Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε νότια της Κύπρου τριμερής άσκηση ναυτικής συνεργασίας τύπου PASSEX μεταξύ των αεροναυτικών δυνάμεων της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ.
- Η επιχείρηση συνδυάστηκε ταυτόχρονα με σύνθετη αεροπορική άσκηση μεγάλης εμβέλειας και σενάρια εναέριου ανεφοδιασμού πάνω από το νοτιοανατολικό Αιγαίο και τη Μεσόγειο.
- Η στρατηγική σύμπλευση των τριών χωρών ενισχύεται έτι περαιτέρω μέσω εξοπλιστικών προγραμμάτων αιχμής, περιλαμβάνοντας μη επανδρωμένα συστήματα, πυραύλους SPIKE NLOS και σχεδιασμό πολυεπίπεδου αντιαεροπορικού θόλου.
Ελλάδα, Ισραήλ και Κύπρος, η «γαλάζια συμμαχία» της Ανατολικής Μεσογείου, εμβαθύνει έτι περαιτέρω τους στρατηγικούς και αμυντικούς του δεσμούς, πραγματοποιώντας όλο και περισσότερες κοινές στρατιωτικές ασκήσεις. Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, οι τρεις χώρες σφυρηλατούν στην πράξη μια συμμαχία ασφάλειας, σταθερότητας και αποτροπής από τον βυθό μέχρι τη στρατόσφαιρα.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Η αμυντική συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μένει πλέον στα χαρτιά των διπλωματικών συμφωνιών, αλλά αποτυπώνεται καθημερινά στο πεδίο, με αμείωτη ένταση και ρεαλιστικά σενάρια. Την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στη θαλάσσια περιοχή νότια της Κύπρου μια ιδιαίτερα σημαντική τριμερής άσκηση ναυτικής συνεργασίας τύπου PASSEX, μεταξύ των αεροναυτικών δυνάμεων της Ελλάδας, της Διοίκησης Ναυτικού της Εθνικής Φρουράς και του Πολεμικού Ναυτικού του Ισραήλ.
Στην άσκηση συμμετείχαν επίλεκτες μονάδες των τριών χωρών, αποδεικνύοντας την υψηλή επιχειρησιακή ετοιμότητα του άξονα. Από ελληνικής πλευράς έδωσε το «παρών» η Φρεγάτα ΑΔΡΙΑΣ, πλαισιωμένη από ένα ζεύγος μαχητικών αεροσκαφών F-16 της Πολεμικής Αεροπορίας, τα οποία πέταξαν σε μεγάλες αποστάσεις για να συμμετάσχουν στο σενάριο. Την Κυπριακή Δημοκρατία εκπροσώπησε το Περιπολικό Ανοικτής Θαλάσσης ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ της Διοίκησης Ναυτικού της Εθνικής Φρουράς, ενώ το ισραηλινό Πολεμικό Ναυτικό συμμετείχε με το υπερσύγχρονο Ταχύ Περιπολικό Κατευθυνομένων Βλημάτων INS SUFA, κλάσης Sa’ar 4.5, που διαθέτει τρομακτική ισχύ πυρός παρά το μικρό του εκτόπισμα.
Το σενάριο της άσκησης ήταν ιδιαίτερα απαιτητικό και περιλάμβανε σύνθεση εικόνας επιφανείας, γυμνάσιο αντιμετώπισης εναέριων απειλών και εξάσκηση διαδικασιών αντιαεροπορικής άμυνας, καθώς και τακτικές κινήσεις και προχωρητικούς ελιγμούς. Η δραστηριότητα αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο συνεκπαιδεύσεων με δυνάμεις φίλιων χωρών, έχοντας ως βασικό στόχο την προαγωγή της επιχειρησιακής συνεργασίας και της διαλειτουργικότητας στο πεδίο. Σε μια περιοχή όπου οι προκλήσεις ασφαλείας, από τις υβριδικές απειλές μέχρι την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη, η ικανότητα των πληρωμάτων και των ιπταμένων να επικοινωνούν και να δρουν ως ενιαίο σύνολο αποτελεί κρίσιμο πολλαπλασιαστή ισχύος.
Διπλό χτύπημα σε θάλασσα και αέρα
Εκείνο, ωστόσο, που προσδίδει στην άσκηση της 11ης Νοεμβρίου μια εντελώς διαφορετική, σχεδόν ιστορική διάσταση, είναι ο χρονισμός και η συνδυαστική της φύση. Η τριμερής PASSEX νότια της Κύπρου δεν ήταν μια μεμονωμένη ενέργεια. Πραγματοποιήθηκε την ίδια ακριβώς στιγμή που βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη μια άλλη, εξαιρετικά σύνθετη αεροπορική άσκηση μεγάλης εμβέλειας, στην οποία πρωταγωνιστούσαν μαχητικά αεροσκάφη και ιπτάμενα τάνκερ με σενάρια εναέριου ανεφοδιασμού πάνω από το νοτιοανατολικό Αιγαίο και τη Μεσόγειο.
Ο ταυτόχρονος συντονισμός επιφανειακών μονάδων, μαχητικών αεροσκαφών που επιχειρούν σε καθεστώς άρνησης περιοχής (A2/AD) και ιπτάμενων δεξαμενόπλοιων που επεκτείνουν επ’ αόριστον την ακτίνα δράσης της αεροπορικής ισχύος, στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση. Καταδεικνύει έμπρακτα ότι η στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ λειτουργεί πλέον σε όλα τα στρατιωτικά επίπεδα, από το τακτικό μέχρι το στρατηγικό, και σε όλες τις διαστάσεις του σύγχρονου πολέμου. Όσοι ονειρεύονται αναθεωρητισμούς, γκρίζες ζώνες και αυθαίρετες χαράξεις θαλασσίων συνόρων, λαμβάνουν την απάντηση ότι οι τρεις χώρες μπορούν να ελέγξουν, να επιτηρήσουν και να υπερασπιστούν κάθε σπιθαμή του θαλάσσιου και εναέριου χώρου της Ανατολικής Μεσογείου.
Εξοπλιστική σύμπραξη
Η συχνότητα των ασκήσεων, όπως η «ΗΝΙΟΧΟΣ», η «ΕΥΝΟΜΙΑ», η «NOBLE DINA» και οι διαρκείς συνεκπαιδεύσεις PASSEX, αποτελεί απλώς την κορυφή του παγόβουνου μιας βαθιάς στρατηγικής σύμπλευσης. Η Αθήνα, η Λευκωσία και η Ιερουσαλήμ έχουν χτίσει ένα πυκνό πλέγμα συνεργασίας που στηρίζεται στην ανταλλαγή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο, στην κοινή εκπαίδευση ειδικών δυνάμεων, στην κυβερνοάμυνα και, κυρίως, στη μεταφορά τεχνογνωσίας και στα κοινά εξοπλιστικά προγράμματα.
Η αμυντική βιομηχανία του Ισραήλ, μία από τις πλέον προηγμένες και δοκιμασμένες σε πραγματικές συνθήκες μάχης παγκοσμίως, έχει αναδειχθεί σε βασικό πυλώνα εκσυγχρονισμού των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων αλλά και της Εθνικής Φρουράς. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αυτής της στρατηγικής σχέσης είναι το Διεθνές Κέντρο Εκπαίδευσης Πιλότων στην Καλαμάτα, ένα έργο-ορόσημο. Με τα υπερσύγχρονα εκπαιδευτικά αεροσκάφη M-346 και προηγμένους εξομοιωτές, η Καλαμάτα μετατρέπεται σε περιφερειακό κόμβο εκπαίδευσης, αναβαθμίζοντας κατακόρυφα την ποιότητα των Ελλήνων Ικάρων.
Παράλληλα, η συνεργασία επεκτείνεται στα μη επανδρωμένα συστήματα, με την Ελλάδα να αξιοποιεί τα ισραηλινά UAV Heron σε αποστολές επιτήρησης στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο, ενώ η Κύπρος έχει προχωρήσει στην απόκτηση των ισραηλινών Aerostar, αποκτώντας «μάτια» που βλέπουν σε βάθος δεκάδων χιλιομέτρων. Στο πεδίο του πυροβολικού και των κατευθυνόμενων πυρομαχικών, η προμήθεια των ισραηλινών αντιαρματικών και πολλαπλών χρήσεων πυραύλων SPIKE NLOS (Non-Line-Of-Sight) για τον Ελληνικό Στρατό, το Πολεμικό Ναυτικό και την Πολεμική Αεροπορία –καθώς και η αξιοποίησή τους από την Εθνική Φρουρά– αλλάζει άρδην τα δεδομένα της αποτροπής. Οι πύραυλοι αυτοί, με βεληνεκές που ξεπερνά τα 30 χιλιόμετρα και δυνατότητα προσβολής στόχων χωρίς οπτική επαφή, προσφέρουν χειρουργική ακρίβεια σε νησιωτικό και θαλάσσιο περιβάλλον.
Επιπλέον, η συζήτηση και ο σχεδιασμός γύρω από την αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική προστασία φέρνουν ξανά την ισραηλινή τεχνολογία στο προσκήνιο. Η Ελλάδα προχωρά στη δημιουργία ενός πολυεπίπεδου αντιαεροπορικού θόλου, αντλώντας τεχνογνωσία και εξετάζοντας συστήματα που έχουν αποδείξει την αξία τους στο πεδίο, την ώρα που και η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ήδη ενισχύσει την αεράμυνά της με σύγχρονα ισραηλινά αντιαεροπορικά συστήματα, θωρακίζοντας τον εναέριο χώρο της Μεγαλονήσου. Τα πυραυλικά συστήματα PULS, και τα αντιαεροπορικά BARAK -MX, SPYDER και David’s Sling, συμπληρώνουν την πολυεπίπεδη συνεργασία στο πλαίσιο της «Ασπίδας του Αχιλλέα» με μεταφορά τεχνογνωσίας και συμπαραγωγής στην Ελλάδα.
Γεωπολιτική σταθερότητα με ισχύ πυρός
Το δόγμα που υπηρετεί ο τριμερής άξονας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ είναι ξεκάθαρο: η ειρήνη και η συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο προϋποθέτουν ισχύ και αξιόπιστη αποτροπή. Ο «γαλάζιος συνασπισμός» δεν στρέφεται επιθετικά εναντίον κανενός, αλλά λειτουργεί ως κυματοθραύστης απέναντι σε κάθε προσπάθεια αποσταθεροποίησης.
Η εικόνα της Φρεγάτας ΑΔΡΙΑΣ, του περιπολικού ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, του πυραυλοφόρου INS SUFA και των ελληνικών F-16 να επιχειρούν αρμονικά νότια της Κύπρου, την ώρα που στον ουρανό της Μεσογείου πραγματοποιούνται εναέριοι ανεφοδιασμοί, αποτελεί την πιο εύγλωττη απόδειξη ότι η συμμαχία αυτή έχει αποκτήσει πλέον μόνιμα, δομικά χαρακτηριστικά. Με κοινή αντίληψη των απειλών, σύγχρονα οπλικά συστήματα και αδιάλειπτη εκπαίδευση, οι τρεις χώρες κρατούν ανοιχτούς και ασφαλείς τους θαλάσσιους και εναέριους δρόμους, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο τους ως πυλώνες ασφάλειας σε μια από τις πιο ευαίσθητες γωνιές του πλανήτη.
