Με κάθε επισημότητα, στρατιωτικές τιμές και έναν εμφανώς θερμό τόνο, ο Ντόναλντ Τραμπ έγινε δεκτός από τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο, σε μια επίσκεψη που ενδέχεται να επανακαθορίσει τις σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας. Ωστόσο, πίσω από τα χαμόγελα και τις φιλοφρονήσεις παραμένουν ανοιχτά τα πιο εκρηκτικά ζητήματα του πλανήτη: η Ταϊβάν, το Ιράν, οι δασμοί και η μάχη για την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία, όπως σημειώνει το BBC.
Ο Κινέζος πρόεδρος επιφύλαξε στον Αμερικανό πρόεδρο μια υποδοχή υψηλού συμβολισμού έξω από τη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού, με στρατιωτική μπάντα, κανονιοβολισμούς και παιδιά που κρατούσαν αμερικανικές και κινεζικές σημαίες. Ο Τραμπ στάθηκε δύο φορές για να χαιρετήσει μαθητές, ενώ κατά τη χειραψία με τον Σι τον χτύπησε φιλικά στο μπράτσο, σε μια κίνηση που έδειχνε οικειότητα.
«Είσαι σπουδαίος ηγέτης. Το λέω σε όλους», δήλωσε ο Τραμπ μπροστά στις κάμερες, σε μια φράση που φάνηκε αυθόρμητη. Αργότερα, κατά την επίσκεψή του στον Ναό του Ουρανού, χαρακτήρισε την Κίνα «όμορφη», ενώ στο επίσημο δείπνο μίλησε για μια «πολύτιμη ευκαιρία» διαλόγου.
Από τη σκληρή ρητορική στις φιλοφρονήσεις
Η εικόνα αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη ρητορική που έχτισε πολιτικά τον Τραμπ τα προηγούμενα χρόνια απέναντι στο Πεκίνο.
Το 2016 είχε κατηγορήσει την Κίνα ότι «βιάζει» οικονομικά τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ το 2020 έκανε λόγο για τον «κινεζικό ιό» αναφερόμενος στην πανδημία Covid-19. Πριν επιστρέψει στην εξουσία, υποσχόταν ότι θα «αναγκάσει την Κίνα να πληρώσει».
Κατά τη διάρκεια του εμπορικού πολέμου, οι δύο πλευρές είχαν επιβάλει δασμούς άνω του 100% η μία στην άλλη, προτού ακολουθήσει μια εύθραυστη αποκλιμάκωση. Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι ποια συμφωνία θα αντικαταστήσει αυτή την εύθραυστη εκεχειρία.
Η Ταϊβάν και το Ιράν στο επίκεντρο
Παρά το θερμό κλίμα, η κινεζική πλευρά φρόντισε να υπενθυμίσει από νωρίς τις «κόκκινες γραμμές» της. Λίγο μετά την έναρξη των συνομιλιών, τα κινεζικά κρατικά μέσα μετέδωσαν δηλώσεις του Σι Τζινπίνγκ σύμφωνα με τις οποίες το ζήτημα της Ταϊβάν θα μπορούσε να οδηγήσει τις δύο υπερδυνάμεις σε σύγκρουση.
Η Κίνα θεωρεί την αυτοδιοικούμενη Ταϊβάν δικό της έδαφος, ενώ οι ΗΠΑ είναι νομικά υποχρεωμένες να στηρίζουν την άμυνά της. Σύμφωνα με την ανάλυση του BBC, το Πεκίνο ενδέχεται να πιέσει την Ουάσιγκτον να καθυστερήσει ή ακόμη και να περιορίσει τις πωλήσεις όπλων προς το νησί.
Παράλληλα, το Ιράν εξελίσσεται σε βασικό διαπραγματευτικό χαρτί. Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία και η Ουάσιγκτον φαίνεται να αναζητά τη βοήθεια του Πεκίνου ώστε να πιέσει την Τεχεράνη προς διαπραγματεύσεις.
Η Κίνα διατηρεί στενούς οικονομικούς δεσμούς με το Ιράν εδώ και δεκαετίες και αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό του εταίρο. Αν ο Σι συμβάλει στην αποκλιμάκωση, θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στις ΗΠΑ.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε πριν από την επίσκεψη ότι «είναι προς το συμφέρον της Κίνας να λυθεί αυτή η κρίση» και ότι η Ουάσιγκτον ελπίζει πως το Πεκίνο θα αναλάβει πιο ενεργό ρόλο.
Η Κίνα δείχνει τη δύναμή της
Η επίσκεψη είχε επίσης έντονο στοιχείο επίδειξης ισχύος από την πλευρά της Κίνας. Σύμφωνα με τον Τζον Ντελούρι από το Asia Society, «βλέπουμε μια ιστορική αλλαγή» καθώς η Κίνα εξελίσσεται πλέον σε δύναμη που ανταγωνίζεται ανοιχτά τις ΗΠΑ.
Το Πεκίνο θεωρεί ότι απέδειξε πόσο εξαρτημένος είναι ο κόσμος από την κινεζική παραγωγή και τεχνολογία. Η Κίνα παράγει πλέον περίπου το ένα τρίτο όλων των βιομηχανικών αγαθών παγκοσμίως, επεξεργάζεται πάνω από το 90% των σπάνιων γαιών και κατασκευάζει το 60% έως 80% των ηλιακών πάνελ, ανεμογεννητριών και ηλεκτρικών οχημάτων.
Παρά τις διεθνείς επικρίσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις σχέσεις της με τη Μόσχα και την Πιονγκγιάνγκ, το Πεκίνο επιχειρεί να παρουσιαστεί ως σταθερή παγκόσμια δύναμη απέναντι σε έναν πιο απρόβλεπτο Λευκό Οίκο.
Οι επιχειρηματικοί κολοσσοί στο τραπέζι
Σε αντίθεση με προηγούμενες επισκέψεις, αυτή τη φορά το βάρος δόθηκε ξεκάθαρα στο επιχειρηματικό σκέλος. Μαζί με τον Τραμπ ταξίδεψαν περίπου 30 διευθύνοντες σύμβουλοι αμερικανικών κολοσσών, ανάμεσά τους ο Έλον Μασκ, ο Τιμ Κουκ της Apple και ο Τζένσεν Χουάνγκ της Nvidia.
Όλοι παρευρέθηκαν και στο επίσημο δείπνο, καθώς ο Τραμπ πιέζει το Πεκίνο να ανοίξει περισσότερο την αγορά του στις αμερικανικές επιχειρήσεις.
Μέχρι στιγμής δεν έχουν δοθεί λεπτομέρειες για πιθανές συμφωνίες. Ο Λευκός Οίκος αρκέστηκε να αναφέρει ότι οι δύο πλευρές συζήτησαν τρόπους ενίσχυσης της οικονομικής συνεργασίας, διεύρυνσης της πρόσβασης αμερικανικών εταιρειών στην κινεζική αγορά και αύξησης κινεζικών επενδύσεων στις ΗΠΑ.
Για το Ιράν, η ανακοίνωση σημείωσε ότι «και οι δύο χώρες συμφώνησαν πως το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο» και ότι «τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά για τη διασφάλιση της ελεύθερης ροής ενέργειας».
Το μεγάλο στοίχημα των επόμενων ημερών
Οι δύο ηγέτες θα συναντηθούν ξανά την Παρασκευή και τότε αναμένονται περισσότερες λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των συνομιλιών.
Ο Τραμπ αναζητά μια σημαντική πολιτική νίκη στο εξωτερικό, καθώς οι δημοσκοπήσεις του παρουσιάζουν πτώση. Από την πλευρά του, ο Σι Τζινπίνγκ επιδιώκει να σταθεροποιήσει την κινεζική οικονομία, η οποία αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα, όπως ανεργία, κρίση ακινήτων και τεράστια χρέη τοπικών κυβερνήσεων.
Παρά τις γεωπολιτικές αντιθέσεις, και οι δύο φαίνεται να αναγνωρίζουν ότι ΗΠΑ και Κίνα χρειάζονται η μία την άλλη.
Στο τέλος της βραδιάς, ο Τραμπ ευχαρίστησε τον Σι για την «μεγαλοπρεπή υποδοχή που δεν μοιάζει με καμία άλλη» και τον προσκάλεσε στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο.
Ο Σι απάντησε ότι «η μεγάλη αναζωογόνηση του κινεζικού έθνους» και το σύνθημα «Make America Great Again» μπορούν να προχωρήσουν μαζί. Και έκλεισε την ομιλία του υψώνοντας το ποτήρι του: «Στην υγειά του μέλλοντος της Αμερικής και της Κίνας».