Εύλογα ερωτήματα και έντονη ανησυχία προκαλεί το μπαράζ τεχνικών βλαβών που πλήττει εδώ και ημέρες κορυφαίους αμερικανικούς οργανισμούς, αεροπορικές εταιρείες, τράπεζες και τεχνολογικούς κολοσσούς, φτάνοντας μέχρι και την Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (NSA), την ώρα που ο Λευκός Οίκος επιχειρεί να υποβαθμίσει το φαινόμενο.
Διαδοχικά τεχνικά «μπλακ άουτ»
Οι τεχνολογικές βλάβες που έβγαλαν εκτός λειτουργίας το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο πολλών εταιρειών και καθήλωσαν χιλιάδες πτήσεις τις τελευταίες ημέρες επεκτάθηκαν την Τρίτη και στην Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (NSA), καθώς η κυβέρνηση Τραμπ προσπάθησε να υποβαθμίσει τις ανησυχίες για ένα ευρύτερο πρόβλημα.
Η NSA ανέφερε ότι το δίκτυό της παρουσίασε μια «προσωρινή υποβάθμιση» κατά τη διάρκεια εργασιών τακτικής συντήρησης, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι οι «κρίσιμες για την αποστολή της δυνατότητες» παρέμειναν σε λειτουργία.
Η σειρά διακοπών σε νευραλγικά συστήματα, η οποία άγγιξε τη Δευτέρα και τον τραπεζικό τομέα, ώθησε ακόμη και ορισμένους συμμάχους του Τραμπ να ζητήσουν περισσότερες εξηγήσεις.
«Αν όλο αυτό είναι σύμπτωση, τότε πρόκειται για τη μεγαλύτερη σύμπτωση στην ιστορία του κόσμου», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής από το Μιζούρι, Τζος Χόλεϊ.
Νωρίτερα, ο Τραμπ επιχείρησε να υποβαθμίσει τα περιστατικά, τα οποία γέννησαν ερωτήματα σχετικά με το αν η κυβέρνηση και ο ιδιωτικός τομέας προχώρησαν υπερβολικά γρήγορα σε περικοπές τεχνικού προσωπικού.
«Είναι όπως όταν είσαι μεγάλος και ισχυρός και έχεις όλα τα χρήματα. Τέτοια πράγματα συμβαίνουν. Είναι εντάξει», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους στη Μανίλα, όπου συμμετείχε σε συναντήσεις με την Ένωση Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN).
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος εκτελεί παράλληλα καθήκοντα συμβούλου εθνικής ασφάλειας, αναγνώρισε ότι τα περιστατικά ήταν «ανησυχητικά», αλλά τόνισε ότι είναι εντελώς άσχετα μεταξύ τους και ότι υπάρχουν «μηδενικά στοιχεία» πως προκλήθηκαν από «κακόβουλους παράγοντες».
«Δεν δεχόμαστε συστημική επίθεση», ανέφερε στους δημοσιογράφους στη Μανίλα.
Καθημερινές διακοπές λειτουργίας σε κρίσιμες υποδομές
Τεχνολογικές δυσλειτουργίες σημειώνονται κάθε εργάσιμη ημέρα από την περασμένη Πέμπτη, όταν μια βλάβη στη Microsoft επηρέασε πολλές από τις υπηρεσίες της, συμπεριλαμβανομένου του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (Outlook).
Την επόμενη ημέρα, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (FAA) διέταξε καθολική απαγόρευση απογειώσεων σε εθνικό επίπεδο διάρκειας 4,5 ωρών, τη μεγαλύτερη διακοπή στις αερομεταφορές των ΗΠΑ από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.
Το κύμα των προβλημάτων περιλάμβανε επίσης μια τεχνική βλάβη της United Airlines τη Δευτέρα, η οποία προκάλεσε καθυστερήσεις σε περίπου 150 πτήσεις, την ίδια ημέρα που ένα πρόβλημα λογισμικού στην JPMorgan Chase προκάλεσε δυσλειτουργίες σε ορισμένες τραπεζικές υπηρεσίες.
Την Τρίτη, η Apple ανακοίνωσε ότι εργάζεται για την αποκατάσταση των συστημάτων της, αφού μια εσωτερική αναβάθμιση προκάλεσε διακοπή λειτουργίας που επηρέασε υπηρεσίες πελατών, συμπεριλαμβανομένων των iCloud και Apple Pay. Το πρόβλημα δεν προκλήθηκε από κυβερνοεπίθεση, διευκρίνισε η εταιρεία.
Παράλληλα, η ασφαλιστική εταιρεία Marsh ανακοίνωσε την Τρίτη ότι οι πελάτες της ανέφεραν 105 περιστατικά κυβερνοασφάλειας τις δύο τελευταίες εβδομάδες του Οκτωβρίου — αριθμός υπερδιπλάσιος από τα 48 περιστατικά που καταγράφηκαν τις δύο τελευταίες εβδομάδες του Μαΐου.
Ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης
Οι ειδικοί ανησυχούν ότι τα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης (TN) τροφοδοτούν μια έξαρση της κυβερνοδραστηριότητας, με τις εταιρείες κυβερνοασφάλειας να εντοπίζουν τακτικά παραδείγματα χάκερ που χρησιμοποιούν AI για να εξαπολύουν δεκάδες εισβολές ταυτόχρονα.
«Η πρόσφατη αλυσίδα σοβαρών διακοπών σε διάφορους κλάδους αναδεικνύει πόσο βαθιά διασυνδεδεμένες έχουν γίνει οι ψηφιακές μας υποδομές και πώς μια μεμονωμένη τεχνική βλάβη ή ενημέρωση λογισμικού μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές και δυσανάλογες επιπτώσεις σε κρίσιμα συστήματα», δήλωσε η Σίνθια Κάιζερ, πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος του FBI στον τομέα κυβερνοασφάλειας και νυν ανώτερη αντιπρόεδρος του Κέντρου Έρευνας Ransomware της εταιρείας κυβερνοασφάλειας Halcyon.
Ο διευθυντής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ, Τζέι Κλέιτον, απέδωσε τη βλάβη στην NSA σε ενημερώσεις ασφαλείας (patches) που εφαρμόστηκαν για την αντιμετώπιση μιας ευπάθειας στη γλώσσα προγραμματισμού PHP, η οποία εντοπίστηκε τον περασμένο μήνα με τη χρήση AI — ενός σφάλματος που θα μπορούσε να επιτρέψει σε χάκερ να αποκτήσουν απομακρυσμένα τον έλεγχο διακομιστών.
«Όλοι αναγνωρίζουν ότι είναι καιρός να αναβαθμίσουν τα συστήματά τους, και καθώς τα αναβαθμίζουν, σε ορισμένες περιπτώσεις δεν επανέρχονται όπως αναμενόταν, ενώ σε άλλες περιπτώσεις τα συστήματα πρέπει να παραδώσουν τη σκυτάλη σε άλλα συστήματα και αυτές οι μεταβιβάσεις δεν εξελίσσονται όπως αναμενόταν», δήλωσε ο Κλέιτον στην εκπομπή «Claman Countdown» του δικτύου Fox Business.
Στελέχη της NSA και της Wall Street ανέφεραν σε μέλη του Κογκρέσου ότι οι ευπάθειες που χρειάζονταν επιδιόρθωση εντοπίστηκαν από την Τεχνητή Νοημοσύνη, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Washington Sun, η οποία επικαλέστηκε τρεις πηγές με γνώση των ιδιωτικών συζητήσεων.
Οι διορθώσεις αυτές υπερφόρτωσαν προσωρινά τα συστήματα, ανέφερε το δημοσίευμα.
«Αυτά τα μοντέλα εντοπίζουν τεράστιες ευπάθειες, και αυτό αυξάνει την ανάγκη για άμεση επιδιόρθωση», δήλωσε αξιωματούχος του Κογκρέσου που ενημερώθηκε για το ζήτημα.
«Προσπαθούν να περάσουν πολλές ενημερώσεις ταυτόχρονα — περισσότερες από όσες είχε σχεδιαστεί να αντέξει το σύστημα».
Εξίσου καθοριστική φαίνεται πως είναι και η χρονική συγκυρία, με τα τεχνικά τμήματα των εταιρείων να «τρέχουν» να προλάβουν την εορταστική περίοδο του Δεκεμβρίου, όταν οι αγορές και τα ταξίδια χτυπούν «κόκκινο».
«Είναι περίοδος γιορτών, είναι περίοδος ταξιδιών, είναι περίοδος αγορών», δήλωσε xστη New York Post η Μάρβα Μπέιλερ, Διευθύνουσα Σύμβουλος της εταιρείας τεχνολογικών συμβουλών Qualai. «Έτσι, υπάρχουν όλες αυτές οι μεγάλες αιχμές στον όγκο κίνησης και μεγαλύτερη πίεση για να αναβαθμίσεις τα συστήματά σου».
Παράλληλα, η Τεχνητή Νοημοσύνη επιτρέπει στις εταιρείες να εντοπίζουν ευπάθειες λογισμικού πολύ πιο γρήγορα, αφήνοντας ενδεχομένως τους εργαζόμενους στον τομέα της πληροφορικής (IT) με υπερβολικό φόρτο εργασίας, ανέφερε επίσης.
Όπως και η Μπέιλερ, ο υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Μαρκγουέιν Μάλιν, απέδωσε τις δυσλειτουργίες στις προσπάθειες των εταιρειών να αναβαθμίσουν απαρχαιωμένα συστήματα, μιλώντας στο δίκτυο CNBC.
«Προωθούν νέα τεχνολογία πάνω σε πραγματικά παλιά υπολογιστικά συστήματα, και αυτό απλώς φαίνεται να υπερφορτώνει το σύστημα», σημείωσε.
Οι διακοπές αυτές ενδεχομένως λειτουργούν ως υπενθύμιση του πώς η τεχνολογία αιχμής εξακολουθεί συχνά να εξαρτάται από κεντρικά, παλαιωμένα συστήματα.
Τα «μπλακ άουτ» ακολουθούν κύμα απολύσεων και προειδοποιήσεις
Σε πολλούς οργανισμούς -τόσο ιδιωτικούς όσο και κρατικούς- οι βλάβες έρχονται στον απόηχο απολύσεων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ρητών προειδοποιήσεων για πιθανές δυσλειτουργίες.
Στην FAA, η οποία επλήγη από τις περικοπές θέσεων εργασίας που προώθησε ο Έλον Μασκ μέσω του DOGE μετά την ανάληψη των καθηκόντων του Τραμπ πέρυσι, το Κογκρέσο είχε προειδοποιήσει ότι η επισπευσμένη προσπάθεια εκσυγχρονισμού της υπηρεσίας ήταν κακώς οργανωμένη και θα μπορούσε να προκαλέσει διακοπές υπηρεσιών.
Η United Airlines δήλωσε πέρυσι ότι οι εξελίξεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη τη βοήθησαν να μειώσει το διοικητικό προσωπικό της κατά 4% και ότι σχεδίαζε να προχωρήσει σε επιπλέον μείωση κατά 4% φέτος.
Στη Microsoft, η διακοπή λειτουργίας του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σημειώθηκε έναν μήνα αφότου η εταιρεία ανακοίνωσε ότι προσφέρει προγράμματα εθελουσίας εξόδου στο ένα τέταρτο του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού της, μια κίνηση που ακολούθησε προηγούμενες μειώσεις προσωπικού.
Παρότι δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι οι απώλειες θέσεων εργασίας σε κάποιον από αυτούς τους φορείς προκάλεσαν άμεσα τις δυσλειτουργίες, ειδικοί επισημαίνουν ότι το μειωμένο προσωπικό περιορίζει τα περιθώρια ασφαλείας.
Η Λιζ Φονγκ-Τζόουνς, συνδικαλιστική εκπρόσωπος εργαζομένων στον τομέα της τεχνολογίας με εξειδίκευση στην ανθεκτικότητα λογισμικού, υπογραμμίζει ότι η αντοχή των συστημάτων εξαρτάται εν μέρει από το έμπειρο προσωπικό.
«Μέρος της ανθεκτικότητας ενός συστήματος προέρχεται από ανθρώπους που έχουν εμπειρία με το συγκεκριμένο σύστημα», τόνισε η Λιζ Φονγκ-Τζόουνς, η οποία εργάζεται επί 20 χρόνια σε ζητήματα ανθεκτικότητας λογισμικού.
