Χωρίς την καθιερωμένη «οικογενειακή φωτογραφία» ξεκίνησε την Παρασκευή (30/10) στην Ατλάντα των ΗΠΑ η διήμερη σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών της G20, καθώς Ευρωπαίοι διπλωμάτες αρνήθηκαν να φωτογραφηθούν στο πλευρό του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ. Η αμερικανική προεδρία ακύρωσε την παραδοσιακή φωτογράφιση, σε μια συνάντηση που διεξάγεται υπό τη σκιά του πολέμου στην Ουκρανία, της κρίσης στο Ιράν και της ανόδου των τιμών της ενέργειας.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, κήρυξε την έναρξη των εργασιών, με τη συμμετοχή αντιπροσώπων των μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου, ανάμεσά τους και του Ρώσου ομολόγου του.
Σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) και το Reuters, η σύνοδος πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς οι διεθνείς γεωπολιτικές εντάσεις επηρεάζουν την παγκόσμια οικονομία και περιορίζουν τις δυνατότητες συνεννόησης μεταξύ των χωρών της G20.
Στην εναρκτήρια ομιλία του, ο Ρούμπιο έκανε λόγο για μια «αποφασιστική στιγμή» για τον κόσμο, προειδοποιώντας ότι οι αλληλοεξαρτώμενες οικονομικές και γεωπολιτικές κρίσεις απειλούν τα θεμέλια της παγκόσμιας οικονομικής τάξης.
Η φωτογραφία που δεν τραβήχτηκε ποτέ
Η ένταση εκδηλώθηκε πριν ακόμη αρχίσουν οι επίσημες συζητήσεις. Αρκετοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες εξέφρασαν την αντίθεσή τους στο ενδεχόμενο να εμφανιστούν στην ίδια φωτογραφία με τον Σεργκέι Λαβρόφ, εξαιτίας της συνεχιζόμενης ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με το Associated Press, ορισμένοι απείλησαν ακόμη και να αποχωρήσουν από τη φωτογράφιση, εάν συμμετείχε ο Ρώσος υπουργός.
Αρχικά εξετάστηκε το ενδεχόμενο να πραγματοποιηθούν δύο ξεχωριστές φωτογραφίσεις, μία με τον Λαβρόφ και μία χωρίς αυτόν.
Τελικά, ο Μάρκο Ρούμπιο αποφάσισε να ακυρώσει εντελώς την παραδοσιακή «οικογενειακή φωτογραφία», κρίνοντας, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ότι η αντιπαράθεση θα αποσπούσε την προσοχή από τις εργασίες της συνόδου.
Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Γιόχαν Βάντεφουλ, υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει εικόνα ομαλότητας στις σχέσεις με τη Μόσχα όσο συνεχίζεται ο πόλεμος.
Παρά τη ματαίωση της φωτογράφισης, ο Λαβρόφ συμμετέχει κανονικά στις συνομιλίες.
Ευρωπαϊκή διπλωματική πηγή διευκρίνισε ότι η παρουσία του στη σύνοδο «σε καμία περίπτωση δεν νομιμοποιεί τις πράξεις του ούτε τις θέσεις του», επισημαίνοντας ότι οι ευρωπαϊκές χώρες θα διατηρήσουν τη στάση τους υπέρ της Ουκρανίας.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι συνομιλίες που παραμένουν στον αέρα
Η συμμετοχή του Λαβρόφ πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ειρηνευτικές προσπάθειες για τον πόλεμο στην Ουκρανία βρίσκονται σε αδιέξοδο.
Οι διαπραγματεύσεις έχουν ουσιαστικά διακοπεί από τις αρχές του έτους, ενώ εξετάζεται το ενδεχόμενο νέας συνάντησης μεταξύ εκπροσώπων της Ρωσίας, της Ουκρανίας και των Ηνωμένων Πολιτειών τον Νοέμβριο, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η Ουάσιγκτον δεν έχει επιβεβαιώσει ακόμη επισήμως τη διεξαγωγή της.
Σύμφωνα με το AFP, οι χώρες της G20 εμφανίζονται βαθιά διχασμένες ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης της Ρωσίας, με τους Ευρωπαίους να επιμένουν στην υποστήριξη του Κιέβου.
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει προσκαλέσει τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν, στη σύνοδο κορυφής της G20 που θα πραγματοποιηθεί τον Δεκέμβριο στο Μαϊάμι.
Ωστόσο, η Μόσχα δεν έχει ακόμη επιβεβαιώσει εάν ο Πούτιν θα αποδεχθεί την πρόσκληση.
Ιράν, πετρέλαιο και ενεργειακή ασφάλεια στην ατζέντα
Πέρα από την Ουκρανία, οι υπουργοί Εξωτερικών καλούνται να συζητήσουν τις επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή, καθώς και τις διαταραχές στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει να δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στην ασφάλεια των θαλάσσιων εμπορικών οδών, στις αλυσίδες εφοδιασμού και στην πρόσβαση σε ενεργειακούς πόρους.
Στο επίκεντρο βρίσκονται στρατηγικές θαλάσσιες διαδρομές, όπως τα Στενά του Ορμούζ, η Ερυθρά Θάλασσα, η Μαύρη Θάλασσα και η Νότια Σινική Θάλασσα.
Αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξήγησε ότι οι συζητήσεις θα επικεντρωθούν στις ενεργειακές προκλήσεις και στις δυνατότητες συλλογικής αντιμετώπισης των οικονομικών συνεπειών των γεωπολιτικών εντάσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη σημασία της επαρκούς ενεργειακής τροφοδοσίας για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένης της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και οι κίνδυνοι για το διεθνές εμπόριο αποτελούν πρόσθετους παράγοντες πίεσης, καθώς οι χώρες προσπαθούν να περιορίσουν τις οικονομικές συνέπειες των συγκρούσεων.
Χωρίς τη Νότια Αφρική, αλλά με πρόσκληση στην Πολωνία
Νέες αντιδράσεις έχει προκαλέσει και η σύνθεση των συμμετεχόντων στη σύνοδο. Η Νότια Αφρική, ιδρυτικό μέλος της G20, δεν προσκλήθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, εν μέσω της έντονης αντιπαράθεσής της με την κυβέρνηση Τραμπ.
Η Ουάσιγκτον έχει κατηγορήσει την Πρετόρια για διακρίσεις και διώξεις εις βάρος των Αφρικάνερ, απογόνων Ευρωπαίων εποίκων, κατηγορίες που η νοτιοαφρικανική κυβέρνηση απορρίπτει.
Αντίθετα, οι ΗΠΑ προσκάλεσαν την Πολωνία, εκφράζοντας την επιθυμία να αποκτήσει πλήρη συμμετοχή στην ομάδα.
Από τη σύνοδο απουσιάζει επίσης η Ουκρανία, η οποία είχε προσκληθεί ως φιλοξενούμενη σε προηγούμενες συναντήσεις της G20.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η κυβέρνηση επέλεξε αυτή τη φορά να περιορίσει τις προσκλήσεις στα επίσημα μέλη της ομάδας, με εξαίρεση τις χώρες που προσκάλεσε ειδικά.
Το βλέμμα στις αμερικανικές εκλογές και στη σύνοδο του Μαϊάμι
Η συνάντηση της Ατλάντα πραγματοποιείται μόλις τέσσερις ημέρες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες, στις οποίες θα κριθούν οι νέοι πολιτικοί συσχετισμοί στο Κογκρέσο.
Παράλληλα, αποτελεί προπαρασκευαστικό στάδιο για τη σύνοδο κορυφής των ηγετών της G20, που έχει προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο, στο γκολφ κλαμπ του Ντόναλντ Τραμπ κοντά στο Μαϊάμι.
Η αμερικανική κυβέρνηση, η οποία ασκεί την προεδρία της G20 για το 2026, επιδιώκει να επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητες του οργανισμού, δίνοντας έμφαση στη σύνδεση της οικονομικής ευημερίας με τη διεθνή ασφάλεια.
Ωστόσο, οι βαθιές διαφωνίες μεταξύ των συμμετεχόντων καθιστούν δύσκολη την υιοθέτηση κοινών θέσεων.
Μάλιστα, δεν αναμένεται να εκδοθεί κοινό ανακοινωθέν με την ολοκλήρωση της διήμερης συνόδου το Σάββατο (31/10), αλλά μόνο κείμενο συμπερασμάτων της αμερικανικής προεδρίας.
Η ματαίωση της καθιερωμένης φωτογραφίας στην Ατλάντα αποτυπώνει με χαρακτηριστικό τρόπο το κλίμα που επικρατεί: οι υπουργοί των μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου βρίσκονται στο ίδιο τραπέζι, αλλά οι διαφωνίες τους δεν τους επιτρέπουν ούτε να σταθούν μαζί μπροστά στον φωτογραφικό φακό.