Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η κοινωνική αναταραχή που συγκλονίζει τη Γαλλία απειλεί να επιδεινώσει τις οικονομικές προοπτικές της χώρας, εν μέσω ακρίβειας, αύξησης του κόστους δανεισμού και πολιτικής αβεβαιότητας.
- Η απόδοση των δεκαετών γαλλικών κρατικών ομολόγων ξεπέρασε το συμβολικό όριο του 5%, ενώ η ανάπτυξη για το σύνολο του 2026 αναμένεται να περιοριστεί στο 0,4%.
- Νέες κινητοποιήσεις έχουν προγραμματιστεί για τις 31 Οκτωβρίου και τις 5 Νοεμβρίου, καθιστώντας ιδιαίτερα επισφαλή τον στόχο της κυβέρνησης για ανάπτυξη 1% στον προϋπολογισμό του 2027.
Η κοινωνική αναταραχή που συγκλονίζει τη Γαλλία απειλεί πλέον να επιδεινώσει τις οικονομικές προοπτικές της χώρας, σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια, η αύξηση του κόστους δανεισμού και η πολιτική αβεβαιότητα ασκούν ολοένα μεγαλύτερη πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Οι συνεχιζόμενες κινητοποιήσεις, σε συνδυασμό με την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, καθιστούν ιδιαίτερα επισφαλή τον στόχο της κυβέρνησης για ανάπτυξη 1% το 2027.
Όπως επισημαίνεται σε ανάλυση της γαλλικής εφημερίδας Le Monde, την οποία υπογράφουν οι Μπεατρίς Μαντλίν και Ζιλιέτ Γκαρνιέ, η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια επικίνδυνη σύμπτωση οικονομικών και κοινωνικών πιέσεων. Η αγοραστική δύναμη των πολιτών περιορίζεται, οι επιχειρήσεις εμφανίζονται επιφυλακτικές και οι χρηματοπιστωτικές αγορές παρακολουθούν με ανησυχία τις δυσκολίες της κυβέρνησης να προχωρήσει στην έγκριση του προϋπολογισμού του 2027.
Την ίδια ώρα, η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης, με νέες κινητοποιήσεις να έχουν προγραμματιστεί για τις 31 Οκτωβρίου και τις 5 Νοεμβρίου.
Άδεια καταστήματα και φόβος για νέες ταραχές
Η εικόνα στο Παρίσι το Σάββατο 24 Οκτωβρίου αποτύπωνε την ανησυχία που επικρατεί στην αγορά.
Στην εμπορική στοά του σιδηροδρομικού σταθμού Σεν Λαζάρ, εργαζόμενη σε κατάστημα αξεσουάρ ανέφερε στη Le Monde ότι οι εισπράξεις από το πρωί περιορίζονταν σε μόλις 200 έως 300 ευρώ, ποσό που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα συγκεντρωνόταν μέσα σε μία ώρα το Σάββατο.
Πολλά καταστήματα είχαν καλύψει τις βιτρίνες τους με ξύλινες επιφάνειες, υπό τον φόβο επανάληψης των επεισοδίων της 17ης Οκτωβρίου, ενώ άλλα επέλεξαν να κλείσουν νωρίτερα.
Ακόμη και επιχειρήσεις που παρέμειναν ανοιχτές διαπίστωσαν ότι η ανησυχία για την ασφάλεια, η μείωση της κατανάλωσης και η αβεβαιότητα για την οικονομία επηρέαζαν τη δραστηριότητά τους.
Εργαζόμενος σε εστιατόριο με αστέρι Michelin ανέφερε ότι η επιχείρηση είχε δεχθεί περίπου 40 ακυρώσεις μετά τα επεισόδια της 17ης Οκτωβρίου, ενώ εργαζόμενη στον χώρο της μόδας περιέγραψε καθυστερήσεις παραγγελιών από επαγγελματίες πελάτες που αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας.
Παρότι οι διαδηλώσεις της 24ης Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκαν χωρίς τις εκτεταμένες λεηλασίες και τα βίαια επεισόδια της προηγούμενης εβδομάδας, οι επιπτώσεις στην εμπορική δραστηριότητα παραμένουν αισθητές.
Το κόστος δανεισμού ξεπέρασε το 5% και η ανάπτυξη επιβραδύνεται
Η κοινωνική κρίση εκδηλώνεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τη γαλλική οικονομία.
Σύμφωνα με τη Le Monde, στις 21 Οκτωβρίου η απόδοση των δεκαετών γαλλικών κρατικών ομολόγων ξεπέρασε το συμβολικό όριο του 5%, εξέλιξη που αυξάνει το κόστος χρηματοδότησης και μπορεί να οδηγήσει σε ακριβότερα δάνεια για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Παράλληλα, το δημοσιονομικό έλλειμμα βρίσκεται στο 5,4% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, ενώ η κυβέρνηση δεν διαθέτει σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία για την έγκριση του προϋπολογισμού του 2027.
Τα στοιχεία για την οικονομική δραστηριότητα ενισχύουν την ανησυχία. Το γαλλικό ΑΕΠ μειώθηκε κατά 0,2% το πρώτο τρίμηνο του 2026 και παρέμεινε στάσιμο το δεύτερο, ενώ το Γαλλικό Ινστιτούτο Οικονομίας εκτιμά ότι η ανάπτυξη του τρίτου τριμήνου δεν θα ξεπεράσει το 0,1%.
Για το σύνολο του 2026, η ανάπτυξη αναμένεται να περιοριστεί στο 0,4%, έναντι πρόβλεψης 0,7% στις αρχές του έτους.
Την ίδια στιγμή, ο προκαταρκτικός δείκτης PMI της S&P Global κατέγραψε νέα υποχώρηση της δραστηριότητας στον ιδιωτικό τομέα τον Οκτώβριο, ενώ η επιχειρηματική εμπιστοσύνη υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο του 2020.
Ο φόβος ότι οι διαδηλώσεις θα εξελιχθούν σε οικονομικό σοκ
Η μεγαλύτερη ανησυχία των οικονομολόγων είναι ότι η κοινωνική αναταραχή δεν θα περιοριστεί σε ορισμένες ημέρες κινητοποιήσεων, αλλά θα αποκτήσει διάρκεια, επηρεάζοντας τις αποφάσεις καταναλωτών και επιχειρήσεων.
Η Σαρλότ ντε Μονπελιέ, οικονομολόγος της ING, προειδοποιεί ότι ένα παρατεταμένο κύμα διαδηλώσεων θα μπορούσε να πλήξει την εμπιστοσύνη και να μετατρέψει μια προσωρινή αναστάτωση σε οικονομικό σοκ.
Οι φόβοι αυτοί εντείνονται από τις νέες κινητοποιήσεις που έχουν ανακοινωθεί. Τα «Κίτρινα Γιλέκα» καλούν σε διαδηλώσεις στις 31 Οκτωβρίου, με επίκεντρο την υπεράσπιση των δημόσιων ελευθεριών, ενώ συνδικάτα προετοιμάζουν γενική απεργία για τις 5 Νοεμβρίου.
Η κυβέρνηση καλείται επομένως να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα την κοινωνική δυσαρέσκεια και την ανάγκη αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των επενδυτών.
Η ενεργειακή ακρίβεια πλήττει τα νοικοκυριά
Ένας ακόμη παράγοντας που επιβαρύνει την κατάσταση είναι η άνοδος των τιμών της ενέργειας.
Η νέα κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν οδήγησε σε αύξηση των τιμών του πετρελαίου, με το Brent να φτάνει την Παρασκευή τα 116 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο.
Ανοδικά κινήθηκαν και οι τιμές του φυσικού αερίου, με τον ευρωπαϊκό δείκτη αναφοράς TTF να φτάνει στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022.
Καθώς πλησιάζει ο χειμώνας, η αύξηση του κόστους θέρμανσης δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Ο οικονομολόγος Ματιέ Πλαν, από το Γαλλικό Ινστιτούτο Οικονομίας, επισημαίνει ότι μέχρι στιγμής τα νοικοκυριά επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος της ενεργειακής ακρίβειας, χωρίς επαρκή κρατικά μέτρα προστασίας ή αυξήσεις μισθών που θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν τις απώλειες.
Η κατάσταση αυτή απειλεί να περιορίσει περαιτέρω την κατανάλωση κατά το τελευταίο τρίμηνο του έτους, προκαλώντας ιδιαίτερη ανησυχία στο λιανεμπόριο ενόψει της εορταστικής περιόδου.
Το δύσκολο στοίχημα του προϋπολογισμού του 2027
Η γαλλική κυβέρνηση έχει στηρίξει τον σχεδιασμό του προϋπολογισμού του 2027 στην πρόβλεψη ότι η οικονομία θα αναπτυχθεί κατά 1%.
Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, θα πρέπει να ενισχυθεί η κατανάλωση και να ανακάμψουν οι επενδύσεις των επιχειρήσεων. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι που επικαλείται η Le Monde εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες.
Η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο να επισπεύσει την αύξηση του κατώτατου μισθού, πριν από την προγραμματισμένη αναπροσαρμογή της 1ης Ιανουαρίου 2027, επιδιώκοντας να στηρίξει τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Η προοπτική αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις από τις εργοδοτικές οργανώσεις, οι οποίες προειδοποιούν ότι η αύξηση του μισθολογικού κόστους θα επιβαρύνει περαιτέρω τις επιχειρήσεις.
Ο πρόεδρος της μεγαλύτερης γαλλικής εργοδοτικής οργάνωσης MEDEF, Πατρίκ Μαρτέν, υποστηρίζει ότι η προσπάθεια εξασφάλισης κοινωνικής ηρεμίας μέσω μισθολογικών αυξήσεων ενδέχεται να δημιουργήσει πρόσθετες δυσκολίες στην αγορά.
Παράλληλα, η κυβέρνηση επιδιώκει να πείσει τις χρηματοπιστωτικές αγορές ότι μπορεί να αρχίσει να περιορίζει το δημόσιο έλλειμμα πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2027.
Στο μικροσκόπιο η συνεδρίαση της ΕΚΤ
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον και στη συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στις 29 Οκτωβρίου.
Η ΕΚΤ καλείται να αποφασίσει εάν θα αυξήσει εκ νέου τα βασικά επιτόκια, προκειμένου να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό, ο οποίος έφτασε το 3,8% στην Ευρωζώνη τον Σεπτέμβριο, σύμφωνα με τη Eurostat.
Μια νέα αύξηση θα μπορούσε να περιορίσει ακόμη περισσότερο την οικονομική δραστηριότητα στη Γαλλία, η οποία ήδη αντιμετωπίζει αυξημένο κόστος δανεισμού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η στάση που θα τηρήσει η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, εάν ενταθούν οι ανησυχίες για το γαλλικό δημόσιο χρέος.
Η Λαγκάρντ είχε επισημάνει στις 14 Οκτωβρίου ότι η αντιμετώπιση των δημοσιονομικών προβλημάτων της Γαλλίας αποτελεί πρωτίστως ευθύνη της ίδιας της χώρας, στέλνοντας μήνυμα προς την κυβέρνηση για την ανάγκη έγκρισης ενός αξιόπιστου προϋπολογισμού.
Παρά τη διατήρηση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Γαλλίας από τη Moody’s, η οποία χαιρετίστηκε από την κυβέρνηση, οι οικονομικές προκλήσεις παραμένουν.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον εάν η Γαλλία θα καταφέρει να περιορίσει την κοινωνική ένταση και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στην οικονομία της ή εάν η παρατεταμένη αναταραχή θα προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη επιβράδυνση, λίγους μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2027.