Μια πρωτοποριακή αρχαιολογική ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε στην αρχαία πόλη Άττουδα – στο σημερινό Ντενιζλί στην Τουρκία. Οι ανασκαφές στην αρχαία πόλη της Μικράς Ασίας, έφεραν στο φως ένα ιερό αφιερωμένο στη Φρυγική θεά Μητέρα, την Κυβέλη και χρονολογείται περίπου 2.600 έως 2.800 χρόνια πριν.
Στο εσωτερικό του, βρέθηκε ένας μνημειακός, πετρόχτιστος βωμός, ένα ιερό σπήλαιο και ένα μοναδικό δίδυμο πέτρινο ίνδαλμα που αναπαριστούσε τη θεά της γονιμότητας και της αφθονίας στην Ανατολία.
Η σπουδαία ανακάλυψη, εμπλουτίζει την ιστορική σημασία της Άττουδας και παράλληλα αμφισβητεί τις εδραιωμένες γνώσεις για τα θρησκευτικά όρια της Φρυγίας, επεκτείνοντάς τα προς τα δυτικά, μέχρι το Αιγαίο.
Η ανακάλυψη στην ακρόπολη της Άττουδας
Η ανασκαφή εντάσσεται στο πρόγραμμα “Κληρονομιά για το Μέλλον”, του τουρκικού υπουργείου εξωτερικού με την υποστήριξη της γενικής διεύθυνσης της πολιτιστικής κληρονομιάς και μουσείων.
Επικεφαλής της έρευνας επί του πεδίου, είναι ο Hulusi Ünsal, διευθυντής του μουσείου στο Ντενιζλί, με υπό την επιστημονική καθοδήγηση της αναπληρώτριας καθηγήτριας Bilge Yılmaz Kolancı του τμήματος αρχαιολογίας στο πανεπιστήμιο του Παμούκαλε.
Το ιερό ανακαλύφθηκε στον λόφο Ασάρ, την αρχαία ακρόπολη της Άττουδας. Οι αρχαιολόγοι ταυτοποίησαν ένα μεγάλο θρησκευτικό σύμπλεγμα, στο οποίο πραγματοποιούνταν τελετουργίες αφιερωμένες στη θεά Μητέρα, την Κυβέλη.
Το σύμπλεγμα περιλαμβάνει:
- Ένα πέτρινο μνημείο των Φρυγών (8ος – 6ος αιώνας π.Χ.), το οποίο ήταν υπαίθριος ναός.
- Ένα ιερό σπήλαιο, το οποίο θεωρείται πως χρησιμοποιούταν για διαβατήριες τελετές και τελετουργικά γονιμότητας.
- Ένα δίδυμο πέτρινο ίνδαλμα, το οποίο συμβολίζει τη διπλή φύση της θεάς και τη σχέση της με τη γονιμότητα, τη ζωή και την αναγέννηση.
Οι ανακαλύψεις αυτές, μαρτυρούν ότι η Άττουδα, εκτός από περιφερειακή δύναμη της Αρχαιότητας, ήταν και σημαντικό θρησκευτικό κέντρο.
Επεκτείνοντας το όρια της θρησκείας των Φρυγών
Μέχρι σήμερα, πέτρινα ινδάλματα αφιερωμένα στη θεά Μητέρα έχουν ανακαλυφθεί μόνο στην ορεινή Φρυγία (στο σημερινό Εσκί Σεχίρ, το Αφιόν Καραχισάρ και την Κιουτάχεια).
Η ανακάλυψη της Άττουδας, μακριά από την παραδοσιακή ενδοχώρα των Φρυγών, αποκαλύπτει ότι η επιρροή της λατρείας της Μητέρας Θεάς, επεκτάθηκε πολύ περισσότερο από ό,τι πίστευαν οι αρχαιολόγοι μέχρι πρότινος.
Η αναπληρώτρια καθηγήτρια Kolancı τόνισε τη σημασία της ανακάλυψης:
“Η παρουσία των δίδυμων, πέτρινων ειδώλων και του ιερού αφιερωμένου στη θεά Μητέρα, αποδεικνύει ότι τα θρησκευτικά όρια των Φρυγών, είχαν φτάσει μέχρι τη δυτική Ανατολία. Είναι μια σημαντική πρωτοπορία για την κατανόηση της εξάπλωσης των φρυγικών πνευματικών παραδόσεων”.
Ακόμη, στο ιερό βρέθηκαν πολλά πέτρινα, λαξευτά αναθηματικά αγγεία, κανάλια και πηγάδια.
Τα στοιχεία αυτά, απαντούν σε τελετουργικά προσφοράς σιτηρών και υγρών, συμβολικά της γονιμότητας, του θερισμού και της αφθονίας που προσέφερε η θεά.
Τα ευρήματα προσφέρουν πολύτιμα στοιχεία για το πώς οι αρχαίες κοινότητες τιμούσαν τη γεωργική αφθονία και τις θεϊκές ευλογίες.
Η αρχαιολογική κληρονομιά της Άττουδας
Ή Άττουδα, η αρχαία πόλης της Καρίας και της Φρυγίας, ήταν χτισμένη σε στρατηγικό σημείο, ανάμεσα στη Λαοδίκεια και την Ιεράπολη.
Η πόλη άνθισε στη διάρκεια της Ελληνιστικής, της Ρωμαϊκής και της Βυζαντινής περιόδου, ενώ έκοψε και νόμισμα με το όνομά της, συνδέοντάς το με διάφορες λατρείες της Ανατολίας.
Η θέση της πόλης, της έδινε στρατιωτική και πολιτιστική σημασία, καθώς ήταν η γέφυρα που ένωνε την ενδοχώρα της Ανατολίας με τις ακτές του Αιγαίου.
Η Άττουδα έγινε δραστήριο κέντρο του εμπορίου, της θρησκείας και της πολιτικής.
Τα σημαντικότερα στοιχεία της Άττουδας, περιλαμβάνουν:
- Τους ισχυρούς πολιτιστικούς της δεσμούς με τις γύρω πόλεις, ιδιαίτερα με την Ιεράπολη και τη Λαοδίκεια,
- Την εξάπλωση των τοπικών λατρειών της Ανατολίας, μεταξύ των οποίων και της θεάς Μητέρας που συνυπήρχε με Ελληνό – Ρωμαϊκές θεότητες
- Αρχαιολογικές ανακαλύψεις, όπως τείχη της πόλης, νεκροπόλεις και ναοί που αναδεικνύουν την μακρά αστική ιστορία της.
- Η πρόσφατη ανακάλυψη, αποτελεί ένα ακόμη κεφάλαιο στην κληρονομιά της Άττουδας, ανάγοντάς τη σε κεντρικής σημασίας κέντρο λατρείας της φρυγικής θεάς Μητέρας, της οποίας η λατρεία στη συνέχεια, στον Ελληνό – Ρωμαϊκό κόσμο, εδραιώθηκε ως κυρίαρχη λατρεία της Κυβέλης.
Η ανακάλυψη του ιερού της θεάς Μητέρας στην Άττουδα, αναμένεται να τροφοδοτήσει το ακαδημαϊκό ενδιαφέρον και να αναβαθμίσει τον τουρισμό στο Ντενιζλί.
Η πόλη του διεθνώς γνωστού Παμούκαλε και της Ιεράπολης, σήμερα διαφυλάσσει έναν ακόμη θησαυρό που αναδεικνύει τον πλούτο των αρχαίων πολιτισμών της Ανατολίας.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι αδιάλειπτες ανασκαφές θα φέρουν στο φως περισσότερα στοιχεία για τις τελετουργικές πρακτικές των Φρυγών και της πολιτιστικής τους ένταξης στις παραδόσεις της Καρίας και των Ρωμαίων.
Η αναπληρώτρια καθηγήτρια Kolancı εξέφρασε την αισιοδοξία της σχετικά με την εξέλιξη των ανασκαφών: “Κάθε στρώμα που ανακαλύπτουμε, μας μαρτυρά περισσότερα για την πνευματική ζωή των αρχαίων κοινοτήτων.
Το ιερό της θεάς Μητέρας, εκτός από μια θρησκευτική ανακάλυψη, είναι μια γέφυρα που ενώνει πολιτισμούς και δείχνει πώς εξαπλώνονταν οι πεποιθήσεις σ’ ολόκληρη την Ανατολία”.
Το μυστικό της Άττουδας αποκάλυψε ένα άγνωστο πρόσωπο της Φρυγίας
Η αποκάλυψη του ιερού της θεάς Μητέρας στην αρχαία πόλη της Άττουδας, είναι ένα ορόσημο για την αρχαιολογία της Ανατολίας. Αποκαλύπτει το βάθος της πνευματικότητας των Φρυγών και εδραιώνει τη θέση της Άττουδας, ως κεντρικό σημείο στη συμβολή πολιτισμών όπου συναντιόντουσαν οι θρησκευτικές παραδόσεις.
Με την εξέλιξη των ανασκαφών, η Άττουδα θα ρίξει περισσότερο φως στην αλληλεπίδραση των πολιτισμών, των θεών και των τελετουργικών στην καρδιά της Ανατολίας – προσφέροντας μια νέα διάσταση στη λατρεία της γονιμότητας και την αναζήτηση της θείας εύνοιας των αρχαίων λαών πριν από σχεδόν τρεις χιλιετίες.