Ρωσία: Κάλπες υπό τον ήχο των drones και στα κατεχόμενα της Ουκρανίας – Η ΕΕ καταγγέλλει «εκλογές-παρωδία»

Υπό το βάρος του πολέμου στην Ουκρανία, των περιορισμών στην αντιπολίτευση και των έντονων αντιδράσεων της Δύσης, άνοιξαν οι κάλπες στη Ρωσία για την εκλογή της νέας Κρατικής Δούμας. Η ψηφοφορία διεξάγεται και σε ουκρανικά εδάφη υπό ρωσικό έλεγχο, με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Κίεβο να καταγγέλλουν τη διαδικασία ως «εκλογές-παρωδία» και να δηλώνουν ότι δεν θα αναγνωρίσουν τα αποτελέσματα. Η πρώτη ημέρα σημαδεύτηκε από επιθέσεις drones και κυβερνοεπιθέσεις, ενώ ο ΟΑΣΕ απουσιάζει, εν μέσω κριτικής για καταστολή της αντιπολίτευσης.

Μια γυναίκα ψηφίζει στις ρωσικές βουλευτικές εκλογές, σε περιοχή του Ντονέτσκ της Ουκρανίας που βρίσκεται εν μέρει υπό ρωσική κατοχή. REUTERS/Alexander Ermochenko

Μια γυναίκα ψηφίζει στις ρωσικές βουλευτικές εκλογές, σε περιοχή του Ντονέτσκ της Ουκρανίας που βρίσκεται εν μέρει υπό ρωσική κατοχή. REUTERS/Alexander Ermochenko

Τα βασικά σημεία του άρθρου

  • Άνοιξαν οι κάλπες στη Ρωσία για την εκλογή της νέας Κρατικής Δούμας, με τη ψηφοφορία να επεκτείνεται και σε ουκρανικά εδάφη υπό ρωσικό έλεγχο. Η ΕΕ και το Κίεβο δηλώνουν ότι δεν θα αναγνωρίσουν τη διαδικασία ούτε τα αποτελέσματά της στις κατεχόμενες περιοχές.
  • Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταδίκασε κατηγορηματικά τη ψηφοφορία στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη, χαρακτηρίζοντάς την «παράνομη» και δηλώνοντας ότι «δεν αναγνωρίζει και δεν πρόκειται ποτέ να αναγνωρίσει» τα αποτελέσματα. Παράλληλα, η Μόσχα δεν προσκάλεσε παρατηρητές του ΟΑΣΕ, ενέργεια που αποτελεί «σοβαρή παραβίαση» των δεσμεύσεών της.
  • Ο Βλαντίμιρ Πούτιν συνέδεσε τη ψηφοφορία με την υποστήριξη στον πόλεμο, ενώ η πρώτη ημέρα σημαδεύτηκε από επιθέσεις ουκρανικών drones και αναφορές για κυβερνοεπιθέσεις στο ηλεκτρονικό σύστημα ψηφοφορίας.

Υπό το βάρος του πολέμου στην Ουκρανία, των περιορισμών στην αντιπολίτευση και των έντονων αντιδράσεων της Δύσης άνοιξαν την Παρασκευή οι κάλπες στη Ρωσία για την εκλογή της νέας Κρατικής Δούμας. Η ψηφοφορία, που θα διαρκέσει έως την Κυριακή, διεξάγεται για πρώτη φορά μετά τη ρωσική εισβολή του 2022 και επεκτείνεται και σε ουκρανικά εδάφη που βρίσκονται υπό ρωσικό έλεγχο, με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Κίεβο να δηλώνουν ότι δεν πρόκειται να αναγνωρίσουν ούτε τη διαδικασία ούτε τα αποτελέσματά της στις κατεχόμενες περιοχές.

Οι εκλογές αφορούν τις 450 έδρες της Κρατικής Δούμας, της κάτω βουλής του ρωσικού κοινοβουλίου. Οι μισές κατανέμονται μέσω κομματικών ψηφοδελτίων και οι υπόλοιπες σε μονοεδρικές περιφέρειες. Σύμφωνα με το Associated Press, περίπου 111 εκατομμύρια ψηφοφόροι έχουν δικαίωμα συμμετοχής, ενώ προβλέπεται και ηλεκτρονική ψηφοφορία.

Εκλογές και στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη

Η ψηφοφορία πραγματοποιείται και στην Κριμαία, την οποία η Ρωσία προσάρτησε το 2014, καθώς και σε τμήματα των περιφερειών Ντονέτσκ, Λουχάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα, τις οποίες η Μόσχα ανακοίνωσε ότι προσάρτησε το 2022, χωρίς ωστόσο να τις ελέγχει πλήρως. Η προσάρτηση των περιοχών αυτών δεν αναγνωρίζεται διεθνώς.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταδίκασε κατηγορηματικά τη διεξαγωγή της ψηφοφορίας στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη.

Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα εξωτερικών υποθέσεων, Κρίστιαν Βίγκαντ, χαρακτήρισε τη διαδικασία «παράνομη» και δήλωσε ότι η ΕΕ «δεν αναγνωρίζει και δεν πρόκειται ποτέ να αναγνωρίσει» ούτε τη διεξαγωγή των εκλογών αυτών ούτε τα αποτελέσματά τους. Παράλληλα, έκανε λόγο για «συνεχιζόμενη και ολοένα βαθύτερη διάβρωση της δημοκρατίας στη Ρωσία».

Το ουκρανικό υπουργείο Εξωτερικών έχει επίσης απορρίψει τη διαδικασία, υποστηρίζοντας ότι η προσωρινή κατοχή ουκρανικών εδαφών δεν παρέχει στη Ρωσία κυριαρχικά δικαιώματα επάνω σε αυτά και καλώντας άλλα κράτη και διεθνείς οργανισμούς να μην αναγνωρίσουν τα αποτελέσματα.

Ψηφοφορία υπό τα όπλα στο Ντονέτσκ: Ρώσοι στρατιώτες κρατούν τις κάλπες έξω από τα σπίτια

Βίντεο από τις κατεχόμενες περιοχές του Ντονέτσκ δείχνει κατοίκους να ψηφίζουν σε κινητές κάλπες έξω από τα σπίτια τους, την ώρα που ένοπλοι Ρώσοι στρατιωτικοί συνοδεύουν τα εκλογικά συνεργεία και κρατούν ακόμη και τις κάλπες. Σε ένα από τα πλάνα, ηλικιωμένες γυναίκες ρίχνουν την ψήφο τους ενώ δίπλα τους βρίσκεται στρατιώτης με την κάλπη, την ώρα που παιδιά παίζουν σε κούνιες λίγα μέτρα μακριά.

Σύμφωνα με τον πρώην σύμβουλο του ουκρανικού υπουργείου Εσωτερικών Άντον Γκεραστσένκο, η πρόωρη ψηφοφορία στα κατεχόμενα τμήματα των περιφερειών Ντονέτσκ, Λουχάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα πραγματοποιούνταν από τα τέλη Αυγούστου, με κινητά εκλογικά συνεργεία να μετακινούνται από οικισμό σε οικισμό. Η παρουσία ενόπλων δίπλα σε φορητές κάλπες στο κατεχόμενο Ντονέτσκ έχει καταγραφεί και σε ξεχωριστά δημοσιεύματα που επικαλούνται σχετικό οπτικό υλικό του Euronews.

Ο Βίγκαντ: «Το Κρεμλίνο στερεί από τους Ρώσους μια πραγματική επιλογή»

Η κριτική της ΕΕ δεν περιορίζεται στις κάλπες στα ουκρανικά εδάφη.

Ο Κρίστιαν Βίγκαντ κατηγόρησε τις ρωσικές αρχές ότι εντείνουν τη «συστηματική και θεσμοθετημένη καταστολή» σε βάρος της αντιπολίτευσης και περιορίζουν σημαντικά την πρόσβαση των πολιτών σε ανεξάρτητη ενημέρωση, αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο φιλελεύθερο κόμμα Yabloko, το οποίο έχει ζητήσει κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ρωσίας το απέκλεισε από την πανεθνική κομματική λίστα, επικαλούμενο παραβιάσεις των εκλογικών κανόνων, κατηγορία που το ίδιο το κόμμα αρνείται. Ορισμένοι υποψήφιοί του εξακολουθούν πάντως να συμμετέχουν σε μονοεδρικές περιφέρειες.

Ο υψηλόβαθμος παράγοντας του Yabloko Λεβ Σλόσμπεργκ καταδικάστηκε τον Αύγουστο σε περισσότερα από 11 χρόνια φυλάκισης για δηλώσεις σχετικά με τον πόλεμο, ενώ ο αντιπρόεδρος του κόμματος Μαξίμ Κρούγκλοφ είχε καταδικαστεί νωρίτερα σε επτά χρόνια φυλάκισης για αντίστοιχες κατηγορίες.

Το Reuters αναφέρει ότι οι περισσότεροι υποψήφιοι που αντιτίθενται στον πόλεμο αποκλείστηκαν από την εκλογική διαδικασία, ενώ η κυβερνώσα Ενωμένη Ρωσία παραμένει η κυρίαρχη δύναμη στη Δούμα.

Χωρίς παρατηρητές του ΟΑΣΕ

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η απόφαση της Μόσχας να μην προσκαλέσει παρατηρητές του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη, ΟΑΣΕ.

Το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του οργανισμού είχε προειδοποιήσει ήδη από τον Αύγουστο ότι η απόφαση αυτή δεν συνάδει με τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Ρωσία ως συμμετέχον κράτος του ΟΑΣΕ.

Ο οργανισμός επισήμανε ότι πρόκειται για την τρίτη συνεχόμενη πανεθνική εκλογική διαδικασία στη Ρωσία που δεν μπορεί να παρακολουθήσει, μετά τις εκλογές του 2021 και τις προεδρικές του 2024.

Ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ΟΑΣΕ, Πέρε Ζοάν Πονς, δήλωσε ότι η άρνηση της Μόσχας να δεχθεί διεθνή αποστολή παρατηρητών αποτελεί «σοβαρή παραβίαση» των δεσμεύσεών της και περιορίζει τη δυνατότητα ανεξάρτητης αξιολόγησης της διαδικασίας.

Η ίδια θέση καταγράφεται και στο δημοσίευμα του Fox News που αναφέρεται στην απουσία παρατηρητών του ΟΑΣΕ και στις επικρίσεις για τον περιορισμό της πολιτικής αντιπολίτευσης.

Ο Πούτιν συνδέει τις κάλπες με τον πόλεμο

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν είναι υποψήφιος στις συγκεκριμένες εκλογές, ωστόσο έχει παρουσιάσει την ψηφοφορία και ως ένδειξη της στάσης της ρωσικής κοινωνίας απέναντι στον πόλεμο.

Σε τηλεοπτικό μήνυμά του πριν ανοίξουν οι κάλπες δήλωσε ότι η επιλογή των πολιτών θα δείξει πως «εκατομμύρια άνθρωποι στέκονται πίσω από τους στρατιώτες μας» και ότι η Ρωσία παραμένει ενωμένη.

Το Reuters σημειώνει ότι το Κρεμλίνο αναμένεται να προβάλει το αποτέλεσμα ως ένδειξη κοινωνικής στήριξης στην κυβερνητική πολιτική και στον πόλεμο, ενώ παράλληλα η χώρα αντιμετωπίζει οικονομικές πιέσεις, ελλείψεις καυσίμων και τις συνέπειες των ουκρανικών επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές.

Drones και διακοπές ρεύματος την πρώτη ημέρα

Η πρώτη ημέρα της ψηφοφορίας συνέπεσε με μια από τις μεγαλύτερες επιθέσεις ουκρανικών drones που έχει αναφέρει η Μόσχα το τελευταίο διάστημα.

Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι τη νύχτα της Πέμπτης προς Παρασκευή οι δυνάμεις αεράμυνας αναχαίτισαν και κατέστρεψαν 629 ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη πάνω από ρωσικές περιοχές, την κατεχόμενη Κριμαία, καθώς και πάνω από τη Μαύρη και την Αζοφική Θάλασσα. Ο αριθμός αποτελεί ισχυρισμό του ρωσικού υπουργείου και δεν έχει επαληθευθεί ανεξάρτητα.

Σύμφωνα με τη ρωσική Κεντρική Εκλογική Επιτροπή, την οποία επικαλείται το Moscow Times, σε εκλογικό τμήμα της περιφέρειας Κρασνοντάρ έσπασαν τζάμια από ζημιές που αποδόθηκαν σε drone και το τμήμα μεταφέρθηκε σε άλλο χώρο.

Στο κατεχόμενο τμήμα της περιφέρειας Λουχάνσκ, 14 εκλογικά τμήματα έχασαν προσωρινά την ηλεκτροδότηση μετά από πλήγμα σε ενεργειακές υποδομές και συνέχισαν με εφεδρική παροχή, σύμφωνα με την επικεφαλής της ρωσικής Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής, Έλα Παμφίλοβα.

Στο Σότσι, ψηφοφόροι και εκλογικοί υπάλληλοι οδηγήθηκαν προσωρινά σε καταφύγια εξαιτίας συναγερμού για drones, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές.

Ρωσικές εκλογικές αρχές ανέφεραν παράλληλα κυβερνοεπιθέσεις στο σύστημα εξ αποστάσεως ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, ενώ ανεξάρτητα ρωσικά μέσα μετέδωσαν αναφορές για τεχνικά προβλήματα σε ηλεκτρονικά τερματικά στη Μόσχα. Το Moscow Times σημειώνει ότι δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τις τελευταίες αυτές αναφορές.

Τρεις ημέρες ψηφοφορίας

Η διαδικασία ολοκληρώνεται την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου, με τα πρώτα μερικά αποτελέσματα να αναμένονται μετά το κλείσιμο των τελευταίων εκλογικών τμημάτων και πληρέστερη εικόνα τη Δευτέρα.

Οι εκλογές διεξάγονται σε μια συγκυρία κατά την οποία ο πόλεμος έχει πλέον εισέλθει στο πέμπτο έτος του, ενώ η πολιτική καταστολή στο εσωτερικό της Ρωσίας, η κατάσταση της οικονομίας και η διεξαγωγή ψηφοφορίας σε κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη βρίσκονται στο επίκεντρο της διεθνούς κριτικής. Η Μόσχα, από την πλευρά της, παρουσιάζει τη διαδικασία ως απόδειξη πολιτικής σταθερότητας και εθνικής ενότητας εν μέσω πολέμου.