Η ψυχολογία λέει ότι οι επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ελέγχου συχνά προέρχονται από πρώιμες εμπειρίες. Αυτές, δεν είναι έκδηλες, αλλά φανερώνονται από την καθημερινή εκπαίδευση που διαμόρφωσε τον τρόπο που μάθαμε να παραμένουμε ασφαλείς, υπεύθυνοι ή ελεγκτικοί.
Ακολουθούν επτά χαρακτηριστικά που συνήθως αναπτύσσονται στην παιδική ηλικία και τείνουν να εμφανίζονται αργότερα ως συνήθειες, όπως το να ελέγχετε πολλές φορές αν έχετε σβήσει τον φούρνο πριν φύγετε απ’ το σπίτι.
Ελέγχετε 10 φορές αν είναι κλειστός ο φούρνος πριν φύγετε από το σπίτι; 7 χαρακτηριστικά που αποκτήσατε στην παιδική ηλικία
- Μάθατε από νωρίς ότι τα λάθη έχουν συνέπειες
- Σας επαινούσαν όταν ήσασταν υπεύθυνοι και όχι όταν ήσασταν ήρεμοι
- Αναπτύξατε μεγάλη υπευθυνότητα
- Αντιμετωπίσατε από νωρίς απρόβλεπτες καταστάσεις
- Μάθατε να κατευνάζετε το άγχος σας μέσω της δράσης
- Αντιλαμβάνεστε αμέσως τις ενδείξεις ασφαλείας
- Εσωτερικεύσατε την αντίληψη ότι θα έχετε ηρεμία μόνο αν έχετε ασφάλεια
Μάθατε από νωρίς ότι τα λάθη έχουν συνέπειες
Πολλοί από όσους ελέγχουν τα πράγματα δύο φορές μεγάλωσαν σε περιβάλλοντα όπου τα λάθη είχαν συνέπειες. Όχι απαραίτητα με σφοδρές τιμωρίες, αλλά σίγουρα παρατηρούνταν. Αν ξεχνούσατε κάτι, κάποιος το σημείωνε. Αν κάνατε κάποιο λάθος, αναμένονταν να το διορθώσετε.
Με τον καιρό, αυτό σας δίδαξε ότι η αμέλεια είχε κόστος. Αυτό το μάθημα έμεινε, ακόμα και όταν το ρίσκο έγινε πολύ μικρότερο. Ως ενήλικες, ο εγκέφαλός σας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μικρές εργασίες, όπως το να σβήσετε την κουζίνα, ως κάτι σημαντικό.
Το να ελέγχετε ξανά μοιάζει με προστασία ενάντια στις τύψεις. Ψυχολογικά, αυτό αντανακλά αυξημένη συνείδηση της ευθύνης. Μάθατε να συνδέετε την ασφάλεια με την επαγρύπνηση, και αυτό το μοτίβο έγινε αυτοματοποιημένο.
Σας επαινούσαν όταν ήσασταν υπεύθυνοι και όχι όταν ήσασταν ήρεμοι
Κάποια παιδιά επαινούνται για το πόσο τολμηρά είναι. Άλλα επαινούνται για το πόσο αξιόπιστα είναι. Αν οι ενήλικες συχνά σχολίαζαν πόσο προσεκτικοί, σκεπτικοί ή ώριμοι ήσασταν, αυτό πιθανότατα διαμόρφωσε τον τρόπο που βλέπατε τον εαυτό σας. Η ευθύνη έγινε μέρος της ταυτότητάς σας. Το να είστε εκείνοι που θυμούνται τα πάντα, σας έκανε να νιώθετε καλά.
Αργότερα στη ζωή, το να ελέγχετε την κουζίνα δεν είναι μόνο θέμα ασφάλειας. Είναι θέμα να παραμένετε εναρμονισμένοι με την εκδοχή του εαυτού σας που κέρδισε την έγκριση. Αυτό το χαρακτηριστικό συνοδεύεται συχνά από δυνάμεις όπως η αξιοπιστία και η συνέπεια. Η αρνητική πλευρά είναι η δυσκολία να εμπιστευτείτε ότι έχετε ήδη κάνει αρκετά.
Αναπτύξατε μεγάλη υπευθυνότητα
Οι άνθρωποι που κοιτούν την κουζίνα δύο και τρεις φορές πριν φύγουν, μεγάλωσαν νιώθοντας προσωπικά υπεύθυνοι για τα αποτελέσματα γύρω τους. Αν κάτι πήγαινε στραβά, ένιωθαν ότι ήταν δικό τους λάθος. Αυτό μπορεί να συμβεί σε οικογένειες όπου τα παιδιά αναλαμβάνουν συναισθηματική ή πρακτική ευθύνη από νωρίς. Κάποιες φορές, χωρίς να τους το ζητηθεί.
Μάθατε να “σκανάρετε” για πιθανά προβλήματα πριν αυτά συμβούν. Η πρόληψη φαινόταν πιο ασφαλής από την αποκατάσταση. Ως ενήλικες, το μυαλό σας συνεχίζει να κάνει αυτό το σκανάρισμα αυτόματα. Το να ελέγχετε ξανά την κουζίνα αισθάνεται σαν να εκπληρώνετε μια υποχρέωση παρά να τροφοδοτείτε το άγχος. Ψυχολογικά, αυτό αντανακλά έναν εσωτερικό τόπο ελέγχου που κλίνει προς την υπερβολική ευθύνη.
Αντιμετωπίσατε από νωρίς απρόβλεπτες καταστάσεις
Σε κάποια σπίτια, τα πράγματα δεν ήταν πάντα σταθερά. Οι κανόνες άλλαζαν, οι διαθέσεις κυμαινόταν ή οι συνέπειες ήταν ασταθείς. Όταν τα περιβάλλοντα είναι απρόβλεπτα, τα παιδιά αντισταθμίζουν με το να γίνονται υπερβολικά παρατηρητικά.
Μαθαίνουν να ελέγχουν δύο φορές, γιατί η σιγουριά προσφέρει παρηγοριά.
Οι συμπεριφορές ελέγχου προσφέρουν μια αίσθηση ελέγχου σε έναν αλλιώς αβέβαιο κόσμο. Μειώνουν τον ψυχικό θόρυβο, έστω και προσωρινά. Αργότερα στη ζωή, ακόμα και όταν τα πράγματα είναι σταθερά, το νευρικό σας σύστημα θυμάται ότι η επαγρύπνηση σας προστάτευε κάποτε. Αυτό το χαρακτηριστικό εμφανίζεται ως προετοιμασία και πρόβλεψη, σε συνδυασμό με δυσκολία να χαλαρώσετε πλήρως.
Μάθατε να κατευνάζετε το άγχος σας μέσω της δράσης
Τα παιδιά σπάνια διδάσκονται πώς να καθίσουν με το άγχος. Διδάσκονται πώς να κάνουν κάτι γι’ αυτό. Αν το άγχος εμφανιζόταν, μάθατε να δράτε. Ελέγξτε. Ξαναελέγξτε. Βεβαιωθείτε. Με τον καιρό, η δράση έγινε η κύρια στρατηγική αντιμετώπισης. Το να κάνετε κάτι έδινε μια αίσθηση ανακούφισης καλύτερη από το να περιμένετε.
Το να ελέγχετε την κουζίνα είναι μια μικρή δράση που δημιουργεί ανακούφιση. Δίνει στο μυαλό σας μια αίσθηση ολοκλήρωσης. Ψυχολογικά, αυτό είναι ρύθμιση του άγχους μέσω της συμπεριφοράς και όχι της επιβεβαίωσης. Λειτουργεί, αλλά μπορεί να γίνει επαναλαμβανόμενο.
Αντιλαμβάνεστε αμέσως τις ενδείξεις ασφαλείας
Ορισμένα παιδιά μεγαλώνουν σε περιβάλλοντα όπου η ασφάλεια τονίζεται συνεχώς. Κλείστε την πόρτα. Σβήστε τα πάντα. Να είστε προσεκτικοί. Αυτά τα μηνύματα συνήθως είναι καλής πρόθεσης. Διδάσκουν προσοχή και πρόληψη. Αλλά μπορεί επίσης να εκπαιδεύσουν τον εγκέφαλο να παραμένει σε υψηλή εγρήγορση. Ακόμα και οι ουδέτερες καταστάσεις φαίνονται να απαιτούν επιβεβαίωση.
Ως ενήλικες, το μυαλό σας εξακολουθεί να αναζητά κινδύνους, ακόμα και όταν ο κίνδυνος είναι ελάχιστος. Αυτό το χαρακτηριστικό συχνά συνδυάζεται με τη συνέπεια και την προσοχή, που είναι πολύτιμες. Η πρόκληση είναι να μάθετε πότε οι έλεγχοι ασφαλείας δεν είναι πλέον αναγκαίοι.
Εσωτερικεύσατε την αντίληψη ότι θα έχετε ηρεμία μόνο αν έχετε ασφάλεια
Για πολλούς που έχουν την συνήθεια να ελέγχουν τα πάντα, η ηρεμία είναι υπό όρους. Έρχεται μόνο αφού όλα έχουν επαληθευτεί. Χαλαρώνετε μόλις σιγουρευτείτε ότι έχετε σβήσει την κουζίνα. Ηρεμείτε μόλις η πόρτα είναι κλειδωμένη. Απελευθερώνεστε μόλις η λίστα ολοκληρωθεί.
Αυτό το μοτίβο συχνά ξεκινά στην παιδική ηλικία, όταν η ανάγκη για επιβεβαίωση συνδεόταν με την σιγουριά και όχι με την άνεση. Το να γνωρίζετε ήταν πιο σημαντικό από το να νιώθετε. Ως ενήλικες, ο εγκέφαλός σας εξακολουθεί να αναζητά τη βεβαιότητα πριν επιτρέψει την ηρεμία.
Ψυχολογικά, αυτό αντικατοπτρίζει ένα μοτίβο χαλάρωσης υπό όρους. Η εκμάθηση του να νιώθετε ασφαλείς χωρίς την συνεχόμενη επιβεβαίωση είναι το επόμενο βήμα στην προσωπική ανάπτυξη.
Tips
Το να ελέγχετε την κουζίνα πριν φύγετε δεν σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά με εσάς. Συνήθως, σημαίνει ότι κάτι κάποτε λειτούργησε. Αυτά τα χαρακτηριστικά προέρχονται συχνά από την εκμάθηση του να είστε προσεκτικοί, υπεύθυνοι και προετοιμασμένοι σε περιβάλλοντα που εκτιμούσαν αυτά τα χαρακτηριστικά.
Το κλειδί είναι να αναγνωρίσετε πότε μια προστατευτική συνήθεια έχει ξεπεράσει τη χρησιμότητά της. Η συνειδητοποίηση δημιουργεί επιλογές. Δεν χρειάζεται να εξαλείψετε τη συνήθεια εντελώς. Μερικές φορές, το μόνο που χρειάζεται είναι να χαλαρώσετε τον έλεγχό και να θυμηθείτε ότι επιτρέπεται να εμπιστεύεστε ό,τι έχετε ήδη κάνει.
