Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Σε αναμονή των αποτελεσμάτων του χθεσινού δημοψηφίσματος βρίσκονται οι πολίτες της Ισλανδίας, προκειμένου να αποφασίσουν για την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ.
- Σύμφωνα με τη ζωντανή ροή της δημόσιας τηλεόρασης RUV, το «όχι» διατηρεί ένα οριακό προβάδισμα 400 ψήφων, μετά την καταμέτρηση 152.243 ψηφοδελτίων.
- Ακόμη κι αν επικρατήσει το «ναι», η τελική ένταξη της Ισλανδίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα είναι άμεση, καθώς θα απαιτηθεί νέο δημοψήφισμα μόλις ολοκληρωθούν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις.
Σε αναμονή των αποτελεσμάτων του χθεσινού δημοψηφίσματος βρίσκονται οι πολίτες της Ισλανδίας, προκειμένου να αποφασίσουν για την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ. Οι συνομιλίες είχαν ξεκινήσει το 2009, στην κορύφωση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, αλλά πάγωσαν το 2013 με την άνοδο μιας ευρωσκεπτικιστικής κυβέρνησης στην εξουσία.
Οι κάλπες έκλεισαν το βράδυ του Σαββάτου, στις 22:00, όμως η απουσία exit polls καθυστερεί την εξαγωγή αποτελεσμάτων. Έτσι, θα χρειαστούν αρκετές ώρες για να φανεί τι ψήφισαν οι 273.000 εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι στο ερώτημα αν η Ισλανδία πρέπει να ξαναρχίσει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ντέρμπι για γερά νεύρα – Το επόμενο βήμα σε περίπτωση επικράτησης του «Ναι»
Οι προεκλογικές δημοσκοπήσεις έδειχναν ντέρμπι για γερά νεύρα ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα, εικόνα που επιβεβαιώνεται και από την εξέλιξη της καταμέτρησης. Σύμφωνα με τη ζωντανή ροή της δημόσιας τηλεόρασης RUV, στις 04:15 GMT το «όχι» διατηρούσε ένα οριακό προβάδισμα 400 ψήφων, μετά την καταμέτρηση 152.243 ψηφοδελτίων.
Ακόμη κι αν επικρατήσει το «ναι» (ja), η τελική ένταξη της Ισλανδίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα είναι άμεση, καθώς θα απαιτηθεί νέο δημοψήφισμα μόλις ολοκληρωθούν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις και οριστικοποιηθεί η συμφωνία.
Η αλιεία και το κόστος ζωής
Το ζήτημα της αλιείας, που αποτελεί βασικό πυλώνα της ισλανδικής οικονομίας και για την οποία το Ρέικιαβικ επιδιώκει τον απόλυτο έλεγχο, θεωρείται κομβικό για την έκβαση του δημοψηφίσματος.
Την ίδια στιγμή, η χώρα μαστίζεται από επίμονο πληθωρισμό και υψηλά επιτόκια που έχουν εκτοξεύσει το κόστος των στεγαστικών δανείων. Οι υποστηρικτές του «Ναι» υποστηρίζουν ότι η υιοθέτηση του ευρώ θα μπορούσε να ανακουφίσει την οικονομία, την ώρα που το βασικό επιτόκιο της Κεντρικής Τράπεζας της Ισλανδίας ανέρχεται στο 8,00%, έναντι μόλις 2,25% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Η ηγέτης της αντιπολίτευσης Γκούντρουν Χαφστάινσντότιρ, η οποία ηγήθηκε της καμπάνιας του «όχι», υποστήριξε ότι «δεν είναι προβλήματα που θα λύσουν οι Βρυξέλλες», απορρίπτοντας και τους κανόνες της ΕΕ, για τις αλιευτικές ποσοστώσεις που θα επέτρεπαν στην Ισλανδία να διατηρήσει τον έλεγχο των υδάτων της.
Η οπτική των Βρυξελλών και η γεωπολιτική σκακιέρα
Υπόμνημα του υπουργείου Εξωτερικών της Ισλανδίας εκτιμά ότι οι ενταξιακές συνομιλίες θα μπορούσαν ξεκινήσουν μέχρι το τέλος του 2026, εάν επικρατήσει το «ναι» στο δημοψήφισμα.
Μια ψήφος «ναι» θα ήταν ευπρόσδεκτη στις Βρυξέλλες, καθώς ορισμένοι αξιωματούχοι χαρακτήρισαν την Ισλανδία ως ανακούφιση στον σκπεπτικισμό απέναντι στη διεύρυνση της ΕΕ, ενώ η στρατηγική της θέση αναβαθμίζεται σε μια εποχή αυξανόμενης έντασης στην Αρκτική.
Η οικονομία της Ισλανδίας έχει ανακάμψει και πολλοί δεν βλέπουν κανένα λόγο να ενταχθούν στην ΕΕ, δεδομένου ότι το νησί αποτελεί ήδη μέρος της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.
Το ασταθές νομισματικό περιβάλλον και η αμυντική κάλυψη
Το νόμισμα της Ισλανδίας είναι ασταθές και η άλλη όψη της νεοαποκτηθείσας ευημερίας είναι η άνοδος του πληθωρισμού και των επιτοκίων, αφήνοντας πολλά χρεωμένα ισλανδικά νοικοκυριά να κοιτάζουν με λαχτάρα την προοπτική υιοθέτησης του ευρώ και των χαμηλότερων επιτοκίων του.
Στην παγκόσμια σκηνή, η επιστροφή του πολέμου στην Ευρώπη με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει κλονίσει το στρατηγικά τοποθετημένο νησί στην υποαρκτική ζώνη. Η Ισλανδία δεν διαθέτει στρατό και εξαρτάται από το ΝΑΤΟ και από μια διμερή συμφωνία του 1951 με τις Ηνωμένες Πολιτείες για την άμυνά της.
Η απρόβλεπτη φύση του Τραμπ και οι απειλές του να καταλάβει τη γειτονική Γροιλανδία — την οποία έχει μπερδέψει με την Ισλανδία σε αρκετές περιπτώσεις — εντείνουν τις ανησυχίες των Ισλανδών.
Οι Βρυξέλλες θα έβλεπαν την ένταξη της Ισλανδίας ως παράδειγμα θετικής διεύρυνσης, που θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο σε φτωχότερες χώρες όπως το Μαυροβούνιο – ή ακόμη και στην εξαιρετικά πλούσια Νορβηγία, η οποία δεν είναι μέλος της ΕΕ.
Mε πληροφορίες από Reuters, AFP