Σύνοδος Πούτιν – Τραμπ – Σι στη Κίνα: Το διπλωματικό στοίχημα της Μόσχας για επιστροφή στις «μεγάλες δυνάμεις»

Οι ηγέτες της Ρωσίας, των ΗΠΑ και της Κίνας θα συναντηθούν στην κινεζική πόλη Σεντζέν για την πρώτη τους κοινή τριμερή σύνοδο, με στόχο να στηριχθεί το αφήγημα μιας Μόσχας που παραμένει στις τάξεις των «μεγάλων δυνάμεων». Ενώ το Πεκίνο προβάλλει τη συνάντηση ως ευκαιρία για τη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης και τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων, οι συνομιλίες διεξάγονται υπό τη σκιά του πολέμου στην Ουκρανία και των ευρωπαϊκών φόβων για μια «νέα Γιάλτα».

Αρχικές φωτογραφίες: Reuters, Edit: Κατερίνα Χαμαλέλη

Αρχικές φωτογραφίες: Reuters, Edit: Κατερίνα Χαμαλέλη

Τα βασικά σημεία του άρθρου

  • Οι ηγέτες της Ρωσίας, των ΗΠΑ και της Κίνας θα συναντηθούν την Πέμπτη στην κινεζική πόλη Σεντζέν, σε μια τριμερή σύνοδο με στόχο να στηριχθεί το αφήγημα μιας Ρωσίας που παραμένει στις τάξεις των «μεγάλων δυνάμεων».
  • Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Ντόναλντ Τραμπ πραγματοποίησε ξεκάθαρη στροφή προς τη Ρωσία, αυξάνοντας τις επικρίσεις προς την Ουκρανία και υπογράφοντας «συμφωνία» με τη Μόσχα για παράδοση ρωσικού ντίζελ.
  • Ενώ το Κρεμλίνο υποστηρίζει ότι η συνάντηση δεν έχει σκοπό να «καθορίσει την τύχη του κόσμου», η Ευρώπη και η Ουκρανία φοβούνται ότι η Ρωσία επιδιώκει να επιβάλει κάποιου είδους «νέα Γιάλτα».

Η επικείμενη συνάντηση μεταξύ Πούτιν, Τραμπ και Σι έχει στόχο να στηρίξει το αφήγημα μιας Ρωσίας η οποία, ενώ βρίσκεται σε πόλεμο στην Ουκρανία και υφίσταται πολυάριθμες οικονομικές κυρώσεις, παραμένει στις τάξεις των «μεγάλων δυνάμεων».

Οι ηγέτες της Ρωσίας, των ΗΠΑ και της Κίνας θα συναντηθούν την Πέμπτη στην κινεζική πόλη Σεντζέν, για την πρώτη τους κοινή τριμερή σύνοδο.

Το Πεκίνο εμφανίζει αυτή τη συνάντηση ως ευκαιρία για «εις βάθος ανταλλαγή απόψεων για τη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης». Υψηλόβαθμοι Κινέζοι και Αμερικανοί διπλωμάτες έχουν αναφερθεί στην πιθανότητα οι συνομιλίες να επιτρέψουν να συζητηθεί το ευαίσθητο θέμα του ελέγχου των πυρηνικών όπλων.

Το διπλωματικό στοίχημα του Κρεμλίνου για «αποκατάσταση του διαλόγου»

Σύμφωνα με τον Ρώσο αναλυτή Ίλια Γκράτσενκοφ, που ερωτήθηκε από το Γαλλικό Πρακτορείο, η συνάντηση «θα είναι κυρίως συμβολική σε επίπεδο πολιτικό» προκειμένου να καταστεί σαφές ότι η «Ρωσία παραμένει ένας από τους βασικούς παράγοντες στη διαμόρφωση της νέας διεθνούς τάξης, παρά την πίεση κυρώσεων και τις απόπειρες με στόχο να απομονωθεί διπλωματικά».

Διευκρίνισε ότι η σύνοδος αυτή δεν συνιστά πλέον μια «οριστική έξοδο από την απομόνωση» αλλά κυρίως «μια σταδιακή αποκατάσταση ενός σημαντικού διαλόγου ανάμεσα στις παγκόσμιες μεγάλες δυνάμεις».

Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός και μόνο ότι θα λάβει χώρα συνιστά ήδη νίκη για τον Ρώσο ηγέτη. «Για τον Πούτιν, είναι βασικό η Ρωσία να συμμετάσχει στις συζητήσεις για την παγκόσμια ασφάλεια», δήλωσε ο Γκράτσενκοφ.

Η σκιά του πολέμου στην Ουκρανία και η στροφή του Τραμπ

Ωστόσο παραμένει δύσκολο να ξεχαστούν οι καταστροφικές συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία –που εξαπολύθηκε από τη Μόσχα και έγινε η πλέον αιματηρή και η πιο καταστροφική σύγκρουση στην Ευρώπη από το 1945.

Λίγο πριν από τη σύνοδο, η Ουκρανία χτύπησε με σφοδρότητα τη γέφυρα της Κριμαίας που συνδέει τη Ρωσία με αυτή την περιοχή που προσαρτήθηκε, μια υποδομή ιδιαίτερου συμβολισμού που έχει στοχοποιηθεί από ουκρανικές επιθέσεις το 2022, το 2023 και το 2025.

Στα τέλη Αυγούστου, στη διάρκεια συνόδου του Οργανισμού Συνεργασίας της Σανγκάης (SCO), ο Πούτιν βρέθηκε εμφανώς σε άβολη θέση απέναντι στον Ινδό ηγέτη Ναρέντρα Μόντι, που του ζήτησε δημοσίως να βάλει τέλος στον πόλεμο στην Ουκρανία. Αυτή τη φορά, οι συνθήκες θα πρέπει να είναι πιο ευνοϊκές.

Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε μια ξεκάθαρη στροφή προς τη Ρωσία, αυξάνοντας τις επικρίσεις προς την Ουκρανία και τον πρόεδρό της Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Υπέγραψε επίσης «συμφωνία» με τη Μόσχα για την παράδοση ρωσικού ντίζελ, παρά τις κυρώσεις που είναι σε ισχύ.

Η τελευταία φορά που ο Πούτιν συνάντησε τον Τραμπ ήταν στην Αλάσκα, τον Αύγουστο του 2025, στη διάρκεια μιας συνάντησης που η Μόσχα ήλπιζε ότι θα σηματοδοτούσε μια σημαντική διπλωματική εξέλιξη, αλλά που κατέληξε σε απογοήτευση.

Οι δεσμοί Μόσχας – Πεκίνου και οι φόβοι για μια «νέα Γιάλτα»

Οι σχέσεις μεταξύ Πούτιν και Σι είναι πολύ καλές και βασίζονται σε δεσμούς που έχουν δημιουργηθεί εδώ και πάνω από μία δεκαετία: μετά την άνοδο στην εξουσία του Κινέζου ηγέτη, το 2013, οι δύο άνδρες έχουν συναντηθεί περίπου 40 φορές.

Και, από το 2022, ο Πούτιν επισκέπτεται τακτικά την Κίνα, ενώ η Ρωσία εξαρτάται ολοένα και πιο πολύ από το Πεκίνο σε οικονομικό επίπεδο.

Για να προωθήσει τη σύνοδο, το Κρεμλίνο επικαλέστηκε τις μνήμες από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Γιούρι Ουσακόφ, ο σύμβουλος του Βλαντίμιρ Πούτιν σε διπλωματικά θέματα, τόνισε ότι η απόφαση να οργανωθεί τέτοια συνάντηση ελήφθη «λαμβάνοντας υπόψιν» τη «συμμαχία» που ένωσε τη Ρωσία, την Κίνα και τις ΗΠΑ στη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου.

Στις ανακοινώσεις της, η Μόσχα δεν σταματά να θυμίζει τις τεράστιες θυσίες που έκανε η ΕΣΣΔ για να ηττηθεί ο ναζισμός και δηλώνει ότι η αποστολή της, στην Ουκρανία, είναι να νικήσει και πάλι τους νεοναζιστές, όπως τους χαρακτηρίζει, στην εξουσία.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ απέρριψε για άλλη μια φορά χθες τις συγκρίσεις με τη σύνοδο της Γιάλτα, το 1945, δηλώνοντας ότι η σύνοδος στη Σεντζέν δεν έχει σκοπό να «καθορίσει την τύχη του κόσμου».

Η Ευρώπη και η Ουκρανία φοβούνται ωστόσο ότι η Ρωσία δεν ψάχνει παρά να επιβάλει κάποιου είδους «νέα Γιάλτα», σε μια αναφορά στη σύνοδο στη διάρκεια της οποίας οι ηγέτες της Σοβιετικής Ένωσης, των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου χώρισαν την ευρωπαϊκή ήπειρο σε ζώνες επιρροής, θέτοντας τις βάσεις του Ψυχρού Πολέμου.