Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η αποχώρηση του Βίκτορ Όρμπαν από την πρωθυπουργία της Ουγγαρίας αφαίρεσε το πολυετές «άλλοθι» των ευρωπαϊκών πρωτευουσών, υποχρεώνοντας τα κράτη-μέλη της ΕΕ να υπερασπιστούν δημόσια τις αντιρρήσεις τους απέναντι στη σκλήρυνση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
- Διάφορες κυβερνήσεις έχουν φροντίσει να αποδυναμώσουν κομβικά μέτρα του 21ου πακέτου κυρώσεων, προκειμένου να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους στην ενέργεια, τις τράπεζες και τη ναυτιλία.
- Η Ελλάδα αρνείται να υποστηρίξει το πακέτο λόγω της προτεινόμενης απαγόρευσης μεταφοράς ρωσικού LNG σε τρίτες χώρες, ενώ και η Αυστρία, η Ιταλία, η Γαλλία και η Βουλγαρία προέβαλαν ενστάσεις σε άλλα μέτρα.
Η αποχώρηση του Βίκτορ Όρμπαν από την πρωθυπουργία της Ουγγαρίας και η διαδοχή του από τον Πέτερ Μάγιαρ αφαίρεσαν το πολυετές «άλλοθι» των ευρωπαϊκών πρωτευουσών, υποχρεώνοντας πλέον τα κράτη-μέλη της ΕΕ να υπερασπιστούν δημόσια τις δικές τους αντιρρήσεις και τα εθνικά τους συμφέροντα απέναντι στη σκλήρυνση των κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας.
Οι πρέσβεις των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συναντηθούν την Τετάρτη προκειμένου να οριστικοποιήσουν το πρώτο πακέτο κυρώσεων κατά της Μόσχας στη μετά-Όρμπαν εποχή.
Ωστόσο, διάφορες κυβερνήσεις έχουν φροντίσει να αποδυναμώσουν κομβικά μέτρα για να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους στην ενέργεια, τις τράπεζες και τη ναυτιλία, σημειώνει το Politico.
Τέλος το «άλλοθι» Όρμπαν
Για χρόνια, ο Όρμπαν -ο λαϊκιστής ηγέτης της Ουγγαρίας που διατηρούσε στενούς δεσμούς με το Κρεμλίνο και απειλούσε συνεχώς με βέτο- προσέφερε «κάλυψη» σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ώστε να αντιστέκονται στη λήψη αυστηρότερων μέτρων.
Με τον Πέτερ Μάγιαρ να βρίσκεται πλέον στο τιμόνι της Ουγγαρίας και τη Βουδαπέστη να μην προβάλλει πλέον εμπόδια, οι κυβερνήσεις αυτές αναγκάζονται να προασπιστούν τις επιφυλάξεις τους στο φως της δημοσιότητας.
«Αποτελεί έκπληξη και απογοήτευση το πόσα κράτη-μέλη έχουν καθυστερήσει τις ενέργειές τους. Είναι ύψιστης σημασίας να συνεχίσουμε να ενισχύουμε τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας αυτή τη στιγμή που η Ρωσία αρχίζει να αισθάνεται την πίεση του πολέμου στην εγχώρια οικονομία της και στη δημόσια κοινή γνώμη», δήλωσε ο Φινλανδός ευρωβουλευτής και πρόεδρος της αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη Ρωσία, Βίλε Νιϊνίστε.
Αν και αναμένεται γενικά να επιτευχθεί συμφωνία, ενδέχεται να απαιτηθούν περαιτέρω υποχωρήσεις προκειμένου οι πρέσβεις να φτάσουν στο τελικό αποτέλεσμα.
Επτά άτομα που εμπλέκονται στη διαμόρφωση του πακέτου δήλωσαν στο Politico ότι αρκετά μέτρα έχουν ήδη αποδυναμωθεί ή αφαιρεθεί πλήρως.
Το 21ο πακέτο κυρώσεων και η σύγκρουση με τα εθνικά συμφέροντα
Το πακέτο, το οποίο παρουσιάστηκε από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον Ιούνιο, είναι το 21ο από την έναρξη της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Διπλωμάτες επισημαίνουν ότι η ΕΕ εξαντλεί τους «εύκολους στόχους» και συγκρούεται όλο και περισσότερο με ισχυρά εθνικά συμφέροντα, την ώρα που για την έγκριση των κυρώσεων απαιτείται η ομόφωνη στήριξη και των 27 κρατών-μελών.
«Δεν υπάρχουν πια εύκολοι στόχοι, έχοντας ολοκληρώσει 20 πακέτα. Θα προσκρούεις όλο και περισσότερο σε μεμονωμένα συμφέροντα κρατών-μελών, οπότε πρέπει να βρεις μια ισορροπία», ανέφερε διπλωμάτης της ΕΕ που συμμετέχει στις διαβουλεύσεις, διατηρώντας την ανωνυμία του.
Το ελληνικό μπλόκο για το LNG και το πλαφόν στο πετρέλαιο
Η Ελλάδα έχει αρνηθεί μέχρι στιγμής να υποστηρίξει το 21ο πακέτο λόγω της προτεινόμενης απαγόρευσης στις εταιρείες της ΕΕ να μεταφέρουν ρωσικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) σε τρίτες χώρες.
Η Αθήνα διαχειρίζεται τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο και εκφράζει ανησυχίες για τις επιπτώσεις σε ελληνική εταιρεία που λειτουργεί παγοθραυστικά δεξαμενόπλοια για την εξαγωγή ρωσικού LNG, αναφέρει το Politico.
Σύμφωνα με δύο επιπλέον διπλωμάτες, ο Έλληνας πρέσβης προειδοποίησε ότι το μέτρο αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει τα πλοία σε αλλαγή σημαίας και μεταφορά σε δικαιοδοσίες όπου οι κανόνες θα είναι ακόμη πιο δύσκολο να επιβληθούν.
«Προσπαθούμε να βρούμε μια έξοδο από αυτό, αλλά αυτό [το ζήτημα με την Ελλάδα] δείχνει ότι αρχίζουμε να συγκρουόμαστε με ορισμένα βασικά οικονομικά συμφέροντα», σχολίασε ένας τέταρτος διπλωμάτης.
Παράλληλα, μαζί με τη Μάλτα και την Κύπρο, η Ελλάδα είχε εκφράσει επιφυλάξεις και για την εξάμηνη παράταση του «παγώματος» στο πλαφόν τιμής του ρωσικού πετρελαίου στα 44,10 δολάρια το βαρέλι.
Τα κράτη-μέλη της ΕΕ εξασφάλισαν επιπλέον χρόνο διατηρώντας το πλαφόν καθηλωμένο έως την Πέμπτη, και η παράταση αναμένεται πλέον να εγκριθεί εφόσον βρεθεί λύση στο ελληνικό βέτο για τις μεταφορές LNG.
Οι πιέσεις της Αυστρίας και οι υποχωρήσεις
Στις διαπραγματεύσεις καταγράφηκε επίσης η παρέμβαση της Αυστρίας υπέρ της Raiffeisen Bank, της δεύτερης μεγαλύτερης τράπεζας της χώρας.
Η Raiffeisen διεκδικεί εδώ και καιρό αποζημίωση για την -κατά την ίδια- παράνομη απαλλοτρίωση περιουσιακών της στοιχείων ύψους 2,44 δισεκατομμυρίων ευρώ στη Ρωσία, μέσω της μεταφοράς δεσμευμένων κεφαλαίων που ανήκουν σε έναν από τους κυριότερους ολιγάρχες της Μόσχας.
Αν και η Βιέννη είχε θέσει το θέμα και σε προηγούμενους γύρους, εμπλεκόμενοι στις συνομιλίες ανέφεραν ότι αυτή ήταν η πρώτη φορά που η παρέμβασή της συνέβαλε σε καθυστερήσεις της τελευταίας στιγμής.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέστειλε πρόταση στην Αυστρία, υποσχόμενη να εξετάσει το ζήτημα σε επόμενο πακέτο κυρώσεων.
Άλλες κυβερνήσεις πέτυχαν την αφαίρεση της προτεινόμενης σταδιακής κατάργησης των εισαγωγών ρωσικών αλιευμάτων, παρά τη δυσαρέσκεια για το γεγονός ότι η Μόσχα εξακολουθεί να κερδίζει πάνω από μισό δισεκατομμύριο δολάρια ετησίως από τις πωλήσεις στην ΕΕ.
Η αρχική πρόταση προέβλεπε απαγόρευση στις εισαγωγές μπακαλιάρου (cod), μπακαλιάρου της Αλάσκας (haddock) και μπακαλιάρου πόλοκ (pollock), αλλά αποσύρθηκε όταν αρκετές χώρες εξέφρασαν ανησυχίες για τις τιμές που φτάνουν στον καταναλωτή και τις επιπτώσεις στη βιομηχανία επεξεργασίας αλιευμάτων της ΕΕ.
Εκτός ο Πατριάρχης Κύριλλος και οι Ρώσοι στρατιώτες
Αρχικά σχέδια περιλάμβαναν επίσης κυρώσεις κατά του Πατριάρχη της Ρωσικής Ορθόδοξου Εκκλησίας Κυρίλλου, καθώς και περιορισμούς σε πρώην μέλη των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων.
Η Βουλγαρία αντιτάχθηκε στη συμπερίληψη του Κυρίλλου, εξέχοντος υποστηρικτή του πολέμου της Μόσχας.
Παράλληλα, η Ιταλία υπέβαλε επίσημη επιφύλαξη, με πέμπτο διπλωμάτη της ΕΕ να αναφέρει ότι το Βατικανό εναντιώθηκε στο να τεθεί στο στόχαστρο ο επικεφαλής μιας άλλης εκκλησίας.
«Είναι αλληλεγγύη του Πάπα», δήλωσε ο διπλωμάτης. Τελικά, ο Κύριλλος εξαιρέθηκε από το τελικό κείμενο.
Η Γαλλία και η Ιταλία —οι οποίες χορηγούν μεγάλους αριθμούς θεωρήσεων (βίζα) σε Ρώσους— προέβαλαν επίσης ενστάσεις στους περιορισμούς κατά πρώην Ρώσων στρατιωτών.
Υποστήριξαν ότι το σύστημα για τον εντοπισμό όσων θα καλύπτονταν δεν ήταν έτοιμο προς εφαρμογή, με αποτέλεσμα τα μέτρα να αποδυναμωθούν σημαντικά.
Τι παραμένει στο πακέτο
Παρά τις σημαντικές εξαιρέσεις, το πακέτο στην τρέχουσα μορφή του θα οδηγήσει στον αποκλεισμό δεκάδων ακόμη ρωσικών τραπεζών από το δυτικό διατραπεζικό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών SWIFT.
Επιπλέον, σε περισσότερα από 250 άτομα θα απαγορευτεί η είσοδος στην ΕΕ, στη μεγαλύτερη σχετική προσθήκη από το 2023.
«Με το πάγωμα του πλαφόν στην τιμή του πετρελαίου και τους περιορισμούς στις βίζες για στρατιώτες, είναι αρκετά φιλόδοξο», σχολίασε ο τρίτος διπλωμάτης.
Ωστόσο, οι υποχωρήσεις αυτές ψαλίδισαν τις ελπίδες ότι η αποχώρηση του Όρμπαν θα καθιστούσε ουσιαστικά ευκολότερη την αυστηροποίηση της οικονομικής πίεσης στη Μόσχα.
«Ο Όρμπαν ήταν δύσκολος», κατέληξε ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ, «αλλά ποτέ δεν μπλόκαρε στην πραγματικότητα ολόκληρα πακέτα».