Μια σπουδαία αρχαιολογική ανακάλυψη φέρνει στο φως τα θαμμένα μυστικά της κελτικής αριστοκρατίας στη Γερμανία.
Για πρώτη φορά, οι ερευνητές εντόπισαν έναν ασύλητο πριγκιπικό τάφο στην ορεινή περιοχή του Τάουνους, γεμάτο με πολύτιμα κτερίσματα και ιστορικά κειμήλια. Το εντυπωσιακό αυτό εύρημα ανοίγει ένα νέο, συναρπαστικό κεφάλαιο για την κατανόηση της Εποχής του Σιδήρου στην Κεντρική Ευρώπη.
Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν στην περιοχή του Τάουνους, κοντά στο Μπαντ Κάμπεργκ της Έσσης, τον πρώτο κελτικό «πριγκιπικό τάφο» (Fürstengrab), ο οποίος θεωρείται μια από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις της Εποχής του Σιδήρου στην περιοχή.
Σύμφωνα με το Hessenschau, τα ευρήματα αναμένεται να ρίξουν νέο φως στις ιεραρχικές δομές των Κελτών της περιοχής.
Οι γεωμαγνητικές έρευνες αποκάλυψαν το μνημειώδες συγκρότημα
Ο τάφος δεν ήρθε στο φως μέσα από μια προγραμματισμένη αναζήτηση για κελτική ταφή, αλλά κατά τη διάρκεια αρχαιολογικών εργασιών που συνδέονταν με ένα έργο κατασκευής φωτοβολταϊκών κοντά στον αυτοκινητόδρομο Α3 στο Λίμπουργκ-Βάιλμπουργκ.
Αυτό που αρχικά φαινόταν ως παράξενες γραμμές και κύκλοι στις εικόνες γεωμαγνητικής διασκόπησης, σύντομα αποκάλυψε το περίγραμμα κάποιου πολύ πιο σημαντικού ευρήματος:
Ενός μνημειώδους ταφικού συγκροτήματος που ανήκε σε έναν Κέλτη υψηλής κοινωνικής θέσης από την πρώιμη Εποχή του Σιδήρου.
Ένα ύποπτο μοτίβο δίπλα στον αυτοκινητόδρομο
Πριν ξεκινήσει η ανασκαφή, ελάχιστα πράγματα υποδήλωναν ότι ένας κελτικός τάφος της ελίτ βρισκόταν κάτω από την αχρησιμοποίητη γη κοντά στο Μπαντ Κάμπεργκ.
Ο αρχαιολόγος της περιφέρειας, Kai Mückenberger, διέταξε τη διεξαγωγή γεωμαγνητικής διασκόπησης στο πλαίσιο των ελέγχων που συνδέονταν με το σχεδιαζόμενο ηλιακό πάρκο.
Οι εικόνες της διασκόπησης έδειξαν δύο λεπτές, παράλληλες γραμμές που διέτρεχαν το τοπίο και κατέληγαν σε μια κυκλική δομή.
Μέσα σε αυτόν τον κύκλο υπήρχε μια έντονα καθορισμένη ορθογώνια ανωμαλία.
Για έναν αρχαιολόγο εξοικειωμένο με τις ταφές της κελτικής ελίτ από την Εποχή του Σιδήρου, αυτό το μοτίβο ήταν δύσκολο να αγνοηθεί.
Έμοιαζε με τις πομπικές οδούς και τους ταφικούς τύμβους που είναι γνωστοί από σημαντικές κελτικές τοποθεσίες, όπως το Γκλάουμπεργκ (Glauberg) στην Έσση.
Αρχικά, ο Mückenberger φέρεται να αντιμετώπισε την ιδέα σχεδόν σαν αστείο, καθώς το μοτίβο φαινόταν υπερβολικά τέλειο. Όταν όμως ξεκίνησαν οι εργασίες ανασκαφής, το έδαφος άλλαξε γρήγορα το κλίμα.
Ο κουβάς ενός εκσκαφέα έφερε στην επιφάνεια μεταλλικά υπολείμματα, συμπεριλαμβανομένων θραυσμάτων μιας σιδερένιας αιχμής δόρατος. Αυτό ήταν το πρώτο σαφές σημάδι ότι η ομάδα είχε φτάσει σε έναν ταφικό θάλαμο.
Τα χρυσά κοσμήματα επέζησαν εκεί όπου το σώμα χάθηκε
Τα ξύλινα τοιχώματα του ταφικού θαλάμου είχαν αποσυντεθεί προ πολλού.
Επίσης, δεν διασώθηκαν ανθρώπινα υπολείμματα. Ωστόσο, τα κτερίσματα παρέμειναν στη θέση τους και ήταν εξαιρετικά.
Ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά ευρήματα είναι ένα σετ από τρία δαχτυλίδια/κρίκους από ατόφιο χρυσό. Ο νεκρός φαίνεται ότι τα φορούσε στον λαιμό, στο μπράτσο και στο δάχτυλο κατά τη διάρκεια της κηδείας. Παρά τα περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια κάτω από τη γη, τα χρυσά κοσμήματα διασώθηκαν σε εξαιρετική κατάσταση.
Η αξία του χρυσού υπερβαίνει την υλική διάσταση. Στην Ευρώπη της πρώιμης Εποχής του Σιδήρου, τέτοια αντικείμενα αποτελούσαν ορατά σύμβολα κοινωνικής θέσης, ταυτότητας και κοινωνικής ισχύος. Σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα κτερίσματα από το Μπαντ Κάμπεργκ, υποδεικνύουν ένα πρόσωπο που βρισκόταν πολύ πιο πάνω από τον απλό πληθυσμό της περιοχής.
Μια σπάνια κελτική ταφή με άρμα στην Έσση
Το πιο εντυπωσιακό μέρος της ανακάλυψης ίσως είναι τα υπολείμματα ενός δίτροχου άρματος (κάρου) που είχε τοποθετηθεί μέσα στον τάφο. Αρχαιολόγοι και συντηρητές μελετούν τώρα τα εξαρτήματα του οχήματος στο Κρατικό Γραφείο Προστασίας Μνημείων στο Βισμπάντεν.
Τα ευρήματα περιλαμβάνουν σιδερένια εξαρτήματα από δύο ξύλινους τροχούς. Αυτές οι μεταλλικές στεφάνες αποτελούσαν κάποτε τις επιφάνειες κύλισης των τροχών. Οι τροχοί ενδέχεται να είχαν ύψος έως και 1.20 μέτρα και πιθανότατα αφαιρέθηκαν από το άρμα προτού τοποθετηθούν όρθιοι πάνω στο τοίχωμα του ταφικού θαλάμου. Άλλα εξαρτήματα υποδηλώνουν ότι το όχημα ήταν πλούσια διακοσμημένο.
Μεγάλα, στρογγυλά καπάκια πλήμνης (τάσια) και εξαρτήματα άξονα σε μορφή δακτυλίου από μη σιδηρούχο μέταλλο, πιθανώς μπρούντζο, ίσως κάποτε έλαμπαν με ένα κοκκινωπό-χρυσό χρώμα.
Σε ένα από τα εξαρτήματα διασώζονται ακόμη ίχνη του αρχικού ξύλινου άξονα. Μόνο ένας μικρός αριθμός κελτικών ταφών με άρμα είναι γνωστός στην Έσση. Το παράδειγμα του Μπαντ Κάμπεργκ είναι ιδιαίτερα σημαντικό λόγω της ποιότητας και του συνδυασμού των αντικειμένων που έχουν διασωθεί.
Ο τάφος περιείχε επίσης μια ετρουσκική χάλκινη κανάτα, η οποία αναγνωρίστηκε στο εσωτερικό ενός από τους όγκους χώματος μέσω απεικόνισης με ακτίνες Χ. Αυτή είναι μια κρίσιμη λεπτομέρεια.
Τα εισαγόμενα μεσογειακά αγγεία σε τάφους της κελτικής ελίτ ερμηνεύονται συχνά ως ενδείξεις ανταλλαγών μεγάλων αποστάσεων, διπλωματικών επαφών ή συμμετοχής σε τελετουργίες συμποσίων υψηλού κύρους.
Η παρουσία ενός ετρουσκικού αγγείου στον τάφο του Μπαντ Κάμπεργκ υποδηλώνει ότι το πρόσωπο που θάφτηκε εκεί ανήκε σε έναν κοινωνικό κόσμο με διασυνδέσεις που εκτείνονταν πολύ πέρα από το Τάουνους.
Αυτό το μοτίβο ταιριάζει με όσα γνωρίζουν ήδη οι αρχαιολόγοι από άλλες τοποθεσίες της κελτικής ελίτ στην Κεντρική Ευρώπη. Κατά την πρώιμη Εποχή του Σιδήρου, ισχυρές κοινότητες βόρεια των Άλπεων διατηρούσαν επαφή με τον μεσογειακό κόσμο. Τα αγαθά πολυτελείας, τα μεταλλικά αγγεία και ο εξοπλισμός συμποσίων έγιναν μέρος της γλώσσας επίδειξης κοινωνικού κύρους μεταξύ των κελτικών ηγετικών τάξεων.
Σχεδόν 100 ευρήματα στην εργαστηριακή μελέτη
Ο τάφος του Μπαντ Κάμπεργκ έχει αποδώσει μέχρι στιγμής σχεδόν 100 ευρήματα. Επειδή πολλά αντικείμενα είναι εξαιρετικά εύθραυστα, οι αρχαιολόγοι δεν τα εξέθεσαν πλήρως στο πεδίο.
Αντίθετα, τα ανέσυραν μέσα σε όγκους χώματος και τα μετέφεραν στο εργαστήριο συντήρησης στο Βισμπάντεν.
Εκεί, οι συντηρητές εξετάζουν τους όγκους χώματος χρησιμοποιώντας ακτίνες Χ και άλλες μεθόδους απεικόνισης προτού αφαιρέσουν το χώμα. Αυτή η προσέγγιση επιτρέπει στους ειδικούς να καταγράψουν την ακριβή θέση των αντικειμένων και να εντοπίσουν τα εύθραυστα υλικά προτού ακόμη τα αγγίξουν.
Τα μικρότερα ευρήματα περιλαμβάνουν χάλκινες χάντρες, πιθανά γυάλινα ή κεχριμπαρένια κοσμήματα, δακτυλίους που ίσως ανήκαν σε ζώνη, ένα μικρό μαχαίρι σε σχήμα δρεπανιού που χρησιμοποιείτο στην καθημερινή ζωή, καθώς και θραύσματα κεραμικής, συμπεριλαμβανομένων κομματιών από μια λεγόμενη φιάλη σε σχήμα φακής (lentil flask).
Κάθε αντικείμενο προσθέτει και ένα μικρό στοιχείο. Μαζί, μπορεί τελικά να βοηθήσουν τους ερευνητές να κατανοήσουν ποιο ήταν αυτό το πρόσωπο, πώς τάφηκε και τι είδους κοινότητα κατασκεύασε τον τάφο.
Άνδρας, γυναίκα, πολεμιστής ή ηγεμόνας;
Η ταυτότητα του θανόντος παραμένει αβέβαιη. Τάφοι με παρόμοιο εξοπλισμό έχουν συχνά συνδεθεί με άνδρες, ειδικά όταν υπάρχουν όπλα και άρματα. Η αιχμή του δόρατος από το Μπαντ Κάμπεργκ και η πιθανή ερμηνεία του άρματος ως πολεμικού οχήματος ενδέχεται να υποστηρίζουν αυτή την εκδοχή.
Ωστόσο, οι αρχαιολόγοι παραμένουν προσεκτικοί. Χωρίς τη διάσωση οστών, δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί το βιολογικό φύλο. Μια ταφή γυναίκας της ελίτ παραμένει πιθανή, ειδικά επειδή οι πλούσια κτερισμένοι τάφοι γυναικών είναι ευρέως γνωστοί από την κελτική Εποχή του Σιδήρου. Ο γερμανικός όρος «Fürstengrab», που συχνά μεταφράζεται ως «πριγκιπικός τάφος», δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το άτομο ήταν πρίγκιπας με τη σύγχρονη έννοια.
Πρόκειται για μια αρχαιολογική κατηγορία που χρησιμοποιείται για εξαιρετικά πλούσιες ταφές της ελίτ. Στο Μπαντ Κάμπεργκ, τα χρυσά δαχτυλίδια, το άρμα, η εισαγόμενη κανάτα και τα υπολείμματα όπλων, όλα υποδεικνύουν ένα πρόσωπο ασυνήθιστα υψηλής κοινωνικής θέσης.
Ο πρώτος γνωστός κελτικός πριγκιπικός τάφος από την περιοχή του Τάουνους
Η ταφή πιστεύεται ότι χρονολογείται στο πρώτο μισό του 5ου αιώνα π.Χ., στις απαρχές της πρώιμης Εποχής του Σιδήρου.
Τα κτερίσματά της την τοποθετούν χρονικά κοντά σε άλλες διάσημες ανακαλύψεις της κελτικής ελίτ στην Έσση, ιδιαίτερα στο Γκλάουμπεργκ (Glauberg), όπου οι πλούσια διακοσμημένοι τάφοι και το περίφημο, σε φυσικό μέγεθος, άγαλμα του Κέλτη πολεμιστή άλλαξαν ριζικά την κατανόηση για την εξουσία κατά την Εποχή του Σιδήρου στην περιοχή.
Το Τάουνους είχε ήδη ένα σημαντικό κελτικό ιστορικό. Το Oppidum του Heidetränk κοντά στο Όμπερουρσελ έγινε αργότερα ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα της ύστερης κελτικής περιόδου στη σημερινή Έσση, καλύπτοντας περίπου 1,3 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Άλλες τοποθεσίες, όπως το Άλτκενιχ (Altkönig), το Ντύνσμπεργκ (Dünsberg) και η περιοχή παραγωγής αλατιού του Μπαντ Νάουχαϊμ (Bad Nauheim), δείχνουν ότι οι κελτικές κοινότητες στην Έσση έλεγχαν πόρους, εμπορικούς δρόμους και οχυρωμένους οικισμούς σε διάφορες περιόδους της Εποχής του Σιδήρου.
Το Μπαντ Κάμπεργκ προσθέτει τώρα ένα νέο και πρωιμότερο κομμάτι σε αυτή την εικόνα. Εάν η ερμηνεία ευσταθεί, ο τάφος παρέχει την πρώτη άμεση απόδειξη μιας ταφής της κελτικής ελίτ αυτού του βεληνεκούς στο ίδιο το Τάουνους.Για τους αρχαιολόγους, αυτό είναι το πραγματικό βάρος της ανακάλυψης.
Δεν προσθέτει απλώς έναν ακόμη πλούσιο τάφο στο ιστορικό της ευρωπαϊκής Εποχής του Σιδήρου.
Επιβεβαιώνει ότι το Τάουνους αποτελούσε την πατρίδα ενός υψηλόβαθμου Κέλτη, του οποίου η κοινότητα διέθετε τον πλούτο, την τελετουργική γνώση και τις εξωτερικές επαφές που απαιτούνταν για τη δημιουργία μιας από τις πιο αξιοσημείωτες ταφές της περιοχής.
