα περιουσιακά μέσα για να απορροφήσουν τις απώλειες.
Οι τιμές στα ακίνητα
Η ανάκαμψη των τιμών των ακινήτων δεν επαρκεί για να αντιστρέψει αυτή την εξέλιξη. Στις 6 χώρες, η ιδιοκατοίκηση μειώθηκε, κυρίως μεταξύ των νεότερων νοικοκυριών.
Επομένως, λιγότεροι πολίτες μπορούσαν να ωφεληθούν από την άνοδο των τιμών μετά την κρίση. Αλλά και τα φτωχότερα νοικοκυριά χρειάστηκαν περισσότερο χρόνο για να ανασυστήσουν τις αποταμιεύσεις τους.
Η ανισότητα στην ομάδα συνέχισε να αυξάνεται έως το 2021 και παρέμεινε στα ίδια επίπεδα το 2023. Ωστόσο, στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης ο Gini είχε υποχωρήσει το 2023 κατά 2,1 μονάδες, δηλαδή κάτω από το επίπεδο του 2010. Η σύγκριση δείχνει πόσο επίμονες ήταν οι συνέπειες της κρίσης στις χώρες που επλήγησαν περισσότερο.
Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι η εικόνα αφορά τον καθαρό πλούτο, δηλαδή την αξία των περιουσιακών στοιχείων με την αφαίρεση των χρεών.
Δεν αποδεικνύει ότι τα πλουσιότερα νοικοκυριά έγιναν σε απόλυτους όρους πιο πλούσια ή ότι τα φτωχότερα έχασαν απόλυτο πλούτο. Δείχνει, όμως, ότι το μερίδιο του συνολικού πλούτου που κατέχουν τα εύπορα νοικοκυριά αυξήθηκε, ενώ το μερίδιο του φτωχότερου μισού μειώθηκε.