Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Τα πρώτα exit poll στις εκλογές της Σουηδίας δείχνουν ξεκάθαρο προβάδισμα στον συνασπισμό της κεντροαριστερής αντιπολίτευσης. Αυτό σηματοδοτεί φρένο στην άνοδα της ακροδεξιάς.
- Το exit poll του SVT/Valu δίνει στον συνασπισμό της αντιπολίτευσης 183 έδρες, έναντι 166 της τωρινής κυβέρνησης, καθιστώντας την αλλαγή διακυβέρνησης προ των πυλών.
- Οι ακροδεξιοί Σουηδοί Δημοκράτες σημειώνουν χειρότερο από το αναμενόμενο αποτέλεσμα, καταλαμβάνοντας μόλις την τρίτη θέση σε ένα από τα exit poll.
Ένα κρίσιμο εκλογικό ντέρμπι εκτυλίχθηκε την Κυριακή στη Σουηδία, με τις κάλπες να κλείνουν και τα πρώτα exit poll να δίνουν καθαρό προβάδισμα στον συνασπισμό της κεντροαριστερής αντιπολίτευσης.
Οι ψηφοφόροι της σκανδιναβικής χώρας κλήθηκαν να αποφασίσουν αν θα διατηρήσουν στην εξουσία την κεντροδεξιά κυβέρνηση συνεργασίας ή αν θα εμπιστευτούν εκ νέου τους Σοσιαλδημοκράτες, σε μια εκλογική αναμέτρηση που καθορίζει τη μελλοντική πολιτική πορεία του νεότερου μέλους του ΝΑΤΟ.
Άνετη νίκη της αντιπολίτευσης και υποχώρηση της ακροδεξιάς
Τα exit poll δείχνουν άνετη επικράτηση των κομμάτων της αντιπολίτευσης και ένα χειρότερο από το αναμενόμενο αποτέλεσμα για τους ακροδεξιούς Σουηδούς Δημοκράτες.
Ο πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον διεκδικεί μια δεύτερη τετραετή θητεία στο τιμόνι της χώρας-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, ενώ η προκάτοχός του ελπίζει να επιστρέψει στο πρωθυπουργικό αξίωμα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η προεκλογική εκστρατεία ήταν κατακερματισμένη και ασύνδετη, καθώς βασικά ζητήματα πολιτικής —όπως η οργανωτική δομή και η λειτουργία του συστήματος υγείας— επισκιάστηκαν πλήρως από το ερώτημα ποια κόμματα θα καταφέρουν τελικά να σχηματίσουν κυβέρνηση.
«Η εγκληματικότητα έχει υποχωρήσει, ο πληθωρισμός έχει μειωθεί. Συνεπώς, αυτά τα θέματα δεν αποτελούν το κύριο αντικείμενο συζήτησης μεταξύ των πολιτών», σημείωσε ο Ζετ Ίσακσον, κοινωνιολόγος ειδικευμένος στην εκλογική συμπεριφορά στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης και πολιτικός επιστήμονας στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας.
«Αυτό που συζητά ο κόσμος είναι το ποιος θα βρεθεί στην κυβέρνηση, και αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα αυτών των εκλογών».
Η εκλογική διαδικασία και τα αποτελέσματα των Exit Poll
Περισσότεροι από 8 εκατομμύρια πολίτες σε συνολικό πληθυσμό 10,6 εκατομμυρίων είχαν δικαίωμα ψήφου για την ανάδειξη των 349 εδρών του σουηδικού κοινοβουλίου (Riksdag), το οποίο θα εκλέξει τον νέο πρωθυπουργό.
Η Αρχή Εκλογών της Σουηδίας ανακοίνωσε ότι τα πρώτα προκαταρκτικά αποτελέσματα αναμένονται γύρω στις 21:00 τοπική ώρα.
Σύμφωνα με το exit poll της δημόσιας τηλεόρασης SVT/Valu, τα κόμματα της αντιπολίτευσης προηγούνται με περισσότερες από 5 ποσοστιαίες μονάδες —αποτύπωση που αγγίζει τις καλύτερες επιδόσεις της αντιπολίτευσης στις δημοσκοπήσεις των τελευταίων ωρών— εξασφαλίζοντας μια άνετη νίκη.
Ένα επιπλέον κεντρικό σημείο συζήτησης είναι η υποχώρηση των Σουηδών Δημοκρατών: στο exit poll του SVT/Valu (αν και όχι σε αυτό του TV4) καταλαμβάνουν μόλις την τρίτη θέση, υποχωρώντας πίσω από το Μετριοπαθές Κόμμα του πρωθυπουργού Κρίστερσον.
Το γεγονός αυτό αποτελεί μια σημαντική ανατροπή απέναντι στο αφήγημα περί ασταμάτητης ανόδου της ακροδεξιάς στην Ευρώπη.
Όσον αφορά το κόμμα των Φιλελευθέρων, παρότι υπήρχαν ανησυχίες για το αν θα κατάφερνε να εισέλθει στη νέα Βουλή, και τα δύο exit poll το φέρνουν σταθερά πάνω από το όριο του 4%.
Αν και δεν είναι απολύτως σαφές σε ποιο βαθμό αυτό οφείλεται σε τακτική ψήφο από ψηφοφόρους άλλων «μπλε» (δεξιών) κομμάτων, το αποτέλεσμα προκαλεί ικανοποίηση στο εσωτερικό του.
Το exit poll του SVT/Valu δίνει στον συνασπισμό της αντιπολίτευσης 183 έδρες στο νέο κοινοβούλιο, έναντι 166 εδρών για την τωρινή κυβέρνηση και τους Σουηδούς Δημοκράτες, καθιστώντας την αλλαγή διακυβέρνησης προ των πυλών.
Αναλυτικά τα ποσοστά των Exit Poll
Exit poll SVT/Valu
- Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (S): 28,4% (-1,9%)
- Μετριοπαθείς (M): 18,1% (-1%)
- Σουηδοί Δημοκράτες (SD): 17,2% (-3,3%)
- Αριστερό Κόμμα (V): 8,0% (-1,3%)
- Κόμμα Κέντρου (C): 7,5% (+0,8%)
- Πράσινο Κόμμα (MP): 7,4% (+2,3%)
- Χριστιανοδημοκράτες (KD): 6,1% (+0,8%)
- Φιλελεύθεροι (L): 5,4% (+0,8%)
Συνολικά, ο αριστερός συνασπισμός της αντιπολίτευσης συγκεντρώνει 51,3%, έναντι 46,8% των κομμάτων της δεξιάς κυβέρνησης.
Exit poll TV4
- Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (S): 28,4%
- Σουηδοί Δημοκράτες (SD): 18,5%
- Μετριοπαθείς (M): 17,5%
- Κόμμα Κέντρου (C): 9,0%
- Πράσινο Κόμμα (MP): 7,0%
- Αριστερό Κόμμα (V): 6,9%
- Χριστιανοδημοκράτες (KD): 6,0%
- Φιλελεύθεροι (L): 5,0%
Ο αριστερός συνασπισμός της αντιπολίτευσης φτάνει το 51,3%, διατηρώντας καθαρό προβάδισμα έναντι του δεξιού κυβερνητικού μπλοκ που συγκεντρώνει 47,0%.
Το πολιτικό σκηνικό και οι ισορροπίες
Ο Κρίστερσον ηγείται της Σουηδίας από το 2022 επικεφαλής μιας τρικομματικής κεντροδεξιάς κυβέρνησης συνασπισμού.
Για την εξασφάλιση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, το σχήμα αυτό βασίζεται στην εξωτερική στήριξη των Σουηδών Δημοκρατών — ενός αντιμεταναστευτικού κόμματος με ακροδεξιές ρίζες, το οποίο σταδιακά μετακινήθηκε προς το πολιτικό κατεστημένο.
Σε περίπτωση επανεκλογής της δεξιάς παράταξης, το κόμμα αυτό αναμένεται αυτή τη φορά να λάβει υπουργικούς θώκους.
Απέναντί του βρίσκεται η Μαγκνταλένα Άντερσον των κεντροαριστερών Σοσιαλδημοκρατών, του κόμματος που ηγείται των σουηδικών κυβερνήσεων στο μεγαλύτερο διάστημα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η Άντερσον διετέλεσε πρωθυπουργός από το 2021 έως ότου έχασε την εξουσία στις τελευταίες εκλογές.
Το πολιτικό τοπίο είναι χωρισμένο σε δύο μεγάλους συνασπισμούς: έναν δεξιό με τέσσερα κόμματα και έναν αριστερό επίσης με τέσσερα κόμματα.
Έτσι, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι απλώς ποιο κόμμα θα βγει πρώτο, αλλά ποια πλευρά θα μπορέσει να συγκεντρώσει την πλειοψηφία. Για να εξασφαλίσει ένα κόμμα έδρες στο κοινοβούλιο, απαιτείται ελάχιστο ποσοστό 4%.
Οι Σουηδοί Δημοκράτες, οι οποίοι το 2022 συγκέντρωσαν το 20,5% των ψήφων αναδεικνυόμενοι στο μεγαλύτερο κόμμα της δεξιάς πτέρυγας, αναμένουν υπουργικές θέσεις εφόσον δεν υπάρξει αλλαγή σκυτάλης στην εξουσία.
Ο Κρίστερσον είχε ανακοινώσει από τον Απρίλιο ότι οι συντηρητικοί του (Κόμμα Μετριοπαθών) θα τους επέτρεπαν την είσοδο στην κυβέρνηση αν η δεξιά διατηρούσε την πλειοψηφία — διατηρώντας ο ίδιος την πρωθυπουργία ακόμη κι αν οι Σουηδοί Δημοκράτες αναδεικνύονταν ισχυρότερη δύναμη.
Οι Σουηδοί Δημοκράτες ιδρύθηκαν τη δεκαετία του 1980 από άτομα που δραστηριοποιούνταν σε ακροδεξιές και νεοναζιστικές ομάδες.
Υπό την ηγεσία του Γίμι Όκεσον, ο οποίος ηγείται του κόμματος από το 2005, το κόμμα μετρίασε τηρητορική του, διέγραψε ανοιχτά ρατσιστικά μέλη και μετατράπηκε από περιθωριακό σχηματισμό σε ρυθμιστή των πολιτικών εξελίξεων.
Με πληροφορίες από: Guardian, Associated Press