Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έβαλε «φρένο» στην προσπάθεια του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να απολύσει ένα μέλος του διοικητικού συμβουλίου της κεντρικής τράπεζας, επιβεβαιώνοντας την ανεξαρτησία της Fed.
- Οι δικαστές έκριναν ότι η κυβέρνηση δεν παρείχε στη Λίζα Κουκ την απαιτούμενη «νόμιμη διαδικασία» για να αμφισβητήσει την αποπομπή της. Η Κουκ χαρακτήρισε τις κατηγορίες «κατασκευασμένο πρόσχημα», επειδή αρνήθηκε να υποκύψει σε πολιτικές πιέσεις.
- Ωστόσο, μια δεύτερη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου αποδυναμώνει σημαντικά την ανεξαρτησία άλλων ομοσπονδιακών ρυθμιστικών αρχών, όπως η FTC. Αυτό ανατρέπει ένα δικαστικό προηγούμενο 90 ετών, καθιστώντας τους φορείς αυτούς ευάλωτους στις πολιτικές προτεραιότητες της κυβέρνησης.
Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ. έβαλε «φρένο» στην προσπάθεια του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να απολύσει ένα μέλος του διοικητικού συμβουλίου της κεντρικής τράπεζας της χώρας, σε μια απόφαση, που θεωρείται ότι επιβεβαιώνει την ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Fed).
Με μια οριακή απόφαση 5-4, οι δικαστές του ανώτατου δικαστικού οργάνου των ΗΠΑ έκριναν ότι η κυβέρνηση δεν παρείχε στο μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Fed, Λίζα Κουκ (Lisa Cook), την απαιτούμενη «νόμιμη διαδικασία» (due process), ώστε να μπορέσει να αμφισβητήσει την αποπομπή της.
Η απόφαση αναπέμπει την υπόθεση, στα κατώτερα δικαστήρια. Εκεί, η κυβέρνηση θα πρέπει πλέον να αποδείξει τους ισχυρισμούς της ότι η Κουκ διέπραξε στεγαστική απάτη, εάν επιθυμεί να προχωρήσει στην απόλυση, ενώ η ίδια η Κουκ θα έχει την ευκαιρία να αντικρούσει την κατηγορία.
Η Κουκ αρνείται κατηγορηματικά τις κατηγορίες, τις οποίες οι υποστηρικτές της Fed χαρακτηρίζουν ως πρόσχημα προκειμένου ο Τραμπ να ασκήσει μεγαλύτερο έλεγχο στην κεντρική τράπεζα. Βάσει του νόμου, ο πρόεδρος μπορεί να απολύσει μέλη του διοικητικού συμβουλίου της Fed μόνο «για βάσιμο λόγο» (for cause), μια προϋπόθεση που θεσπίστηκε για να προστατεύει την τράπεζα από πολιτικές πιέσεις και να διασφαλίζει ότι η νομισματική πολιτική χαράσσεται με γνώμονα τους μακροπρόθεσμούς οικονομικούς στόχους και όχι τα βραχυπρόθεσμα πολιτικά συμφέροντα.
BREAKING: The Supreme Court says the Federal Reserve’s Lisa Cook can keep her job for now, but it upholds other firings by President Trump. https://t.co/qwXEBqXZGU
— The Associated Press (@AP) June 29, 2026
Το παρασκήνιο της σύγκρουσης για τα επιτόκια
Επιχειρηματολογώντας ενώπιον του δικαστηρίου τον Ιανουάριο, ο δικηγόρος της Κουκ, Πολ Κλέμεντ (Paul Clement), δήλωσε ότι ο χειρισμός της απόλυσης από την κυβέρνηση θα μετέτρεπε την προστασία που επεδίωκε το Κογκρέσο για τη Fed «σε ένα είδος αστείου».
Ο Τραμπ είχε ανακοινώσει το σχέδιό του να απομακρύνει την Κουκ τον Αύγουστο, μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, επικαλούμενος ισχυρισμούς ότι είχε καταθέσει έγγραφα στεγαστικού δανείου δηλώνοντας ταυτόχρονα δύο διαφορετικές κύριες κατοικίες, προκειμένου να εξασφαλίσει χαμηλότερα επιτόκια.
Ο Γενικός Εισαγγελέας (Solicitor General) Τζον Σάουερ (John Sauer), εκπροσωπώντας τον Λευκό Οίκο, ισχυρίστηκε τον Ιανουάριο, ότι η ανάρτηση στα social media παρείχε επαρκή ειδοποίηση. Πρόσθεσε ότι το ζήτημα, ακόμη και αν ήταν ακούσιο, συνιστούσε «αμέλεια» που υπονομεύει την εμπιστοσύνη προς τη Fed και ότι τα δικαστήρια οφείλουν να σέβονται την κρίση του προέδρου.
The US Supreme Court refused to let President Donald Trump immediately fire Federal Reserve Governor Lisa Cook in a case that tested the central bank’s independence from the White House. https://t.co/4DFC0sLVQS
— Bloomberg (@business) June 29, 2026
Μετά την έκδοση της απόφασης, η Κουκ, ξεκαθάρισε σε δήλωσή της, «ότι η υπόθεση «δεν αφορούσε ποτέ τα έγγραφα του στεγαστικού», χαρακτηρίζοντας τις κατηγορίες «κατασκευασμένο πρόσχημα», επειδή η ίδια αρνήθηκε να υποκύψει σε πολιτικές πιέσεις, σχετικά με τα επιτόκια. Η ίδια πρόσθεσε ότι η κεντρική τράπεζα πρέπει να λαμβάνει αποφάσεις καθοδηγούμενη από «ανεξάρτητη κρίση, απαλλαγμένη από πολιτικές παρεμβάσεις».
Ανατροπή δεδομένων για τις υπόλοιπες ρυθμιστικές Αρχές
Ενώ η απόφαση για την Κουκ θωράκισε προσωρινά τη Fed, το Ανώτατο Δικαστήριο εξέδωσε μια δεύτερη, διαφορετική απόφαση τη Δευτέρα(29/6/2026), η οποία αποδυναμώνει σημαντικά την ανεξαρτησία άλλων ομοσπονδιακών ρυθμιστικών αρχών.
Σε μια ξεχωριστή απόφαση με πλειοψηφία 6-3, την οποία συνέταξε ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς (John Roberts), κρίθηκε ότι ο πρόεδρος έχει το δικαίωμα να απολύει μέλη ανεξάρτητων υπηρεσιών κατά βούληση, χαρίζοντας μια μεγάλη νίκη στην κυβέρνηση Τραμπ. Η εξέλιξη αυτή αφήνει φορείς όπως η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου (FTC) πολύ πιο ευάλωτους στις πολιτικές προτεραιότητες της εκάστοτε κυβέρνησης, ανατρέποντας ουσιαστικά ένα δικαστικό προηγούμενο 90 ετών, γνωστό ως Humphrey’s Executor (1935), το οποίο όριζε ότι τα μέλη αυτών των αρχών δεν μπορούν να απομακρυνθούν χωρίς σοβαρό λόγο.
Η συγκεκριμένη δικαστική διαμάχη προέκυψε από την απόλυση της Επιτρόπου της FTC, Ρεμπέκα Σλότερ (Rebecca Slaughter), από τον Τραμπ τον Μάρτιο του 2025 μέσω email. Η διορισμένη από τους Δημοκρατικούς επίτροπος, απολύθηκε με το αιτιολογικό ότι ήταν «ασύμβατη με τις προτεραιότητες της Κυβέρνησης».
Σκεπτικό της νέας απόφασης, όπως έγραψε ο δικαστής Ρόμπερτς, είναι ότι από τη στιγμή που οι επίτροποι αυτοί ασκούν εκτελεστική εξουσία, πρέπει τελικά να λογοδοτούν απευθείας στον πρόεδρο.