Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Μια νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι όσοι καταναλώνουν συστηματικά τρεις έως τέσσερις καφέδες την ημέρα έχουν πιο γραμμωμένη σωματική διάπλαση, με λιγότερο σπλαχνικό λίπος και μεγαλύτερη μυϊκή μάζα.
- Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η συστηματική κατανάλωση καφέ μπορεί να σχετίζεται με μια πιο ευνοϊκή σύσταση σώματος, καθώς ο καφές περιέχει πολυάριθμες βιολογικά δραστικές ενώσεις πέρα από την καφεΐνη.
- Παρόλο που ο καφές συνδέεται με πολλά οφέλη για την υγεία, δεν πρέπει να θεωρείται στρατηγική για αύξηση μυών ή απώλεια λίπους, και η ατομική ανοχή στην καφεΐνη διαφέρει.
Η σύσταση του σώματος δεν εξαρτάται μόνο από το βάρος μας. Το ποσοστό του σωματικού λίπους, η ποσότητα της μυϊκής μάζας και η κατανομή του λίπους, ιδιαίτερα στην περιοχή της κοιλιάς, αποτελούν σημαντικούς δείκτες για τη μεταβολική υγεία.
Μια νέα μελέτη εξέτασε κατά πόσο ένα δημοφιλές ρόφημα της καθημερινότητας συνδέεται με αυτούς τους δείκτες. Τα ευρήματα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς όσοι κατανάλωναν τακτικά το συγκεκριμένο ρόφημα εμφάνισαν πιο ευνοϊκή σύσταση σώματος.
Όσοι πίνουν τακτικά αυτό το ρόφημα έχουν λιγότερο λίπος και περισσότερους μύες, σύμφωνα με μελέτη
Για πολλούς ανθρώπους, ένας ζεστός καφές το πρωί αποτελεί μια απαραίτητη συνήθεια που τους χαρίζει την απαιτούμενη ενέργεια για να ξεκινήσουν την ημέρα τους. Ωστόσο, φαίνεται ότι η καθημερινή αυτή συνήθεια προσφέρει κάτι παραπάνω από μια απλή δόση καφεΐνης: μια νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ότι μπορεί να ενισχύσει σημαντικά και τη μεταβολική υγεία.
Το συμπέρασμα προέρχεται από πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό European Journal of Nutrition, η οποία εξέτασε πώς ο καφές επηρεάζει συγκεκριμένους δείκτες μεταβολικής υγείας. Αναλύοντας στοιχεία από 2.264 συμμετέχοντες, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι κατανάλωναν συστηματικά τρεις έως τέσσερις καφέδες την ημέρα είχαν πιο γραμμωμένη σωματική διάπλαση — εμφανίζοντας λιγότερη λιπώδη μάζα και μεγαλύτερη μυϊκή μάζα — παρόλο που είχαν παρόμοιο Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) με όσους έπιναν λιγότερο ή καθόλου καφέ.
Γιατί είναι σημαντικά τα ευρήματα της μελέτης
Τα αποτελέσματα της έρευνας ρίχνουν φως στον τρόπο με τον οποίο ο καφές επηρεάζει δείκτες υγείας που δεν είναι πάντα ορατοί με το γυμνό μάτι. «Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η συστηματική κατανάλωση καφέ μπορεί να σχετίζεται με μια πιο ευνοϊκή σύσταση σώματος — όχι απλώς με έναν χαμηλότερο αριθμό στη ζυγαριά», εξηγεί η Melissa Prest, εκπρόσωπος της Ακαδημίας Διατροφής και Διαιτολογίας των ΗΠΑ.
«Στη συγκεκριμένη μελέτη, εκείνοι που κατανάλωναν περισσότερο καφέ είχε τυπικά λιγότερο συνολικό και σπλαχνικό λίπος, καθώς και μεγαλύτερη σκελετική μυϊκή μάζα, παρόλο που ο ΔΜΣ τους ήταν παρόμοιος. Αυτή η διαφοροποίηση είναι κρίσιμη, καθώς ο Δείκτης Μάζας Σώματος δεν μας δείχνει τι ποσοστό του βάρους προέρχεται από λίπος και τι από μύες, ούτε πού είναι κατανεμημένο αυτό το λίπος», συμπληρώνει η ειδικός.
Ο δείκτης του σπλαχνικού λίπους, ειδικότερα, αποκαλύπτει σε ποιο βαθμό μπορεί να επηρεάσει ο καφές τη συνολική υγεία, ακόμη κι αν δεν αλλάζει το βάρος στη ζυγαριά. «Το σπλαχνικό λίπος, το οποίο συσσωρεύεται γύρω από τα εσωτερικά όργανα, συνδέεται άμεσα με καρδιομεταβολικούς κινδύνους», τονίζει η Prest.
Πώς επηρεάζει ο καφές τη σύσταση του σώματος
Ο ακριβής μηχανισμός μέσω του οποίου ο καφές επηρεάζει αυτούς τους δείκτες δεν είναι ακόμη ξεκάθαρος. Ωστόσο, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η καθημερινή κατανάλωση προσφέρει πολλά περισσότερα από το να σας κρατά ξύπνιους.
«Ο καφές είναι ένα σύνθετο ρόφημα και όχι απλώς ένα σύστημα μεταφοράς καφεΐνης», επισημαίνει η Prest. «Περιέχει πολυάριθμες βιολογικά δραστικές ενώσεις, όπως το χλωρογενικό οξύ και άλλες πολυφαινόλες, και οι ερευνητές συνεχίζουν τις μελέτες για να κατανοήσουν ποια από αυτά τα συστατικά ευθύνονται για τα θετικά αποτελέσματα στην υγεία».
Έχει ο καφές άλλα οφέλη για την υγεία αν τον καταναλώνουμε τακτικά;
Η θετική επίδραση στον μεταβολισμό δεν είναι ο μόνος λόγος για να απολαύσετε ένα φλιτζάνι. «Ο καφές περιέχει βιοενεργές ενώσεις, συμπεριλαμβανομένων των πολυφαινολών, ενώ η καφεΐνη βοηθά στην εγρήγορση και την αύξηση της ενέργειας», εξηγεί η Keri Gans, M.S., R.D.N., C.D.N., κλινική διαιτολόγος και συγγραφέας του The Small Change Diet. Ωστόσο, το δημοφιλές ρόφημα φαίνεται να συνδέεται και με άλλα πλεονεκτήματα για τον οργανισμό.
«Υπάρχει ένα σημαντικό σώμα ερευνών που συνδέει τη μέτρια κατανάλωση καφέ με διάφορα οφέλη για την υγεία, όπως ο χαμηλότερος κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 και ορισμένων καρδιαγγειακών παθήσεων», αναφέρει η Prest. Οι βιοενεργές ενώσεις του καφέ ενδέχεται επίσης να προσφέρουν αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση. «Οι ερευνητές επισημαίνουν στη βιβλιογραφία τη συσχέτιση ανάμεσα στην κατανάλωση καφέ, τη βελτίωση των καρδιομεταβολικών δεικτών, τη μείωση του κινδύνου για καρκίνο και τη μακροζωία», προσθέτει.
Αν καταναλώνετε ήδη καφεΐνη στην καθημερινή σας διατροφή, όλα αυτά τα πιθανά οφέλη αποτελούν έναν καλό λόγο για να προτιμήσετε τον καφέ έναντι άλλων πηγών. Παρόλα αυτά, δεν ταιριάζει σε όλους. «Όσοι εμφανίζουν νευρικότητα, άγχος, ταχυκαρδία ή διαταραχές ύπνου ίσως χρειαστεί να περιορίσουν την καφεΐνη», σημειώνει η Gans. Η Prest προσθέτει επίσης ότι ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές και παθήσεις ενδέχεται να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες σε συνδυασμό με την καφεΐνη.
Αν όμως το πρόβλημα είναι η ίδια η καφεΐνη, η Prest επισημαίνει ότι όσοι προτιμούν τον ντεκαφεϊνέ καφέ (decaf) μπορούν εξίσου να επωφεληθούν. «Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτά τα οφέλη δεν οφείλονται αποκλειστικά στην καφεΐνη», αναφέρει. «Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει παρόμοια αποτελέσματα και με τον ντεκαφεϊνέ, υποδεικνύοντας ότι συνεισφέρουν και άλλες ενώσεις του καφέ».
Ο τρόπος παρασκευής του καφέ παίζει επίσης ρόλο. «Ο ανεπεξέργαστος (μη φιλτραρισμένος) καφές, όπως ο γαλλικός με πρέσα ή ο βραστός καφές (π.χ. ελληνικός), περιέχει ενώσεις που ονομάζονται διτερπένια, οι οποίες μπορούν να αυξήσουν την κακή χοληστερόλη (LDL) σε ορισμένα άτομα», εξηγεί η Prest. «Ο φιλτραρισμένος καφές, αντίθετα, συγκρατεί τις περισσότερες από αυτές τις ενώσεις».
Πόσο καφέ είναι ασφαλές να πίνουμε μέσα σε μια μέρα
Τα αποτελέσματα της μελέτης συνέδεσαν την κατανάλωση 3 έως 4 φλιτζανιών καφέ την ημέρα με μια πιο ευνοϊκή σύσταση σώματος, αλλά είναι πράγματι ασφαλές να πίνουμε τέτοια ποσότητα;
«Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, ο FDA ορίζει τα 400 mg καφεΐνης την ημέρα ως μια ποσότητα που γενικά δεν συσχετίζεται με αρνητικές επιπτώσεις, αν και η ανοχή διαφέρει από άτομο σε άτομο», αναφέρει η Gans. «Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου δύο έως τέσσερα φλιτζάνια καφέ, ανάλογα με το μέγεθος και τη μέθοδο παρασκευής». (Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ωστόσο, η γενική σύσταση είναι η κατανάλωση να παραμένει κάτω από τα 200 mg την ημέρα).
Παρότι τα 400 mg θεωρούνται ασφαλή, παραμένει σημαντικό να ακούτε το σώμα σας. «Θα ήθελα να τονίσω ότι τα 400 mg είναι το ανώτατο όριο, όχι ο στόχος», εξηγεί η Prest. «Η ατομική ανοχή διαφέρει. Κάποιος μπορεί να νιώθει υπέροχα με 200 mg, ενώ άλλος μπορεί να εμφανίσει άγχος ή αϋπνία με πολύ μικρότερη ποσότητα».
Επομένως, τα τρία με τέσσερα φλιτζάνια καφέ την ημέρα ενδέχεται να σας ταιριάζουν ή όχι, ανάλογα με τον οργανισμό σας. Αυτό βέβαια ισχύει υπό την προϋπόθεση ότι λαμβάνετε καφεΐνη αποκλειστικά από τον καφέ. «Θυμηθείτε ότι ο καφές δεν είναι η μοναδική πηγή καφεΐνης», υπογραμμίζει η Prest. «Το τσάι, τα ενεργειακά ποτά, τα αναψυκτικά τύπου κόλα, η σοκολάτα, τα προπονητικά συμπληρώματα (pre-workouts) και ορισμένα φάρμακα συνυπολογίζονται στη συνολική ημερήσια πρόσληψη».
Τι σημαίνουν αυτά τα ευρήματα για την καθημερινότητα
Τα ευρήματα αποτελούν ευχάριστα νέα για όσους καταναλώνουν καφέ. «Για κάποιον που απολαμβάνει ήδη τον καφέ, η συγκεκριμένη μελέτη προσφέρει μια επιβεβαίωση ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ μπορεί να αποτελέσει μέρος ενός υγιεινού τρόπου ζωής», αναφέρει η Prest.
Ωστόσο, παρόλο που η καθημερινή κατανάλωση καφέ μπορεί να είναι ευεργετική, η Gans προειδοποιεί ότι «ο καφές δεν θα πρέπει να θεωρείται στρατηγική για την αύξηση της μυϊκής μάζας ή την απώλεια σωματικού λίπους». Η Prest συμφωνεί: «Υπάρχουν πολύ πιο τεκμηριωμένες στρατηγικές για τη βελτίωση της σύστασης του σώματος: η τακτική προπόνηση ενδυνάμωσης, η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, ένα διατροφικό πρότυπο πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά, ο επαρκής ύπνος και η συστηματική σωματική δραστηριότητα», εξηγεί.
Αν πίνετε καφέ και θέλετε να αποκομίσετε τα μέγιστα οφέλη, η Prest προτείνει επίσης να δίνετε προσοχή στον τρόπο παρασκευής του. «Ένας σκέτος ή ελαφρώς γλυκός καφές διαφέρει σημαντικά διατροφικά από ένα μεγάλο ρόφημα καφέ γεμάτο προστιθέμενη ζάχαρη, σιρόπια και κρέμα», αναφέρει. «Επιπλέον, η ώρα κατανάλωσης παίζει ρόλο. Εάν η καφεΐνη επηρεάζει τον ύπνο σας, το να πίνετε περισσότερο καφέ για τα πιθανά οφέλη του στην υγεία θα μπορούσε τελικά να φέρει τα αντίθετα αποτελέσματα».
Τα οφέλη του καφέ στην υγεία και τι πρέπει να προσέξετε
Τα ευρήματα της μελέτης έρχονται να προστεθούν σε ένα αυξανόμενο σύνολο στοιχείων σχετικά με την επίδραση της κατανάλωσης καφέ στη συνολική υγεία μας, αλλά υπάρχουν περισσότερα που πρέπει να λάβουμε υπόψη. «Αυτή η μελέτη εξέτασε άτομα σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή, επομένως μπορεί να δείξει μια συσχέτιση αλλά δεν μπορεί να αποδείξει ότι ο καφές προκάλεσε διαφορές στους μύες ή το σωματικό λίπος», επισημαίνει η Gans. «Η πρόσληψη καφέ αναφέρθηκε επίσης από τους ίδιους τους ερευνητές, οι οποίοι δεν είχαν λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με το μέγεθος του φλιτζανιού, τις μεθόδους παρασκευής ή τι πρόσθεσαν οι άνθρωποι στον καφέ τους».
Η Prest σημειώνει επίσης ότι ενώ οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως ο ΔΜΣ, το κάπνισμα, η σωματική δραστηριότητα, η κατανάλωση αλκοόλ και η εκπαίδευση, μπορεί και άλλοι παράγοντες του τρόπου ζωής να συνέβαλαν στο τελικό αποτέλεσμα. Παρόλα αυτά, υπάρχουν λόγοι να είμαστε αισιόδοξοι ότι το πρωινό σας φλιτζάνι καφέ μπορεί να σας δίνει ώθηση με περισσότερους από έναν τρόπους.