Για δεκαετίες, η επιστήμη θεωρούσε τους Νεάντερταλ και τους σύγχρονους ανθρώπους ως δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους που σπάνια συναντήθηκαν.
Ωστόσο, νέα αρχαιολογικά δεδομένα έρχονται να ανατρέψουν αυτή την εικόνα, αποκαλύπτοντας μια απρόσμενη ιστορία συνύπαρξης και αλληλεπίδρασης.
Αρχαιολόγοι που εργάζονται στο σπήλαιο Tinshemet στο κεντρικό Ισραήλ αποκαλύπτουν νέα στοιχεία για τους πρώιμους ανθρώπους, με την ανακάλυψη αποδείξεων ότι οι Νεάντερταλ και οι Homo sapiens όχι μόνο ζούσαν δίπλα-δίπλα κατά τη μέση Παλαιολιθική εποχή, αλλά μπορεί επίσης να επηρέαζαν ο ένας τον τρόπο ζωής του άλλου.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Nature Human Behaviour, περιλαμβάνουν ανθρώπινα οστά, χιλιάδες θραύσματα ώχρας, κατάλοιπα ζώων και πολλά λίθινα εργαλεία, όλα χρονολογούμενα περίπου 110.000 χρόνια πριν.
Αυτές οι ανακαλύψεις δείχνουν ότι διαφορετικές ομάδες πρώιμων ανθρώπων στο νότιο Λεβάντε δρούσαν με παρόμοιο τρόπο, πιθανότατα επειδή βρίσκονταν σε τακτική επαφή και αντάλλασσαν ιδέες.
Κάτι περισσότερο από ένα καταφύγιο
Το σπήλαιο Tinshemet βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του Nahal Beit Arif στο κεντρικό Ισραήλ, περίπου δέκα χιλιόμετρα από την τοποθεσία Nesher Ramla.
Οι αρχαιολόγοι ξεκίνησαν τις ανασκαφές εκεί το 2017, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Yossi Zaidner και της Dr. Marion Prévost από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, και του καθηγητή Israel Hershkovitz από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ.
Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν στην τοποθεσία πέντε σύνολα ανθρώπινων λειψάνων, συμπεριλαμβανομένων δύο ολόκληρων σκελετών και τριών κρανίων. Αυτά φαίνεται να αποτελούν επίσημες ταφές και είναι οι πρώτες του είδους τους που εντοπίζονται από τη μέση Παλαιολιθική περίοδο εδώ και πάνω από 50 χρόνια.
Τα σώματα είχαν τοποθετηθεί σε συνεσταλμένη, εμβρυϊκή στάση, παρόμοια με τις ταφές σε γειτονικές τοποθεσίες, όπως τα σπήλαια Qafzeh και Skhul. Η παρατήρηση αυτή, υποδηλώνει ότι το συγκεκριμένο μοτίβο ταφής, ήταν κοινό στην περιοχή.
Αντικείμενα που βρέθηκαν μαζί με τις ταφές περιλαμβάνουν κομμάτια ώχρας, λίθινα εργαλεία και οστά ζώων.
Στα λείψανα ενός ατόμου είχε τοποθετηθεί ένα μεγάλο κομμάτι κόκκινης ώχρας ανάμεσα στα οστά των ποδιών του. Αυτά τα ευρήματα δείχνουν ότι οι ταφές στο σπήλαιο είχαν συμβολική σημασία και αποτελούσαν μέρος μιας ευρύτερης παράδοσης.
Πάνω από 7.500 κομμάτια ώχρας
Η συλλογή ώχρας στο σπήλαιο Tinshemet ξεχωρίζει λόγω της μεγάλης ποσότητας αλλά και των πολλών διαφορετικών ειδών που εντοπίστηκαν. Συλλέχθηκαν πάνω από 7.500 κομμάτια, με χρώματα που ποικίλλουν από κόκκινο και πορτοκαλί μέχρι καφέ, κίτρινο και μωβ.
Περίπου το 76% της ώχρας που ανακτήθηκε είναι κόκκινη ή πορτοκαλί. Ορισμένα κομμάτια είχαν θερμανθεί επίτηδες, πιθανότατα για να γίνει το χρώμα τους πιο έντονο, γεγονός που υποδηλώνει ότι χρησιμοποιούνταν για συμβολικούς σκοπούς.
Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι η ώχρα προερχόταν από τουλάχιστον τέσσερις διαφορετικές τοποθεσίες, ορισμένες από τις οποίες απείχαν περισσότερα από 100 χιλιόμετρα από το σπήλαιο.
Οι κάτοικοι του σπηλαίου μετέφεραν την ώχρα από μακρινές πηγές, γεγονός που αποδεικνύει οργάνωση και κοινές συμβολικές αξίες. «Τα δεδομένα μας δείχνουν ότι οι ανθρώπινες επαφές και οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των πληθυσμών υπήρξαν θεμελιώδεις για την προαγωγή των πολιτισμικών και τεχνολογικών καινοτομιών σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας», δήλωσε ο καθηγητής Zaidner.
Κοινή τεχνολογία λίθινων εργαλείων
Τα λίθινα εργαλεία που βρέθηκαν στο σπήλαιο Tinshemet παρέχουν περαιτέρω στοιχεία για την ύπαρξη κοινών παραδόσεων. Μια δημοφιλής μέθοδος κατασκευής εργαλείων, γνωστή ως κεντρομόλος τεχνική Levallois, περιλαμβάνει τη διαμόρφωση ενός λίθινου πυρήνα και στη συνέχεια την αφαίρεση μιας ειδικής λεπίδας.
Η μέθοδος αυτή, εμφανίζεται σε σημαντικές τοποθεσίες της Μέσης Παλαιολιθικής, όπως το Qafzeh, το Skhul, το Tabun και το Nesher Ramla, και αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου στη νοτιοδυτική Ασία.
Η εύρεση αυτής της τεχνικής σε τοποθεσίες που χρησιμοποιούνταν τόσο από τους Homo sapiens όσο και από τους Νεάντερταλ υποδηλώνει ότι εξαπλώθηκε μέσω της αλληλεπίδρασης μεταξύ των ομάδων, παρά μέσω ανεξάρτητης εφεύρεσης.
Η τεχνολογική ομοιότητα δείχνει ότι οι άνθρωποι στο Λεβάντε βρίσκονταν σε στενότερη επαφή από ό,τι σε μέρη όπως η Ανατολική Αφρική, όπου τα στυλ των λίθινων εργαλείων παρουσίαζαν μεγαλύτερη ποικιλία την ίδια χρονική περίοδο.
Ένα σταυροδρόμι, όχι μια διαχωριστική γραμμή
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η Ανατολική Μεσόγειος αποτέλεσε σταυροδρόμι για διάφορες ανθρώπινες ομάδες κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Οι αυξανόμενοι πληθυσμοί, το καλό κλίμα και η γεωγραφική εγγύτητα πιθανότατα βοήθησαν αυτές τις ομάδες να συναντηθούν και να αλληλεπιδράσουν.
Οι συναντήσεις αυτές, ενδέχεται να οδήγησαν σε πολλές από τις πολιτισμικές αλλαγές που παρατηρούνται στα αρχαιολογικά δεδομένα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι διαφορετικές ομάδες που ζούσαν στην περιοχή την ίδια εποχή έθαβαν τους νεκρούς τους με παρόμοιους τρόπους, χρησιμοποιούσαν την ίδια κόκκινη χρωστική ουσία και κατασκεύαζαν λίθινα εργαλεία χρησιμοποιώντας τις ίδιες μεθόδους.
Οι κοινές συνήθειες υποδηλώνουν μια κοινή πολιτισμική παράδοση αντί για ξεχωριστές. «Τα ευρήματα συνθέτουν μια εικόνα δυναμικών αλληλεπιδράσεων που διαμορφώθηκαν τόσο από τη συνεργασία όσο και από τον ανταγωνισμό», κατέληξε ο καθηγητής Hershkovitz.