Για πολλούς, οι δουλειές του σπιτιού είναι απλώς μια κουραστική υποχρέωση. Ωστόσο, ειδικοί στην ψυχολογία υποστηρίζουν ότι δραστηριότητες, όπως το σκούπισμα και το σφουγγάρισμα μπορούν να λειτουργήσουν ευεργετικά για την ψυχική σας υγεία.
Πώς οι δουλειές του σπιτιού βοηθούν το μυαλό να χαλαρώσει
Η καθαριότητα για πολλούς ανθρώπους σημαίνει επιπλέον άγχος στην καθημερινότητα. Ωστόσο, σύμφωνα με ειδικούς –από παραδόσεις του Ζεν έως σύγχρονους ψυχολόγους– οι απλές δουλειές του σπιτιού, όπως το σκούπισμα, το σφουγγάρισμα και η τακτοποίηση, μπορούν να λειτουργήσουν ευεργετικά για την ψυχική ισορροπία.
Οι επαναλαμβανόμενες αυτές κινήσεις βοηθούν στη μείωση της έντασης, ενισχύουν την ενσυνειδητότητα και δίνουν στο άτομο μια άμεση αίσθηση ολοκλήρωσης μέσα από κάτι πρακτικό και καθημερινό.
Όπως λέει και ένα διάσημο ρητό Ζεν: «Πριν την φώτιση, κόβε ξύλα, κουβάλα νερό. Μετά τη φώτιση, κόβε ξύλα, κουβάλα νερό». Οι μαθητευόμενοι μοναχοί Ζεν, γνωστοί ως «unsui», περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους καθαρίζοντας και τακτοποιώντας. «Σκουπίζουμε τη σκόνη για να απομακρύνουμε τις εγκόσμιες επιθυμίες. Τρίβουμε τη βρωμιά για να απελευθερωθούμε από τις προσκολλήσεις», γράφει ο Shoukei Matsumoto, Βουδιστής μοναχός στο Κιότο της Ιαπωνίας, στο βιβλίο του A Monk’s Guide to a Clean House and Mind. «Ο χρόνος που περνάμε καθαρίζοντας προσεκτικά κάθε γωνιά του ναού είναι εξαιρετικά ευεργετικός».
Η ψυχολογία της διαδικασίας καθαρισμού: Μια μορφή διαλογισμού
Η Holly Schiff, κλινική ψυχολόγος με έδρα το Γκρίνουιτς του Κονέκτικατ, επιβεβαιώνει ότι η διαδικασία του καθαρίσματος μπορεί να λειτουργήσει κατευναστικά, σχεδόν διαλογιστικά. «Πιστεύω ακράδαντα ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ της ψυχικής υγείας και της πράξης του καθαρισμού», δηλώνει η ίδια.
«Οι επαναλαμβανόμενες, φυσικές δραστηριότητες όπως το καθάρισμα μπορούν να ρυθμίσουν το νευρικό σύστημα επειδή είναι προβλέψιμες, δομημένες και προσφέρουν μια ξεκάθαρη αίσθηση ολοκλήρωσης». Αυτό δίνει στους ανθρώπους μια αίσθηση ελέγχου και γείωσης. Επιπλέον, το γεγονός ότι βλέπει κανείς αμέσως το αποτέλεσμα της δουλειάς του προσφέρει μια άμεση ικανοποίηση, την οποία συχνά δεν προσφέρουν οι πνευματικές ή συναισθηματικές εργασίες.
Συμβουλές για ένα πιο «συνειδητό» καθάρισμα
Για όσους απεχθάνονται το καθάρισμα και το βρίσκουν «βουνό», η Dr. Schiff προτείνει να εστιάσουν στη διαδικασία και όχι στη λίστα των υποχρεώσεων:
- Αλλάξτε οπτική γωνία: «Για τους ανθρώπους που βλέπουν το καθάρισμα ως καταναγκαστικό έργο, η αλλαγή δεν έχει να κάνει με το να πιέσουν τον εαυτό τους να το απολαύσουν, αλλά με το πώς αλληλεπιδρούν με αυτό», λέει η Schiff.
- Μην βιάζεστε: Δώστε προσοχή στη φυσική κίνηση, στον ρυθμό ή σε λεπτομέρειες όπως η θερμοκρασία του νερού.
- Εστιάστε στις αισθήσεις: «Αν επιβραδύνετε τον ρυθμό σας και επικεντρωθείτε στις αισθητηριακές πτυχές της διαδικασίας, το καθάρισμα αρχίζει να λειτουργεί ως άσκηση mindfulness».
Φροντίδα του ζωτικού χώρου
Ο μοναχός Matsumoto εξηγεί ότι ο καθαρισμός είναι ένας τρόπος να φροντίζουμε τον εαυτό μας και τον κόσμο γύρω μας. «Στη δική μας πρακτική, δεν βλέπουμε το καθάρισμα ως μια δουλειά για να ελέγξουμε το περιβάλλον. Αντίθετα, το θεωρούμε “Φροντίδα του Ζωτικού Χώρου” (Habitat Care)», εξηγεί. «Όπως ακριβώς το σώμα μας διατηρεί μια δυναμική ισορροπία για να παραμείνει υγιές, έτσι και το καθάρισμα είναι μια επέκταση αυτής της βιολογικής διαδικασίας στον χώρο που κατοικούμε. Όταν καθαρίζουμε, δεν διορθώνουμε απλώς ένα δωμάτιο· φροντίζουμε τον διευρυμένο εαυτό μας».
Αντί να κυνηγάτε το τέλειο αποτέλεσμα, ο Matsumoto συμβουλεύει να αποδεχτείτε το ημιτελές χωρίς άγχος. «Η εσωτερική γαλήνη δεν βρίσκεται στην τελική “τακτοποιημένη κατάσταση”, αλλά στην ταπεινή, διαρκή πράξη του να αδειάζουμε τον χώρο και το μυαλό μας. Στη φύση, τα πάντα αλλάζουν συνεχώς – τα φύλλα πέφτουν τη στιγμή που τελειώνεις το σκούπισμα».
Πώς να κάνετε τις δουλειές του σπιτιού να φαίνονται πιο εύκολες
Πολλές φορές, το άγχος που νιώθουμε απέναντι στις δουλειές του σπιτιού δεν προέρχεται από την ίδια την καθαριότητα, αλλά από την αίσθηση πίεσης και υπερφόρτωσης που τη συνοδεύει. Η ανάγκη να γίνουν όλα γρήγορα και τέλεια μπορεί να κάνει ακόμα και μια μικρή εργασία να μοιάζει ατελείωτη.
Η ψυχολόγος Dr. Schiff προτείνει μια πιο απλή και ήπια προσέγγιση:
- Χωρίστε τη δουλειά σε μικρά και διαχειρίσιμα βήματα.
- Ξεκινήστε από ένα μόνο σημείο, όπως έναν πάγκο ή ένα δωμάτιο.
- Εστιάστε μόνο στην επόμενη κίνηση και όχι σε όσα απομένουν.
Όπως εξηγεί, μεγάλο μέρος του στρες δημιουργείται όταν σκεφτόμαστε ολόκληρη τη διαδικασία αντί να επικεντρωνόμαστε σε ένα μικρό βήμα τη φορά.
Ο μοναχός Matsumoto επισημαίνει επίσης ότι ένας περιποιημένος χώρος μεταφέρει αίσθηση φροντίδας και ηρεμίας, ακόμα κι όταν απουσιάζει το άτομο που τον καθάρισε. Σύμφωνα με τον ίδιο, η καθαριότητα μπορεί να δημιουργήσει ένα περιβάλλον ασφάλειας και γαλήνης, παρόμοιο με εκείνο που νιώθουμε σε ήσυχους και ιερούς χώρους.