Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Αρχαιολόγοι στην βορειοανατολική Ιταλία ανακάλυψαν τα ερείπια μιας παλαιοχριστιανικής βασιλικής, η οποία βρισκόταν θαμμένη κάτω από μια παλιά ψαραγορά.
- Οι αρχαιολόγοι βρήκαν εντυπωσιακά πολύχρωμα ψηφιδωτά, με έναν «κόμπο του Σολομώντα», καθώς και τέσσερις ταφές, τρεις εκ των οποίων περιείχαν τα οστά δύο ατόμων θαμμένων μαζί – κάτι εξαιρετικά σπάνιο.
- Πρόκειται για τον αρχαιότερο χριστιανικό τόπο λατρείας που έχει βρεθεί στο Οντέρτζο και τα ευρήματα θα ενσωματωθούν σε νέα οικιστικά σχέδια, μετατρέποντας το σημείο σε προορισμό πολιτιστικού τουρισμού.
Αρχαιολόγοι στην βορειοανατολική Ιταλία ανακάλυψαν τα ερείπια μιας παλαιοχριστιανικής βασιλικής, η οποία βρισκόταν θαμμένη κάτω από μια παλιά ψαραγορά. Όπως όλα δείχνουν, πρόκειται για τον αρχαιότερο χριστιανικό τόπος λατρείας που έχει βρεθεί ποτέ στο σημερινό Οντέρτζο, το οποίο κατά την αρχαιότητα ήταν η ρωμαϊκή πόλη Opitergium.
Η ανακάλυψη έγινε κατά τη διάρκεια ανασκαφών πριν από το χτίσιμο νέων κατοικιών στο Οντέρτζο, στην περιφέρεια Βένετο της Ιταλίας. Στο σημείο οι αρχαιολόγοι βρήκαν εντυπωσιακά πολύχρωμα ψηφιδωτά, μεγάλα πέτρινα θεμέλια και τα απομεινάρια μιας τρίκλιτης βασιλικής που υπολογίζεται ότι χτίστηκε στα τέλη του 4ου ή στις αρχές του 5ου αιώνα μ.Χ.
Οι ειδικοί αναφέρουν ότι η αρχιτεκτονική διάταξη και τα διακοσμητικά ψηφιδωτά του κτιρίου επιβεβαιώνουν ότι πρόκειται για παλαιοχριστιανική εκκλησία, προσφέροντας νέα στοιχεία για τη θρησκευτική μεταστροφή της πόλης κατά τους τελευταίους αιώνες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Οι υποψίες των αρχαιολόγων και η αρχή των ανασκαφών
Η ανασκαφή ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2025, ύστερα από εντολή των αρχαιολογικών αρχών της Ιταλίας για πλήρη έρευνα του οικοπέδου, το οποίο βρίσκεται λίγο έξω από τα αρχαία τείχη της πόλης. Προηγούμενα ευρήματα στη γύρω περιοχή, ανάμεσα στα οποία βυζαντινές οχυρώσεις, ψηφιδωτά και τάφοι, είχαν δείξει ότι κάτω από την πρώην αγορά ίσως κρύβονταν σημαντικά αρχαιολογικά κατάλοιπα.
Στην αρχή οι αρχαιολόγοι βρήκαν αρχικά μερικά θραύσματα ψηφιδωτού δαπέδου, αλλά συνεχίζοντας το σκάψιμο αποκάλυψαν 30 τετραγωνικά μέτρα πανέμορφων ψηφιδωτών που σώζονται σε πολύ κατάσταση. Η ανασκαφή έφερε επίσης στο φως τους περιμετρικούς τοίχους και τα εξωτερικά αντερείσματα της βασιλικής, με θεμέλια κατασκευασμένα από τούβλα και κονίαμα, τα οποία στηρίζονταν σε ξύλινους πασσάλους μπηγμένους βαθιά στο λασπώδες έδαφος για σταθερότητα.
Η εκκλησία είχε ορθογώνια κάτοψη με τρία κλίτη προσανατολισμένα από τα ανατολικά προς τα δυτικά. Το μεγαλύτερο μέρος του ψηφιδωτού δαπέδου στο κεντρικό και το νότιο κλίτος παραμένει ανέπαφο (με μερικά μικρότερα κομμάτια να σώζονται στο βόρειο κλίτος).
Ο «κόμπος του Σολομώντα» και το μυστήριο των διπλών τάφων
Τα πολύχρωμα ψηφιδωτά παρουσιάζουν περίτεχνα γεωμετρικά σχέδια και φυτικά μοτίβα, οκτάγωνα που συμπλέκονται μεταξύ τους, κύκλους με φύλλα ακάνθου και κισσού, καθώς και ρομβοειδή πλαίσια με σταυρούς. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά τμήματα απεικονίζει ένα τεράστιο κεντρικό οκτάγωνο με έναν “κόμπο του Σολομώντα”, το οποίο περιβάλλεται από ένα διακοσμητικό μοτίβο που μοιάζει με τελετουργικό στέγαστρο.
Η ανασκαφή έφερε επίσης στο φως τέσσερις ταφές ακριβώς έξω από τον νότιο τοίχο της εκκλησίας. Τρεις από τους τάφους περιείχαν τα οστά δύο ατόμων θαμμένων μαζί -κάτι εξαιρετικά σπάνιο- ενώ κανένας δεν περιείχε κτερίσματα, δηλαδή συνοδευτικά αντικείμενα ή κοσμήματα.
Η ραδιοχρονολόγηση άνθρακα τόσο στα ανθρώπινα λείψανα όσο και στους ξύλινους πασσάλους των θεμελίων αναμένεται να δώσει μια πιο ακριβή ημερομηνία κατασκευής της βασιλικής.
Μια πόλη 50.000 κατοίκων που ισοπεδώθηκε
Αυτή η ανακάλυψη προστίθεται στη μακρά ιστορία του αρχαίου Opitergium. Ως οικισμός των αρχαίων Ενετών κατά τον 10ο αιώνα π.Χ., η πόλη άκμασε υπό ρωμαϊκή κυριαρχία μετά την κατασκευή της οδού Via Postumia, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της βόρειας Ιταλίας, με τον πληθυσμό της να υπολογίζεται σε 50.000 κατοίκους κατά τον δεύτερο αιώνα μ.Χ.
Παρόλο που η πόλη δέχθηκε επανειλημμένες εισβολές από τους Βησιγότθους, τους Ούννους και τους Οστρογότθους κατά το τέλος της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αργότερα φάνηκε να ανακάμπτει ως βυζαντινό διοικητικό και θρησκευτικό κέντρο, προτού οι Λομβαρδοί την καταστρέψουν ολοσχερώς το 667 μ.Χ.
Τα αρχαία εντάσσονται στα νέα οικιστικά σχέδια
Τα αρχαιολογικά κατάλοιπα θα διατηρηθούν και θα προστατευθούν ως μέρος του έργου ανάπλασης, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές. Ήδη σχεδιάζονται διαφορετικά αρχιτεκτονικά πλάνα ώστε οι επισκέπτες να μπορούν να βλέπουν τα ψηφιδωτά και τα ερείπια της εκκλησίας, ενσωματώνοντας παράλληλα τις νέες κατοικίες στην περιοχή και μετατρέποντας το σημείο σε προορισμό πολιτιστικού τουρισμού.»