Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά ταυτόχρονων κρίσεων, οι οποίες διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό από παράγοντες εκτός του ελέγχου της, με την ήπειρο να δείχνει να παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς να μπορεί να τις επηρεάσει ουσιαστικά.
- Η Ευρώπη αντιμετωπίζει πολέμους στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, όπου οι Ευρωπαίοι ηγέτες μοιάζουν «καταδικασμένοι να ενημερώνονται για τις επόμενες κινήσεις από τις αναρτήσεις του Ντόναλντ Τραμπ». Παράλληλα, η κλιματική κρίση εξελίσσεται ταχύτερα από τις ευρωπαϊκές πολιτικές και το μεταναστευτικό αναζωπυρώνει τις πολιτικές εντάσεις.
- Η ανάλυση επισημαίνει ακόμη ότι η Ευρώπη βρίσκεται στο περιθώριο και στον αγώνα για την Τεχνητή Νοημοσύνη, με τον Ρίτσαρντ Χάας να τονίζει ότι «το σύνολο είναι πολύ μικρότερο από το άθροισμα των επιμέρους μερών του» λόγω έλλειψης πραγματικής ενότητας.
Η Ευρώπη βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με μια σειρά ταυτόχρονων κρίσεων, οι οποίες διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό από παράγοντες εκτός του ελέγχου της. Από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τη συνεχιζόμενη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, μέχρι τις ακραίες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και τις νέες μεταναστευτικές πιέσεις, η ήπειρος δείχνει να παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς να μπορεί να τις επηρεάσει ουσιαστικά.
Αυτό επισημαίνουν οι New York Times σε εκτενή ανάλυσή τους, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη περνά ένα από τα δυσκολότερα καλοκαίρια των τελευταίων ετών, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο πολέμους, ιστορικά κύματα καύσωνα, αυξανόμενο πληθωρισμό και εντεινόμενη ανησυχία για την ενεργειακή, επισιτιστική και συνολική της ασφάλεια.
Οι διαδοχικές κρίσεις έχουν οδηγήσει σε αλλεπάλληλες τηλεδιασκέψεις Ευρωπαίων ηγετών, έκτακτες συναντήσεις και έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις σε κοινοβούλια από την Πολωνία έως τη Βρετανία. Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, τα βασικά γεγονότα που καθορίζουν το μέλλον της Ευρώπης εξακολουθούν να λαμβάνονται αλλού.
Η Μέση Ανατολή και η εξάρτηση από τις αποφάσεις της Ουάσινγκτον
Οι εξελίξεις γύρω από τον πόλεμο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αδυναμίας.
Η Ευρώπη δεν επιθυμούσε ποτέ μια τέτοια σύγκρουση, όμως υφίσταται ήδη τις συνέπειές της, με αυξημένες τιμές στα καύσιμα, στα τρόφιμα και στις μεταφορές.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν δεσμευθεί ότι θα συμβάλουν στην προστασία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ όταν σταματήσουν οι εχθροπραξίες. Ωστόσο, όπως σημειώνουν οι New York Times, οι Ευρωπαίοι ηγέτες μοιάζουν καταδικασμένοι να ενημερώνονται για τις επόμενες κινήσεις από τις αναρτήσεις του Ντόναλντ Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Οι πρόσφατες απειλές του Αμερικανού προέδρου για νέα στρατιωτική κλιμάκωση εάν το Ιράν δεν ανοίξει σύντομα τα Στενά του Ορμούζ ενισχύουν ακόμη περισσότερο την αβεβαιότητα.
Η Ουκρανία παραμένει άλυτος γρίφος
Περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή, η Ευρώπη εξακολουθεί να μην έχει καταφέρει να οδηγήσει τον πόλεμο σε λύση.
Από την πρώτη στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Βρετανία στήριξαν το Κίεβο με δισεκατομμύρια ευρώ στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας, επέβαλαν κυρώσεις στη Ρωσία και υποδέχθηκαν εκατομμύρια Ουκρανούς πρόσφυγες.
Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο το 2025 και τη σαφώς πιο ήπια στάση του απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν, η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία και άλλες χώρες δημιούργησαν την αποκαλούμενη «Coalition of the Willing», επιχειρώντας να διασφαλίσουν ότι τα ευρωπαϊκά συμφέροντα δεν θα παρακαμφθούν σε μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία.
Οι προσπάθειες αυτές συνέβαλαν στο να αποτραπεί μια συμφωνία ΗΠΑ και Ρωσίας εις βάρος της Ουκρανίας.
Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με τους New York Times, ο Τραμπ έχει επανειλημμένα παρακάμψει τους Ευρωπαίους συμμάχους, επιλέγοντας απευθείας συνομιλίες είτε με τη Μόσχα είτε με το Κίεβο, περιορίζοντας σημαντικά τον ευρωπαϊκό ρόλο.
Η διευθύντρια του ουκρανικού Κέντρου Ασφαλείας Sahaidachnyi, Λέσια Ογκρίζκο, σημειώνει ότι οι επόμενοι μήνες θα αποτελέσουν ίσως τη σημαντικότερη δοκιμασία για το κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί πράγματι να εξελιχθεί σε αυτόνομο παράγοντα ασφάλειας.
Η κλιματική κρίση εξελίσσεται ταχύτερα από τις ευρωπαϊκές πολιτικές
Η Ευρώπη εξακολουθεί να θεωρείται παγκόσμιος πρωτοπόρος στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και στις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, οι προσπάθειές της υπονομεύονται από τη στάση μεγάλων ρυπαντών, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα.
Οι συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη είναι ήδη ορατές.
Η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από κάθε άλλη ήπειρο. Η Βρετανία κατέγραψε τον ξηρότερο Ιούλιο εδώ και σχεδόν δύο αιώνες, περισσότερα από 300.000 άτομα αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους λόγω πυρκαγιών σε Γαλλία και Ισπανία, ενώ στην Ελλάδα πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους δίνοντας μάχη με τις φλόγες.
Το μεταναστευτικό αναζωπυρώνει τις πολιτικές εντάσεις
Η ξαφνική άφιξη δεκάδων χιλιάδων μεταναστών στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στη βόρεια Αφρική, αποτέλεσε ακόμη μία δοκιμασία για την ευρωπαϊκή συνοχή.
Η ισπανική κυβέρνηση αντέδρασε άμεσα, αναπτύσσοντας στρατιωτικές δυνάμεις και επαναπροωθώντας τους περισσότερους μετανάστες στο Μαρόκο μέσα σε λίγες ημέρες. Παράλληλα, ξεκίνησε η εγκατάσταση πλωτού φράγματος στη θαλάσσια συνοριακή γραμμή.
Ωστόσο, το περιστατικό αποκάλυψε τις βαθιές διαφωνίες στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σχεδόν δύο δωδεκάδες κράτη-μέλη επέκριναν την Ισπανία, με ορισμένα να ζητούν ακόμη και την προσωρινή αναστολή της συμμετοχής της στη Ζώνη Σένγκεν.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ απάντησε χαρακτηρίζοντας τις συγκεκριμένες χώρες «εγωιστικές», υπογραμμίζοντας ότι η Ισπανία προστατεύει τα εξωτερικά σύνορα ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη και η απώλεια τεχνολογικής επιρροής
Η ανάλυση επισημαίνει ακόμη ότι η Ευρώπη βρίσκεται στο περιθώριο και στον αγώνα για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα καθορίζουν τον ρυθμό των εξελίξεων, η ευρωπαϊκή παρουσία παραμένει περιορισμένη.
Ο Ρίτσαρντ Χάας, πρώην πρόεδρος του Council on Foreign Relations, υποστηρίζει ότι η Ευρώπη φέρει σημαντικό μέρος της ευθύνης.
«Δεν είναι μόνο ότι επένδυσε λιγότερα χρήματα στην άμυνά της. Δεν οργανώθηκε ποτέ επαρκώς για τη δική της ασφάλεια. Στην κούρσα της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι ουσιαστικά θεατής και αυτό δεν της το επέβαλαν ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες ούτε η Κίνα. Το προκάλεσε η ίδια στον εαυτό της», αναφέρει χαρακτηριστικά.
«Το σύνολο είναι μικρότερο από το άθροισμα των μερών του»
Καταλήγοντας, οι New York Times σημειώνουν ότι η Ευρώπη διαθέτει οικονομική ισχύ, θεσμούς και σημαντικές επιμέρους δυνατότητες, όμως εξακολουθεί να δυσκολεύεται να μετατρέψει αυτά τα πλεονεκτήματα σε ενιαία γεωπολιτική επιρροή.
Όπως συνοψίζει ο Ρίτσαρντ Χάας, το βασικό πρόβλημα παραμένει η έλλειψη πραγματικής ενότητας.
«Το σύνολο», τονίζει, «είναι πολύ μικρότερο από το άθροισμα των επιμέρους μερών του».