Αρχαιολογική ανακάλυψη-σταθμός κατά τη διάρκεια ανέγερσης πολυκατοικίας: Το μυστικό που έκρυβε για αιώνες ένας ρωμαϊκός οικισμός

Αρχαιολόγοι στη νότια Ελβετία ανακάλυψαν τα ερείπια ενός οικισμού της ρωμαϊκής εποχής, ο οποίος χρονολογείται στον 2ο και 3ο αιώνα μ.Χ., στον οποίο περιλαμβάνεται ένα μεγάλο πέτρινο κτίριο και ενδείξεις μεταλλουργικής δραστηριότητας.

Η ανακάλυψη έγινε στην περιοχή Στραμόντε του Λιγορνέτο, στην επαρχία Μεντρισιότο του καντονιού του Τιτσίνο, όπου οι αρχαιολογικές έρευνες ξεκίνησαν τον Ιούνιο ενόψει της ανέγερσης ενός νέου κτιρίου κατοικιών.

Από τα θεμέλια του σύγχρονου κτιρίου… στα μυστικά του 2ου αιώνα μ.Χ.

Ένα νέο οικιστικό έργο στη νότια Ελβετία στάθηκε η αφορμή για να έρθει στο φως ένα σπουδαίο κομμάτι της ευρωπαϊκής ιστορίας, το οποίο παρέμενε θαμμένο για αιώνες. Αντί για τα θεμέλια μιας σύγχρονης πολυκατοικίας, η σκαπάνη των ειδικών αποκάλυψε έναν χαμένο ρωμαϊκό οικισμό, ταξιδεύοντας τους επιστήμονες πίσω στον 2ο και 3ο αιώνα μ.Χ.

Η ανακάλυψη αυτή δεν προσφέρει μόνο πολύτιμα στοιχεία για την καθημερινή ζωή και την προηγμένη αρχιτεκτονική της ρωμαϊκής εποχής, αλλά φέρνει μαζί της και ένα ιστορικό αίνιγμα.

Τα ευρήματα μαρτυρούν μια έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα που διακόπηκε απότομα, αφήνοντας πίσω της τα σημάδια μιας καταστροφικής και μυστηριώδους πυρκαγιάς που περιμένει πλέον τους αρχαιολόγους να τη διαλευκάνουν.

Από τις ξύλινες κατασκευές του 1ου αιώνα π.Χ. στα στιβαρά ρωμαϊκά κτίρια

Οι ανασκαφές κοντά στην οδό Βία Μάστρι (Via Mastri) αποκάλυψαν μια ρωμαϊκή κατασκευή που «βλέπει» σε έναν μικρό δρόμο και περιβάλλεται από μια έκταση που, όπως φαίνεται, χρησιμοποιούνταν για αγροτικές και βιοτεχνικές δραστηριότητες.

Η Αρχαιολογική Υπηρεσία του Γραφείου Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Τιτσίνο διενεργεί την έρευνα, η οποία καλύπτει περίπου 500 τετραγωνικά μέτρα μεταξύ της οδού Βία Μάστρι και ενός ρέματος που ρέει παράλληλα με τη σημερινή οδό Βία Πασατζιάτα

Τα παλαιότερα λείψανα που ήρθαν στο φως στη συγκεκριμένη τοποθεσία χρονολογούνται στις τελευταίες δεκαετίες π.Χ. και περιλαμβάνουν ίχνη ξύλινων κατασκευών. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του 2ου αιώνα μ.Χ., η περιοχή υπέστη σημαντική αναδιαμόρφρωση. Το έδαφος ισοπεδώθηκε και κατασκευάστηκε ένα μεγάλο, στιβαρό πέτρινο κτίριο.

Οι αρχαιολόγοι έχουν ταυτοποιήσει μέχρι στιγμής έξι δωμάτια εντός μιας κατασκευής με πλάτος περίπου οκτώ μέτρα και μήκος τουλάχιστον 11 μέτρα. Το κτίριο εκτείνεται προς τα δυτικά, πέρα από τα όρια της τρέχουσας περιοχής ανασκαφής, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι πλήρεις διαστάσεις του δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί.

Στη νότια πλευρά του υπήρχε μια στοά (στοιχείο portico) πλάτους περίπου τριών μέτρων, ενώ προς το πίσω μέρος έχουν ερευνηθεί δύο δωμάτια επιφάνειας περίπου 16 και 20 τετραγωνικών μέτρων.

Όταν οι φλόγες τύλιξαν το κτίριο: Το εύρημα που μαρτυρά την καταστροφή

Το συγκρότημα υπέστη τροποποιήσεις κατά τον 2ο και 3ο αιώνα μ.Χ., με την κατασκευή νέων μεσοτοιχίών και την προσθήκη μιας πλατφόρμας στη στοά με τη χρήση επαναχρησιμοποιούμενων τούβλων. Η κατοίκησή του φαίνεται πως τερματίστηκε δραματικά κατά τη διάρκεια του 3ου αιώνα, όταν μια μεγάλη πυρκαγιά σάρωσε το κτίριο.

Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν εκτεταμένα στρώματα κάρβουνου που συνδέονται με τη φωτιά, ενώ η πλίνθινη στέγη του κτιρίου κατέρρευσε κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς, «παγώνοντας» στον χρόνο τις
αποδείξεις της καταστροφής του.

Παρά το μέγεθος της κατασκευής, ο ακριβής σκοπός της χρήσης της δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί. Η απουσία εστιών (τζακιών) και άλλων χαρακτηριστικών που συνήθως συνδέονται με οικιακή χρήση υποδηλώνει ότι πιθανότατα δεν χρησιμοποιούνταν κυρίως ως κατοικία. Αντίθετα, οι ανακαλύψεις γύρω από το κτίριο παραπέμπουν σε οικονομικές και βιοτεχνικές δραστηριότητες.

Οι ερευνητές εντόπισαν μια ασυνήθιστα μεγάλη ποσότητα σκωρίας σιδήρου (υπολειμμάτων μεταλλουργίας) και απορριμμάτων που σχετίζονται με την κατεργασία χαλκού στα αρχαιολογικά στρώματα που χρονολογούνται από τον 2ο και 3ο αιώνα μ.Χ. Το υλικό αυτό υποδηλώνει ότι στην άμεση γειτονική περιοχή γινόταν σημαντική μεταλλουργική δραστηριότητα.

Πίσω από το κτίριο, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν επίσης μια μεγάλη έκταση που προφανώς χρησιμοποιούνταν για αγροτικούς και βιοτεχνικούς σκοπούς. Οπές από πασσάλους (μεταξύ των ευρημάτων) υποδεικνύουν ότι κάποτε υπήρχαν εκεί ελαφριές κατασκευές ή προσωρινά καταφύγια, ενώ ένα μικρό μονοπάτι κατασκευασμένο από επαναχρησιμοποιούμενα τούβλα ίσως παρείχε πρόσβαση, οριοθετώντας παράλληλα ένα οικόπεδο.

Η διαχρονική παρουσία του οικισμού: Από τον 1ο αιώνα π.Χ. μέχρι τον Μεσαίωνα

Η τελευταία αυτή ανακάλυψη έρχεται να προστεθεί στα εκτεταμένα στοιχεία για την αρχαία κατοίκηση γύρω από το Λιγορνέτο και την ευρύτερη περιοχή του Μεντρισιότο. Τα αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι η περιοχή κατοικήθηκε για μια μεγάλη χρονική περίοδο, από την Εποχή του Σιδήρου και τη Ρωμαϊκή περίοδο μέχρι τον Πρώιμο Μεσαίωνα.

Κατά τη διάρκεια της ρωμαϊκής κυριαρχίας, το Λιγορνέτο και η γύρω περιοχή βρίσκονταν στη σφαίρα επιρροής των σημαντικών αστικών κέντρων του Κόμο και του Μιλάνου. Επιγραφές που είχαν ανακαλυφθεί παλαιότερα στο Στάμπιο και το Λιγορνέτο έχουν προσφέρει στοιχεία για οικογένειες που συνδέονταν με πρόσωπα τα οποία κατείχαν σημαντικές πολιτικές θέσεις σε αυτές τις πόλεις.

Η νεοανασκαφείσα τοποθεσία απέχει επίσης λιγότερο από ένα χιλιόμετρο από τη ρωμαϊκή έπαυλη (villa) του Σαν Πιέτρο ντι Στάμπιο. Άλλες αρχαιολογικές ανακαλύψεις στην περιοχή περιλαμβάνουν οικισμούς, ταφικά κατάλοιπα και ενδείξεις λατρευτικών χώρων, καθώς και πολυάριθμους τάφους της λομβαρδικής περιόδου που χρονολογούνται στο πρώτο μισό του 7ου αιώνα.

Η ανασκαφή στο Στραμόντε αναμένεται να συνεχιστεί μέχρι το φθινόπωρο του 2026. Οι αρχαιολόγοι ελπίζουν ότι η έρευνα θα προσφέρει μια σαφέστερη εικόνα για τον ρωμαϊκό οικισμό και την οικονομική δραστηριότητα στο Μεντρισιότο, και ιδιαίτερα για τον ρόλο που διαδραμάτισε η βιοτεχνική παραγωγή και η μεταλλουργία στην περιοχή.