Σε μια κίνηση χωρίς ιστορικό προηγούμενο προχωρούν οι ΗΠΑ, καθώς καθίστανται η πρώτη χώρα στην ιστορία που αρνείται πλήρως να συμμετάσχει στην τακτική αξιολόγηση των επιδόσεών της στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το αρμόδιο ανώτατο όργανο του ΟΗΕ, σύμφωνα με το Associated Press.
Η στάση αυτή της αμερικανικής πλευράς σηματοδοτεί μια σοβαρή ρήξη με τους διεθνείς θεσμούς, προκαλώντας έντονες ανησυχίες για το μέλλον της παγκόσμιας λογοδοσίας.
Η αποχή και οι κατηγορίες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Η κυβέρνηση Τραμπ είχε ήδη αποσύρει από πέρυσι τις ΗΠΑ από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, κατηγορώντας το για συστηματική μεροληψία κατά των Αμερικανών και του Ισραήλ, αλλά και υποστηρίζοντας ότι αποτυγχάνει να υπερασπιστεί τις ίδιες τις αξίες τις οποίες διακηρύσσει.
Το εγκατεστημένο στη Γενεύη Συμβούλιο εξετάζει τακτικά τις επιδόσεις και των 193 κρατών-μελών του ΟΗΕ στον τομέα των δικαιωμάτων -συνήθως κάθε τέσσερα με πέντε χρόνια- στο πλαίσιο της διαδικασίας που είναι γνωστή ως Οικουμενική Περιοδική Αξιολόγηση (UPR).
Υπό την ηγεσία του Τραμπ, οι ΗΠΑ είχαν ήδη αναβάλει τη συμμετοχή τους στην προγραμματισμένη αξιολόγηση πριν από έναν χρόνο.
Η συνεδρίαση του Νοεμβρίου του 2025 μεταφέρθηκε για την Τρίτη, με την ελπίδα ότι η αμερικανική κυβέρνηση ενδεχομένως να άλλαζε στάση.
Ωστόσο, αυτό δεν συνέβη.
The United States is set Tuesday to become the first country to fully shun a regular review of its human rights record at the U.N.’s top rights body since it was created two decades ago.
Read more: https://t.co/2VsMf6cQ2g
— ABC News (@ABC) November 10, 2026
«Δεν δίνουμε καμία αξιοπιστία σε αυτόν τον οργανισμό», ανέφερε εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προς το πρακτορείο AP.
«Αυτό το ανεπίδεκτο διόρθωσης όργανο διασύρει τα ανθρώπινα δικαιώματα έπειτα από τη συνεχή του αποτυχία να υπερασπιστεί τις ίδιες του τις “αξίες”, την ώρα που προωθεί μια αντιαμερικανική ρητορική», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.
Κατήγγειλε επίσης την «επιμένουσα αποτυχία του Συμβουλίου να καταδικάσει τους πιο στυγνούς παραβάτες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων».
Η διαδικασία του ΟΗΕ
Σύμφωνα με τους κανόνες του Συμβουλίου, η διαδικασία απαιτεί την υποχρεωτική φυσική παρουσία και συμμετοχή της εξεταζόμενης χώρας.
Σε περίπτωση απουσίας εθνικών αντιπροσώπων, η αξιολόγηση δεν μπορεί να προχωρήσει.
🔴 TODAY at @UNGeneva:
• fourth Universal Periodic Review of #Ireland
Watch this #UPR53 meeting here⤵️
https://t.co/24zAdzx2vy— UN Human Rights Council (@UN_HRC) November 10, 2026
Στο πλαίσιο αυτών των αξιολογήσεων, οι εθνικές αντιπροσωπείες -οι οποίες ορισμένες φορές αποτελούνται από 12 ή και περισσότερους αξιωματούχους- προβαίνουν σε παρουσιάσεις, δέχονται ερωτήσεις και ακούν συστάσεις από απεσταλμένους άλλων κρατών.
Η διαδικασία έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι ευρεία και εποικοδομητική, λειτουργώντας ουσιαστικά ως «καθρέφτης» για τις κυβερνήσεις με στόχο τη βελτίωση των πολιτικών τους.
Οι υποστηρικτές του θεσμού προασπίζονται την εντολή του Συμβουλίου να παρακολουθεί τα ανθρώπινα δικαιώματα σε όλα τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ.
Η αμερικανική διοίκηση έχει βρεθεί στο επίκεντρο εντονότατης κριτικής για αμφιλεγόμενες πολιτικές, όπως οι δυναμικές απελάσεις μεταναστών και οι στοχευμένες εξοντώσεις υποτιθέμενων διακινητών ναρκωτικών στην Καραϊβική και τον Ειρηνικό — ενέργειες τις οποίες η κυβέρνηση Τραμπ έχει υπερασπιστεί, ισχυριζόμενη ότι σχεδιάστηκαν για την προστασία των Αμερικανών εργαζομένων και την ασφάλεια της χώρας.
Αντιδράσεις και κίνδυνος
Επικριτές της αμερικανικής αποχής προειδοποιούν ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ ενδέχεται να ενθαρρύνει και άλλες χώρες -πολλές από τις οποίες δυσφορούν έντονα υπό τον αυστηρό έλεγχο των παρατηρητών ανθρωπίνων δικαιωμάτων- να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους.
Ο Τζαμίλ Ντάκουαρ, διευθυντής του προγράμματος ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Αμερικανικής Ένωσης Πολιτικών Ελευθεριών (ACLU), τόνισε: «Η κυβέρνηση λέει ουσιαστικά στον κόσμο: “Δεν μας νοιάζει αν θα μας αξιολογήσετε ή όχι, εμείς θα συνεχίσουμε να παραβιάζουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα ανενόχλητοι“».
«Και εμείς απαντάμε: “Όχι, ως εδώ. Αυτό το Συμβούλιο πρέπει να εγκαλέσει τις ΗΠΑ και να τις καταστήσει υπόλογες”», δήλωσε στους δημοσιογράφους τη Δευτέρα από τη Γενεύη, στο πλαίσιο εκστρατείας της κοινωνίας των πολιτών για την ευαισθητοποίηση γύρω από τις επιδόσεις των ΗΠΑ.
Ο Ντάκουαρ πρόσθεσε ότι η ACLU και οι σύμμαχοί της κάλεσαν τον Ύπατο Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα να απαντήσει παρουσιάζοντας μια ενημερωμένη έκθεση για τα δικαιώματα στις ΗΠΑ στις αρχές του επόμενου έτους.
Από την πλευρά του, ο Ερίκ Τιστούνε, επισκέπτης καθηγητής στο Ινστιτούτο Ανώτατων Σπουδών της Γενεύης και πρώτος γραμματέας του Συμβουλίου, προειδοποίησε ότι η αμερικανική αποχή πλήττει καίρια την αξιοπιστία του συστήματος αξιολόγησης.
«Εάν η κυρίαρχη παγκόσμια δύναμη -η οποία ανέκαθεν ισχυριζόταν ότι προσχωρεί στους κανόνες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων- δεν εμφανίζεται και δεν δικαιολογεί καν το γιατί, τότε βρίσκεσαι αντιμέτωπος με ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.