Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η Ρίτα Φλόρες, πρώην μέλος των Pussy Riot, καταγγέλλει ότι στρατολογήθηκε από τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες (FSB) με απειλές σε βάρος της ίδιας και των οικείων της.
- Ισχυρίζεται ότι συγκέντρωνε πληροφορίες για Ρώσους καλλιτέχνες και ακτιβιστές, ενώ της ζητήθηκε ακόμη και να συμβάλει σε σχέδιο δολοφονίας του Πιοτρ Βερζίλοφ, πρώην εκδότη του Mediazona.
- Η Φλόρες κατάφερε τελικά να εγκαταλείψει τη Ρωσία και να δημοσιοποιήσει τη συνεργασία της με την FSB, αποκαλύπτοντας τις μεθόδους των ρωσικών υπηρεσιών.
Μια σοβαρή καταγγελία για τις μεθόδους που φέρεται να χρησιμοποιούν οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες για τη στρατολόγηση και παρακολούθηση αντιφρονούντων έκανε η Ρίτα Φλόρες, πρώην μέλος των Pussy Riot, της ρωσικής φεμινιστικής και αντικαθεστωτικής καλλιτεχνικής ομάδας που έχει γίνει διεθνώς γνωστή για τις ακτιβιστικές ενέργειές της εναντίον του Κρεμλίνου.
Η Φλόρες υποστηρίζει ότι από τον Μάρτιο του 2023 συνεργαζόταν με την FSB, την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας της Ρωσίας και βασική υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας και αντικατασκοπείας της χώρας, έπειτα από πιέσεις και απειλές σε βάρος της ίδιας και των ανθρώπων του στενού της περιβάλλοντος.
Σε συνέντευξή της στον δικηγόρο Ντμίτρι Ζαχβάτοφ για το Port, η πρώην ακτιβίστρια ισχυρίστηκε ότι συγκέντρωνε πληροφορίες για Ρώσους καλλιτέχνες και πολιτικούς ακτιβιστές. Σύμφωνα με την ίδια, αργότερα της ζητήθηκε ακόμη και να συμβάλει σε σχέδιο δολοφονίας του Πιοτρ Βερζίλοφ, πρώην εκδότη του ανεξάρτητου ρωσικού μέσου Mediazona και προσώπου που έχει συνδεθεί με τους Pussy Riot.
Οι καταγγελίες της Φλόρες αποτελούν δικούς της ισχυρισμούς και δεν παρουσιάζονται στο δημοσίευμα ως ανεξάρτητα επιβεβαιωμένα γεγονότα.
«Ήρθαν σπίτι μου και με απείλησαν»
Σύμφωνα με την αφήγησή της, η πίεση είχε αρχίσει πολύ πριν από τη στρατολόγησή της. Η Φλόρες καταγγέλλει ότι άγνωστοι έγραφαν στην πόρτα του διαμερίσματός της, της άφησαν νεκρή γάτα, παραβίασαν το κινητό της και απέκτησαν πρόσβαση σε προσωπικό υλικό ερωτικού χαρακτήρα, το οποίο στη συνέχεια αναρτήθηκε στη γειτονιά της.
Τον Μάρτιο του 2022 συνελήφθη στο Μινσκ. Η ίδια υποστηρίζει ότι οι δυνάμεις ασφαλείας της Λευκορωσίας την κακομεταχειρίστηκαν και την ανάγκασαν να επιστρέψει στη Ρωσία.
Ακολούθησαν τουλάχιστον δύο έρευνες στο σπίτι της. Κατά την τρίτη, τον Μάρτιο του 2023, όπως καταγγέλλει, δύο στελέχη της FSB εμφανίστηκαν στο σπίτι της και απαίτησαν τη συνεργασία της, απειλώντας την ίδια και τους οικείους της.
Η Φλόρες λέει ότι τελικά υπέκυψε.
Το κωδικό όνομα «Harley» και οι φάκελοι για φίλους της
Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, η FSB της έδωσε το επιχειρησιακό ψευδώνυμο «Harley» και αρχικά της παρέδωσε έναν κατάλογο καλλιτεχνών για τους οποίους έπρεπε να συντάξει αναφορές.
Ανάμεσά τους, όπως λέει, βρίσκονταν ακόμη και φίλοι της.
Η Φλόρες υποστηρίζει ότι επί περίπου δύο μήνες συνέτασσε τα συγκεκριμένα προφίλ, ενώ παράλληλα οι άνθρωποι της FSB συνέχιζαν να την εκφοβίζουν. Όπως αναφέρει, της αφαίρεσαν το διαβατήριο και της έδωσαν ξεχωριστό κινητό τηλέφωνο για την επικοινωνία με την υπηρεσία.
Τι πληροφορίες φέρεται να αναζητούσε η FSB
Μία από τις πρώτες σημαντικές αποστολές της, σύμφωνα πάντα με την ίδια, ήταν η παρακολούθηση του Ρώσου street artist Φίλιπ Κοζλόφ, γνωστού ως Philippenzo.
Η Φλόρες υποστηρίζει ότι ενημέρωνε την FSB για τις μετακινήσεις και τις συνήθειές του. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όπως καταγγέλλει, υπήρχε για ευαίσθητες πληροφορίες της προσωπικής ζωής των υπό παρακολούθηση προσώπων, οι οποίες θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως μέσα πίεσης ή εκβιασμού.
Μεταξύ αυτών ανέφερε εξωσυζυγικές σχέσεις, χρήση ναρκωτικών, προβλήματα υγείας και ακόμη και κατάθλιψη.
«Μου έλεγαν, για παράδειγμα, να μάθω ποιος έχει κατάθλιψη. Γιατί αν έχει κατάθλιψη, σημαίνει ότι είναι άρρωστος. Άρα μπορείς να δουλέψεις πάνω σε αυτό», υποστήριξε.
Υποστηρίζει ότι σαμπόταρε τις αποστολές της
Το καλοκαίρι του 2023, ο Philippenzo φέρεται να της αποκάλυψε ότι σχεδίαζε ένα νέο γκράφιτι στη Μόσχα για την Ημέρα της Ρωσίας.
Η Φλόρες λέει ότι δεν ήθελε να παραδώσει το σχέδιό του στην FSB. Έτσι, σύμφωνα με την αφήγησή της, προκάλεσε σκόπιμα καβγά μαζί του ώστε να διακόψουν την επικοινωνία και να μην έχει πλέον πληροφορίες να μεταφέρει.
Ανάλογη τακτική ισχυρίζεται ότι ακολούθησε όταν της ανατέθηκε να συγκεντρώνει πληροφορίες για τον καλλιτέχνη και ακτιβιστή Πάβελ Κρισέβιτς.
Μέχρι το καλοκαίρι του 2025, σύμφωνα με τη Φλόρες, οι χειριστές της άρχισαν να υποψιάζονται ότι καθυστερούσε ή αποτύγχανε σκόπιμα τις αποστολές.
Η καταγγελία για σχέδιο δολοφονίας του Πιοτρ Βερζίλοφ
Εδώ βρίσκεται και η σοβαρότερη καταγγελία της.
Η Φλόρες ισχυρίζεται ότι στελέχη της FSB τής ζήτησαν να βοηθήσει σε επιχείρηση για τη δολοφονία του Πιοτρ Βερζίλοφ, πρώην εκδότη του Mediazona, ο οποίος μετά την πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή στην Ουκρανία συμμετείχε στην παραγωγή ντοκιμαντέρ για τον πόλεμο και αργότερα πολέμησε στο πλευρό των ουκρανικών δυνάμεων.
Στην αρχή, όπως λέει, οι αναφορές στη δολοφονία γίνονταν σαν «αστείο». Αργότερα, όμως, υποστηρίζει ότι της προσφέρθηκαν από 1 έως 3 εκατομμύρια ρούβλια για να συμμετάσχει στην επιχείρηση.
Σύμφωνα με την αφήγησή της, οι άνθρωποι της FSB ήθελαν να εκμεταλλευτούν την προηγούμενη προσωπική σχέση της με τον Βερζίλοφ. Η αποστολή της θα ήταν να τον παρασύρει στη Σερβία και να τον οδηγήσει σε συγκεκριμένο καφέ, όπου θα βρίσκονταν Ρώσοι πράκτορες.
Η Φλόρες επικοινώνησε τότε με τον δικηγόρο Ντμίτρι Ζαχβάτοφ, στον οποίο αποκάλυψε τη συνεργασία της με την FSB, και, σύμφωνα με την ίδια, κατάφερε τελικά να μην εκτελέσει την αποστολή.
Έφυγε από τη Ρωσία και αποκάλυψε τη στρατολόγησή της
Η συνεργασία της με την υπηρεσία διήρκεσε, σύμφωνα με την ίδια, λίγο περισσότερο από τρία χρόνια. Σε όλο αυτό το διάστημα προσπαθούσε να πάρει πίσω το διαβατήριό της, χωρίς να αποκαλύπτει πώς τελικά το κατάφερε.
Με τη βοήθεια του Ζαχβάτοφ εγκατέλειψε τη Ρωσία περίπου δέκα ημέρες πριν από τη συνέντευξη στην οποία δημοσιοποίησε την ιστορία της.
Ο δικηγόρος υποστήριξε ότι άνθρωποι που έχουν στρατολογηθεί με τέτοιες μεθόδους πρέπει, μόλις βρεθούν σε ασφαλή χώρα, να αποκαλύπτουν δημόσια όσα συνέβησαν, ώστε να γίνεται δυσκολότερο για τις ρωσικές υπηρεσίες να χρησιμοποιούν αντίστοιχες τακτικές.
Η Λούσια Στάιν, επίσης μέλος των Pussy Riot, δήλωσε στο Вот Так ότι είχε χάσει εδώ και καιρό την επαφή με τη Φλόρες και έμαθε για τη συνεργασία της με την FSB μόνο μετά τη δημοσίευση της συνέντευξης, χαρακτηρίζοντας την αποκάλυψη σοκαριστική.