Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η παράταξη του Κώστα Μπακογιάννη κατηγορεί τη δημοτική αρχή ότι έκλεισε τον μοναδικό Ξενώνα Μεταβατικής Φιλοξενίας για άστεγους χρήστες, παρά τις διαβεβαιώσεις για «αναβάθμιση».- Ο Δήμος Αθηναίων απαντά ότι «οι ισχυρισμοί περί “κατάργησης” του Ξενώνα Μεταβατικής Φιλοξενίας ενεργών χρηστών από τον Δήμο Αθηναίων δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα».- Η αντιδήμαρχος Μαρία Στρατηγάκη διευκρινίζει ότι ο Δήμος εξασφάλισε τη μετάβαση της λειτουργίας του Ξενώνα στον αρμόδιο φορέα, τον ΕΟΠΑΕ, καθώς ο Δήμος δεν έχει αρμοδιότητα στο πεδίο της απεξάρτησης.
Κόντρα έχει ξεσπάσει μεταξύ της παράταξης του Κώστα Μπακογιάννη και της δημοτικής αρχής για τον Ξενώνα Μεταβατικής Φιλοξενίας για άστεγους χρήστες του Δήμου Αθηναίων.
Η παράταξη «Αθήνα Ψηλά» αναφέρει σε σχετική ανακοίνωση για την δημοτική αρχή πως «τον Μάιο διαβεβαίωνε ότι “ο Ξενώνας δεν κλείνει. Αναβαθμίζεται”. Και δύο μήνες μετά, αποδείχθηκαν πως ήταν όλα ψέματα», με τον δήμο Αθηναίων να απαντά ότι «οι ισχυρισμοί περί “κατάργησης” του Ξενώνα Μεταβατικής Φιλοξενίας ενεργών χρηστών από τον Δήμο Αθηναίων δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα».
Η ανακοίνωση της παράταξης «Αθήνα Ψηλά»
Αναλυτικά, η παράταξη «Αθήνα Ψηλά» του Κώστα Μπακογιάννη αναφέρει σε ανακοίνωση τα εξής:
«Η δημοτική αρχή επέλεξε να καταργήσει μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές δομές που διέθετε η Αθήνα.
Ο Ξενώνας δεν ήταν ένας ακόμη χώρος φιλοξενίας. Ήταν η πρώτη εξειδικευμένη δομή αυτού του είδους στην Ελλάδα, που δημιουργήθηκε το 2020 και αντιμετώπιζε ταυτόχρονα την αστεγία και την εξάρτηση, συνδυάζοντας ασφαλή φιλοξενία, ιατρική φροντίδα, ψυχοκοινωνική υποστήριξη, συμβουλευτική και μια οργανωμένη πορεία προς την απεξάρτηση και την κοινωνική επανένταξη. Δεν πρόσφερε μόνο ένα ασφαλές καταφύγιο. Προσέφερε μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία.
Η επιτυχία της βασιζόταν στη συνέχεια της φροντίδας και στις σχέσεις εμπιστοσύνης που χτίζονταν καθημερινά ανάμεσα στους φιλοξενούμενους και στους ανθρώπους που τους στήριζαν. Σήμερα αυτή η συνέχεια διακόπτεται βίαια. Άνθρωποι που βρίσκονταν σε μια εξαιρετικά δύσκολη πορεία προς την απεξάρτηση και την επανένταξη αναγκάζονται να εγκαταλείψουν το περιβάλλον που τους κρατούσε όρθιους.
Το κλείσιμό της δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός. Προηγήθηκε η απαξίωση του Πολυδύναμου Κέντρου Αστέγων. Ακολούθησε το κλείσιμο του Υπνωτηρίου των Γιατρών του Κόσμου. Τώρα χάνεται ακόμη ένας κρίσιμος κρίκος της κοινωνικής προστασίας.
Και όλα αυτά συμβαίνουν τη στιγμή που η εικόνα στους δρόμους της Αθήνας επιδεινώνεται. Οι άστεγοι χρήστες αυξάνονται, οι γειτονιές βιώνουν καθημερινά τις συνέπειες και η ανάγκη για οργανωμένες δομές φροντίδας και επανένταξης είναι μεγαλύτερη από ποτέ.
Η κοινωνική πολιτική δεν ασκείται με καταργήσεις. Όταν κλείνεις δομές που αντιμετωπίζουν την αστεγία και την εξάρτηση, το πρόβλημα δεν εξαφανίζεται. Επιστρέφει στον δρόμο, με βαρύ τίμημα.
Μια πόλη κρίνεται από τον τρόπο που φέρεται στους πιο αδύναμους. Και σήμερα η δημοτική αρχή έκλεισε μια πόρτα ελπίδας για ανθρώπους που προσπαθούσαν να ξανασταθούν στα πόδια τους.
Δεν πρόκειται για την αποτυχία ενός σχεδίου.
Πρόκειται για την απουσία οποιουδήποτε σχεδίου και την απόλυτη αναξιοπιστία της δημοτικής αρχής».
Η ανάρτηση του Κώστα Μπακογιάννη
Στο θέμα αναφέρεται και ο Κώστας Μπακογιάννης με ανάρτησή του στα social media.
«Από την “αναβάθμιση”… στο λουκέτο.
Τον Μάιο η δημοτική αρχή διαβεβαίωνε ότι ο μοναδικός Ξενώνας Μεταβατικής Φιλοξενίας για άστεγους χρήστες «δεν κλείνει, αναβαθμίζεται».
Δύο μήνες μετά, τον έκλεισε.
Δεν ήταν ένας ακόμη ξενώνας. Ήταν η πρώτη εξειδικευμένη δομή αυτού του είδους στην Ελλάδα, που συνδύαζε ασφαλή φιλοξενία, υποστήριξη και μια πραγματική διαδρομή προς την απεξάρτηση και την κοινωνική επανένταξη. Για πολλούς ανθρώπους ήταν μια δεύτερη ευκαιρία.
Το λουκέτο αυτό δεν είναι μεμονωμένο. Προηγήθηκαν η απαξίωση του Πολυδύναμου Κέντρου Αστέγων και το κλείσιμο του Υπνωτηρίου των Γιατρών του Κόσμου. Την ίδια ώρα, οι άστεγοι χρήστες στους δρόμους της Αθήνας αυξάνονται και οι γειτονιές δοκιμάζονται περισσότερο από ποτέ.
Η κοινωνική πολιτική δεν γίνεται με καταργήσεις. Όταν κλείνεις δομές, δεν λύνεις το πρόβλημα. Το επιστρέφεις στον δρόμο.
Δεν πρόκειται για ένα λάθος.
Πρόκειται για μια δημοτική αρχή χωρίς σχέδιο, χωρίς συνέπεια και χωρίς αξιοπιστία».
Η απάντηση του δήμου Αθηναίων
Οι ισχυρισμοί περί «κατάργησης» του Ξενώνα Μεταβατικής Φιλοξενίας ενεργών χρηστών από τον Δήμο Αθηναίων δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, τονίζει από την πλευρά του ο δήμος Αθηναίων.
Συγκεκριμένα, η αντιδήμαρχος Ισότητας, Δημοτικών Ιατρείων και Παιδικής Προστασίας Δήμου Αθηναίων, Μαρία Μαρίας Στρατηγάκη, τονίζει σε ανακοίνωσή της τα εξής:
«Ο Δήμος όχι μόνο στήριξε τη λειτουργία του Ξενώνα επί σειρά ετών με ίδιους πόρους, αλλά εξασφάλισε, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και τον ΕΟΠΑΕ, τη μετάβαση της λειτουργίας του στον καθ’ ύλην αρμόδιο φορέα, με στόχο τη βιώσιμη συνέχισή της.
Επαναλαμβάνουμε για πολλοστή φορά ότι, από τον Ιανουάριο του 2024 ο Δήμος εξακολούθησε να καλύπτει το κόστος του Ξενώνα Μεταβατικής Φιλοξενίας ενεργών χρηστών (>1.000.000,00€/έτος). Αναγνωρίζοντας όμως το παράδοξο της κατάστασης, δηλαδή να χρηματοδοτεί ο προϋπολογισμός του Δήμου τη λειτουργία δομής που ανήκει στην αρμοδιότητα άλλων φορέων, επεδίωξε την εξεύρεση λύσης.
Η λύση βρέθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025. Σε συνάντηση του Δημάρχου με τον Υφυπουργό Υγείας κ. Βαρτζόπουλο και τον πρόεδρο του ΕΟΠΑΕ κ. Θεοχάρη συμφωνήθηκε, ο Δήμος να συνεχίσει τη χρηματοδότηση του Ξενώνα έως τον Αύγουστο του 2026. Από εκείνο το σημείο ο ΕΟΠΑΕ θα αναλάμβανε, εκτός από την επιστημονική, τη συνολική ευθύνη. Κρίθηκε ότι το διάστημα των 11 μηνών που δόθηκε τότε στον ΕΟΠΑΕ ήταν ικανό ώστε ο οργανισμός να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για τη συνέχιση της φροντίδας των εξαρτημένων ωφελούμενων που φιλοξενούνταν στον ξενώνα.
Ο ΕΟΠΑΕ μπορεί να ενημερώσει για τις ως τώρα ενέργειές του.
Σε ό,τι αφορά τον Δήμο, όχι μόνο δεν αποσύρεται αλλά αντίθετα συστηματοποιεί και εντείνει τις δράσεις του στα αντικείμενα στα οποία έχει την ουσιαστική αρμοδιότητα:
Στην πρόληψη, μέσω της δράσης των Κέντρων Πρόληψης Αθηνά Υγεία
Στη μείωση της βλάβης, με τη συμμετοχή σε προγράμματα επιμόρφωσης στη χρήση ναλοξόνης και τη διασύνδεση με τα δημοτικά ιατρεία και τις κοινωνικές υπηρεσίες
Στην κοινωνική και εργασιακή επανένταξη απεξαρτημένων, με το πρόγραμμα Στέγαση & Εργασία και το Job Center.
Για την ιστορία του Ξενώνα να θυμίσουμε τα ακόλουθα:
Ο Ξενώνας Μεταβατικής Φιλοξενίας για ενεργούς/ες χρήστες/τριες δημιουργήθηκε το 2020 σε μία κρίσιμη για τη δημόσια υγεία περίοδο, αυτή του Covid19. Η κοινή τότε πρωτοβουλία του Δήμου Αθηναίων και του ΚΥΑΔΑ με τους αρμόδιους φορείς ΟΚΑΝΑ και ΚΕΘΕΑ να λειτουργήσουν ξενώνα ήταν αναμφίβολα θετική. Η ανάληψη του κόστους αυτού του εγχειρήματος κατά 100% από τον τακτικό προϋπολογισμό του Δήμου ήταν ίσως δικαιολογημένη από τις έκτακτες συνθήκες και σε κάθε περίπτωση προβλεπόταν για έξι (6) μήνες. Ήδη από την έναρξη της συγκεκριμένης συνεργασίας οι ρόλοι των φορέων ήταν σαφώς προσδιορισμένοι. Το σύνολο των υπηρεσιών που παρέχονται εντός του Ξενώνα είναι ευθύνη των εξειδικευμένων στελεχών του ΟΚΑΝΑ και του ΚΕΘΕΑ. Ο Δήμος δεν είχε τότε, ούτε έχει σήμερα, αρμοδιότητα στο πεδίο της απεξάρτησης και, κατά συνέπεια, δεν διαθέτει το εξειδικευμένο προσωπικό για την παροχή των συγκεκριμένων υπηρεσιών».