Ο Οκτώβριος φέρνει δροσερό αέρα και ξεκάθαρο σκοπό. Το κλάδεμα αυτή την περίοδο επαναφέρει την ανάπτυξη, προστατεύει τη δομή και προετοιμάζει τα μπουμπούκια για μια δυνατή επανεμφάνιση. Επειδή η ανάρρωση ξεκινά κατά τη διάρκεια της χειμερίας νάρκης, επουλώνονται χωρίς προβλήματα και όλη η ενέργεια του φυτού μεταφέρεται στις ρίζες του. Κλαδέψτε προσεκτικά τα φυτά και αφήστε τον χειμώνα να κάνει αθόρυβα τη δουλειά του. Ένα κλάδεμα στην κατάλληλη στιγμή βοηθά τα φυτά να διατηρήσουν τη δύναμή τους, να μειώσουν τις ασθένειες και να δημιουργήσουν τη βασική δομή που θα αναπτυχθεί γρήγορα την άνοιξη.
Γιατί το κλάδεμα του Οκτωβρίου συμβάλλει στην ανάπτυξη των φυτών
Η περίοδος νάρκης ξεκινά καθώς πέφτουν οι θερμοκρασίες, οπότε ο χυμός μειώνεται και οι πληγές (τομές) κλείνουν γρήγορα. Αυτή η επιβράδυνση είναι σημαντική, επειδή οι ιστοί επουλώνονται καλά πριν έρθει το έντονο κρύο. Κάντε μικρές, λοξές τομές πάνω από τα εξωτερικά μπουμπούκια για να κατευθύνετε εκεί τα νέα βλαστάρια. Κρατήστε την κορυφή (το στέμμα) ισορροπημένη, καθώς ένα σταθερό σχήμα αντέχει καλύτερα τους ανέμους του χειμώνα και αντιστέκεται στο βάρος του χιονιού που μπορεί να σπάσει τα αδύναμα σημεία.
Το σωστό timing στην κηπουρική είναι σημαντικό, γιατί τα αποθέματα του φυτού μετακινούνται στο υπέδαφος ενώ το φύλλωμα ξεκουράζεται. Οι υδατάνθρακες αποθηκεύονται στο ριζικό σύστημα, οπότε ένα καθαρό κλάδεμα μειώνει τη σπατάλη ενέργειας. Αφαιρέστε μόνο ό,τι εξασθενεί το φυτό: νεκρά άκρα, σκισμένο φλοιό ή κούφιους βλαστούς. Ύστερα από αυτό, κάντε ένα διάλειμμα. Δεν πρέπει σε αυτή τη φάση να πιέσετε τα φυτά να αναπτυχθούν, γιατί τα νωπά, ευαίσθητα βλαστάρια κινδυνεύουν παγώσουν ή να σπάσουν από τις καταιγίδες τον χειμώνα.
Ένα πιο «ελαφρύ» σχήμα στο φυτό επιτρέπει στο φως του ήλιου να φτάσει ευκολότερα στα εσωτερικά κλαδιά την άνοιξη, βοηθώντας τα ανθοφόρα μπουμπούκια να ωριμάσουν ομοιόμορφα. Ένα προσεκτικό, μετρημένο κλάδεμα μειώνει το στρες του φυτού και δεν διαταράσσει τη ζωή των μικρών ζώων που το χρησιμοποιούν για καταφύγιο. Για σταθερά αποτελέσματα, φροντίστε να αναφέρετε το φυτό μόνο μία φορά, να ακονίσετε τα εργαλεία σας πριν ξεκινήσετε και να απολυμαίνετε τις λεπίδες ανάμεσα στις τομές, ώστε να αποτρέψετε τη μετάδοση μυκήτων ή προβλημάτων που μπορούν να προκαλέσουν έντομα.
Πώς αντιδρούν τα φυτά όταν τα κλαδεύετε τον Οκτώβριο
Μετά από προσεκτικές τομές, οι ιστοί σφραγίζονται κατά μήκος του καμβίου, αποτρέποντας μολύνσεις όσο οι θερμοκρασίες παραμένουν ήπιες. Επειδή η αναπνοή του φυτού επιβραδύνεται, η επούλωση γίνεται πιο αποδοτικά χωρίς να εξαντλεί τα αποθέματα ενέργειας. Καθώς οι μέρες μικραίνουν, αυτός ο ήρεμος ρυθμός μεταβολισμού βοηθά στη δημιουργία κάλων (ιστού επούλωσης) χωρίς να προκαλείται τρυφερή, νέα ανάπτυξη που ο χειμώνας θα κατέστρεφε σε λίγες εβδομάδες.
Αφαιρέστε τα νεκρά, κατεστραμμένα ή μολυσμένα κλαδιά — τα λεγόμενα «τρία Δ» (Dead, Damaged, Diseased) — ώστε οι μύκητες και τα έντομα να χάσουν την πρόσβαση στο έδαφος που χρειάζονται για να εξαπλωθούν. Στη συνέχεια, αραιώστε το εσωτερικό του φυλλώματος. Η καλύτερη κυκλοφορία του αέρα μειώνει την υγρασία, όπου συνήθως αναπτύσσεται το ωίδιο. Όταν το φως φτάνει στις σκιασμένες περιοχές, περιορίζετε τον κίνδυνο μαύρων κηλίδων και βοηθάτε τα μπουμπούκια να ωριμάσουν ομοιόμορφα, γεγονός που οδηγεί σε πιο συμμετρικές και πλούσιες ανθοφορίες.
Τα κλαδιά που διασταυρώνονται τρίβονται, δημιουργούν πληγές και είναι πηγή ασθενειών. Αφαιρέστε το κλαδί που προκαλεί το πρόβλημα (το χειρότερο) και κρατήστε το πιο δυνατό. Κλαδέψτε τα πάντα πάνω από οφθαλμούς που βλέπουν προς τα έξω για να ανοίξει η κόμη του φυτού και να απλωθεί με φυσικό τρόπο.
Μην κλαδεύετε μόνο την επιφάνεια, αλλά αραιώστε και το εσωτερικό του φυτού, για να βελτιωθεί η κυκλοφορία του αέρα. Διατηρήστε τις τομές καθαρές και ελέγχετε τακτικά αν το φυτό είναι ισορροπημένο.
Τα φυτά που πρέπει να κλαδέψετε πριν ξεκινήσει ο χειμώνας
Αυτά τα φυτά ανθίζουν σε κλαδιά της τρέχουσας σεζόν, γι’ αυτό αφαιρέστε τα παλιά, μη παραγωγικά στελέχη, και δέστε τους δυνατούς νέους βλαστούς σε σχήμα βεντάλιας κατά μήκος των στηριγμάτων. Αυτή η διάταξη μοιράζει το φως στους κοντούς βλαστούς ομοιόμορφα και αποτρέπει το “μαστίγωμα” από τον άνεμο. Κλαδέψτε μόνο για να συμμαζέψετε το μήκος. Η κύρια διαμόρφωση μπορεί να περιμένει μέχρι τα τέλη του χειμώνα, όταν τα μπουμπούκια είναι πιο ευδιάκριτα.
Ο παρθενόκισσος αναπτύσσεται επιθετικά και εισχωρεί σε κεραμίδια, υδρορροές , ακόμη και σε αρμούς αν τον αφήσετε ανεξέλεγκτο. Αντέχει σε έντονο κλάδεμα, ακόμη και ένα μέτρο από το επίπεδο του εδάφους και, την άνοιξη αναπτύσσεται πάλι γρήγορα. Η επανεκκίνηση αυτή προστατεύει τα κτίρια και αποκαθιστά τον έλεγχο. Φορέστε γάντια για ν’ αποφύγετε την επαφή με τους χυμούς, μην αφήνετε τα κομμένα κλαδιά στις υδρορροές και καθοδηγήστε τα νέα βλαστάρια μακριά από στέγες και αεραγωγούς.
Τα φυτά που ανθίζουν το καλοκαίρι – η μπουντλέια, η κλιματίδα και το αγιόκλιμα, ευνοούνται από το κλάδεμα περίπου του ενός τρίτου των κλαδιών τους, αυτή την εποχή. Αυτό μειώνει την καταπόνηση από ανέμους και το βάρος του χιονιού, ενώ προετοιμάζει τα φυτά για ένα πιο έντονο κλάδεμα αργότερα, κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Προτεραιότητα έχουν οι αναρριχώμενες τριανταφυλλιές, τα καλλωπιστικά αμπέλια που χρειάζονται περιορισμό, οι φυλλοβόλοι θάμνοι με σημάδια ασθένειας, και υπερμεγέθη φυτά που εμποδίζουν μονοπάτια ή θέα.
Επιλογή και εκπαίδευση φυτών που απαιτούν φροντίδα τον Οκτώβριο
Αποφύγετε μεγάλες τομές που επουλώνονται αργά κατά τις ψυχρές περιόδους. Κάντε αντίθετα, επιλεκτικές τομές και διατηρήστε το φυσικό σχήμα του φυτού. Ξεκινήστε με τα προφανή κλαδέματα και μετά αραιώστε τα συμπαγή, υπερφορτωμένα βλαστάρια. Επειδή η καθαριότητα των εργαλείων είναι σημαντική, σκουπίστε τις λεπίδες με οινόπνευμα μεταξύ των θάμνων. Ένα αιχμηρό κλαδευτήρι προστατεύει τον φλοιό και μειώνει το σπάσιμο που μπορεί να προκαλέσει νέκρωση κατά μήκος της τομής.
Οι τριανταφυλλιές προσελκύουν τα ελάφια όταν η τροφή είναι λιγοστή, οπότε είναι καλή ιδέα να συνδυάσετε το κλάδεμα με προστατευτικά μέτρα. Χρησιμοποιήστε φράχτες που αφήνουν τον αέρα να περνάει ή απωθητικά και κρατήστε το πάχος του καλύμματος γύρω από τις ενώσεις των φυτών λεπτό, για να μην τραβούν την προσοχή των ζώων. Ενώ φροντίζετε τα σχήματα των φυτών, σκεφτείτε και τα συνοδευτικά φυτά — όπως πηγές νέκταρ, καλύμματα εδάφους και φράχτες που παρέχουν καταφύγιο, καθώς υποστηρίζουν ωφέλιμα έντομα, μειώνοντας έτσι την ανάγκη για ψεκασμούς και βοηθώντας τα φυτά να αναπτυχθούν πιο υγιή όταν αρχίσει η νέα ανάπτυξη.
Δέσε τα ευλύγιστα κλαδιά σε ήπιες γωνίες για να προωθήσετε την ανάπτυξη πλαϊνών βλαστών και μια σταθερή ανθοφορία. Αντικαταστήστε τα φθαρμένα δεσίματα πριν από καταιγίδες και μετά σφίξτε τα στηρίγματα της πέργκολας ή του πλέγματος. Κράτησε τα σύρματα τεντωμένα κατά μήκος των τοίχων, ώστε τα στελέχη να μην τρίβονται. Ελέγξτε ότι οι αγκυρώσεις είναι ασφαλείς και επισημάνετε σαφώς τις ποικιλίες, καθώς οι καλές καταγραφές διευκολύνουν το κλάδεμα αργότερα τον χειμώνα και αποτρέπουν το ακούσιο υπερβολικό κλάδεμα.
Εργαλεία, χρόνος και ασφάλεια
Ορισμένα ξυλώδη διακοσμητικά φυτά — όπως η κρανιά, η αγγελικούλα, ο ελαίαγνος — χρειάζονται αυτή την εποχή μόνο ελαφρύ καθάρισμα. Αφαιρέστε βλαστούς που αναπτύσσονται από τη ρίζα, σκισμένα κλαδιά και διασταυρούμενα εσωτερικά κλαδιά, κρατώντας παράλληλα το χαρακτηριστικό σχήμα του φυτού. Επειδή το έντονο κλάδεμα μπορεί να πιέσει το φυτό, κρατήστε τις μεγάλες αλλαγές στο σχήμα για το τέλος του χειμώνα, όταν το φυτό βρίσκεται σε νάρκη.
Η ασφάλεια προέχει: χρησιμοποιήστε σταθερές σκάλες, προστασία ματιών και έναν δεύτερο άνθρωπο όταν εργάζεστε σε ύψος.
Τα δέντρα απαιτούν ειδική φροντίδα. Αφαιρέστε τα κρεμασμένα νεκρά κλαδιά και τα προφανή επικίνδυνα σημεία για να προστατέψετε μονοπάτια, στέγες και καλώδια. Αφήστε τις μεγάλες δομικές αποφάσεις για την βαθιά νάρκη, όταν η αρχιτεκτονική του φυτού φαίνεται καθαρά και ο κίνδυνος «αιμορραγίας» είναι μικρότερος. Οι τομές πρέπει να αφήνουν τη βάση του κλαδιού ανέπαφη, καθώς οι επίπεδές τομές καθυστερούν την επούλωση. Με προσεκτικό ρυθμό μειώνετε τα σκισίματα των κλαδιών και τις ζημιές από καταιγίδες αργότερα.
Σχεδιάστε για την άνοιξη ενώ τα παρτέρια είναι ήσυχα. Χαράξτε τα όρια των παρτεριών, τις ποσότητες κομπόστ και έλεγξε το πότισμα. Στηρίξτε τις τομάτες με ανθεκτικούς πασσάλους, φροντίστε τη λίπανση και παρακολουθήστε τα απαραίτητα ιχνοστοιχεία για τα ροδάκινα. Φυτέψτε φυτά που βοηθούν το ένα το άλλο για να σταθεροποιήσετε το μικροκλίμα και να μειώσετε τα παράσιτα. Τέλος, καθαρίστε και φυλάξτε τα εργαλεία ώστε να είναι έτοιμα για χρήση.
Γιατί το κλάδεμα του Οκτωβρίου δυναμώνει σιωπηλά τον κήπο
Ένα προσεκτικό κλάδεμα από μόνο του, φέρνει πολλαπλά οφέλη. Διαμορφώνετε τη δομή, μπλοκάρετε τις μολύνσεις και απελευθερώνετε φως και αέρα έτσι ώστε τα μπουμπούκια να ενισχυθούν κατά τη διάρκεια των ψυχρών μηνών.
Επειδή η διαδικασία σέβεται την νάρκη του φυτού, οι ιστοί επουλώνονται και οι ρίζες αποθηκεύουν ενέργεια για μια γρήγορη εκκίνηση την άνοιξη. Ένα ακριβές, μετρημένο κλάδεμα, βοηθά τα φυτά να υποδεχτούν την άνοιξη με ισορροπημένο σχήμα, άφθονη ανθοφορία και ανθεκτική, χωρίς άγχος ανάπτυξη.
