Η πρόσφατη απαγγελία ομοσπονδιακών κατηγοριών εναντίον του Ραούλ Κάστρο για την κατάρριψη πολιτικών αεροσκαφών το 1996 ενδέχεται να αποτελέσει τη χαριστική βολή σε κάθε εναπομένουσα ελπίδα για την επίτευξη μιας διπλωματικής συμφωνίας που θα απέτρεπε μια ένοπλη σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Κούβας.
Η εξέλιξη αυτή, που ανακοινώθηκε την Τετάρτη στο Μαϊάμι —την ίδια ημέρα που η κουβανική διασπορά γιορτάζει την ανεξαρτησία της από την Ισπανία— προκάλεσε κύματα ενθουσιασμού στους εξόριστους Κουβανούς της Φλόριντα, σημειώνει το CNN στην ανάλυσή του.
Βλέποντας την κυβέρνηση της Αβάνας πιο εξασθενημένη από ποτέ, οι αντικαστρικοί κύκλοι τάσσονται πλέον σθεναρά εναντίον οποιουδήποτε συμβιβασμού που θα επέτρεπε στους αξιωματούχους του καθεστώτος να διατηρήσουν τις θέσεις τους.
Ωστόσο, για τους Κουβανούς στο νησί που στηρίζουν την επανάσταση, η πιθανότητα να μεταβεί ο Κάστρο οπουδήποτε, πόσο μάλλον σε μια δικαστική αίθουσα του Μαϊάμι, είναι μηδενική.
«Είναι η ζωντανή ενσάρκωση της επανάστασης», δήλωσε στο CNN ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης Ρικάρντο Ζούνιγκα, αναφερόμενος στον Κάστρο.
Ο Ζούνιγκα, ο οποίος ήταν μέλος της μυστικής διαπραγματευτικής ομάδας που είχε καταλήξει σε συμφωνία με Κουβανούς αξιωματούχους (συμπεριλαμβανομένου του γιου του Ραούλ Κάστρο), για την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων επί κυβέρνησης Ομπάμα, προειδοποίησε ότι η δίωξη του Κάστρο ως μέσο πίεσης προς την κουβανική κυβέρνηση μπορεί να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα.
«Τελικά, η απογοήτευση και στις δύο πλευρές θα μπορούσε να οδηγήσει σε σύγκρουση, απλώς και μόνο επειδή η Ουάσινγκτον διακόπτει την επικοινωνία με την κουβανική κυβέρνηση μέσω αυτού του κατηγορητηρίου», σημείωσε ο πρώην διπλωμάτης.
Η τραγωδία του 1996 και η ρητορική Τραμπ
Πολλοί εξόριστοι πιστεύουν ότι η επανάσταση των Φιντέλ και Ραούλ Κάστρο καταρρέει, και ότι η επιπλέον πίεση είναι το μόνο που χρειάζεται για να επιταχυνθεί μια αναπόφευκτη πτώση.
Για την κοινότητα του Μαϊάμι, η κατάρριψη δύο πολιτικών αεροσκαφών το 1996, τα οποία ανήκαν στην εθελοντική οργάνωση «Αδελφοί για τη Διάσωση» και στην οποία έχασαν τη ζωή τους τέσσερις Κουβανοαμερικανοί, παραμένει ένα έγκλημα που παραμένει ατιμώρητο για πάνω από 30 χρόνια.
Η πολιτική ένταση αποτυπώθηκε και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με την Κουβανοαμερικανίδα βουλευτή των Ρεπουμπλικάνων, Μαρία Ελβίρα Σαλαζάρ, να δηλώνει στο X την Τρίτη: «Η εποχή των Κάστρο έχει τελειώσει».
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, αναφερόμενος επανειλημμένα στη δημοτικότητά του μεταξύ των Κουβανοαμερικανών ψηφοφόρων, δεν έχει αποκλείσει μια πιθανή συμφωνία που θα μπορούσε να αποτρέψει μια αμερικανική επίθεση στο νησί.
«Μπορώ (να κάνω μια συμφωνία) είτε αλλάξετε το καθεστώς είτε όχι. Ήταν ένα σκληρό καθεστώς και σκότωσαν πολλούς ανθρώπους», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους την Τρίτη.
Ενώ ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι η κουβανική κυβέρνηση είναι «απελπισμένη» για μια συμφωνία, είχε δηλώσει το ίδιο και για τη Βενεζουέλα και το Ιράν, όπου οι διαπραγματεύσεις τερματίστηκαν απότομα με αμερικανικά στρατιωτικά πλήγματα.
Την ίδια ώρα, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, επίσης Κουβανοαμερικανός και ορκισμένος εχθρός των Κάστρο, έχει ξεκαθαρίσει ότι η ανώτατη ηγεσία της Κούβας πρέπει να αποχωρήσει.
Αντιμέτωπη με τόσο σκληρά διλήμματα, η κουβανική κυβέρνηση ενδέχεται να επιλέξει να πέσει μαχόμενη παρά να παραδώσει την εξουσία χωρίς να πέσει ούτε μια σφαίρα, σε μια χώρα όπου κάθε επίσημος λόγος ολοκληρώνεται με την κραυγή «Πατρίδα ή θάνατος!».
Οικονομική ασφυξία και προειδοποιήσεις της CIA
Ο πετρελαϊκός αποκλεισμός που επέβαλε η κυβέρνηση Τραμπ έχει φέρει την Κούβα στα πρόθυρα μιας βαθιάς οικονομικής και ανθρωπιστικής κρίσης.
Οι κυρώσεις εναντίον ξένων εταιρειών που συνεργάζονται με την Αβάνα ανάγκασαν ναυτιλιακές εταιρείες που εισάγουν τρόφιμα να ανακοινώσουν τη διακοπή των δρομολογίων τους.
Οι ελλείψεις και οι διακοπές ρεύματος έχουν πυροδοτήσει σκόρπιες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, φαινόμενο που οι κουβανικές αρχές συνήθως δεν ανέχονται.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, μια έκτακτη επίσκεψη του διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, την περασμένη εβδομάδα, λειτούργησε ως τελεσίγραφο προς την κουβανική κυβέρνηση, προειδοποιώντας την ότι το παράθυρο για παραχωρήσεις κλείνει.
Τη Δευτέρα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε νέες οικονομικές κυρώσεις κατά ανώτατων αξιωματούχων, τις οποίες ο Κουβανός πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ υποβάθμισε, δηλώνοντας ότι κανένας Κουβανός αξιωματούχος «δεν είχε περιουσία για να προστατεύσει υπό την δικαιοδοσία των ΗΠΑ».
Το σκηνικό του πολέμου
Η δίωξη του Ραούλ Κάστρο, ο οποίος ήταν επικεφαλής του κουβανικού στρατού κατά την κατάρριψη των αεροσκαφών το 1996, ανεβάζει το θερμόμετρο σε επίπεδα που έχουν να εμφανιστούν από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.
Οι κατηγορίες αυτές προετοιμάζουν το έδαφος για μια πιθανή στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ με σκοπό την έκδοσή του — όπως ακριβώς συνέβη και με τον Νικολάς Μαδούρο της Βενεζουέλας.
Ωστόσο, σε αντίθεση με τη Βενεζουέλα, όπου ο στρατός του Μαδούρο προέβαλε ισχνή αντίσταση και οι αρχηγοί του συμμορφώθηκαν γρήγορα με τις απαιτήσεις του Τραμπ, οι πιστοί υποστηρικτές του Κάστρο αναμένεται να αντιδράσουν πολύ πιο επιθετικά.
Όπως και το 1996 —όταν οι «Αδελφοί για τη Διάσωση» είχαν ρίξει αντικυβερνητικά φυλλάδια πάνω από την Αβάνα— οι Κουβανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι έχουν το δικαίωμα να υπερασπιστούν την κυριαρχία τους.
Ήδη, ο στρατός της Κούβας προετοιμάζεται για να αποκρούσει μια πιθανή αμερικανική επίθεση, με τον Ντίας-Κανέλ να προειδοποιεί ότι «λουτρό αίματος» περιμένει οποιαδήποτε εισβολή.
Σε όλο το νησί πραγματοποιούνται στρατιωτικές ασκήσεις, ενώ η κυβέρνηση καλεί τον άμαχο πληθυσμό να προετοιμαστεί για χτύπημα.
Οποιαδήποτε κίνηση εναντίον του 94χρονου Κάστρο, ο οποίος παραμένει ο ανεπίσημος ηγέτης της επανάστασης και του στρατού, θα οδηγούσε σε ολοκληρωτικό πόλεμο.
Ο Ρικάρντο Ζούνιγκα έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η στοχοποίηση του Κάστρο στερεί από την Αβάνα κάθε περιθώριο ελιγμών. «Από την κουβανική πλευρά, διακόπτοντας την επικοινωνία, ενδέχεται να μην αντιληφθούν ότι το επόμενο στάδιο από την πλευρά των ΗΠΑ θα μπορούσε να είναι κάποιου είδους επίθεση», προειδοποίησε.
«Αλλά δεν έχουν απομείνει και πολλά πράγματα να καταστραφούν που να μην είναι ήδη ρημαγμένα».