Η Μεσημβρινή Ανατροπή Κυκλοφορίας του Ατλαντικού (Amoc), ένα κρίσιμο στοιχείο του παγκόσμιου κλιματικού συστήματος, αντιμετωπίζει την πιθανότητα κατάρρευσης, που θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για την Ευρώπη και όχι μόνο. Πρόσφατες μελέτες έχουν αλλάξει την αντίληψη για την κατάρρευση της Amoc, από ένα γεγονός χαμηλής πιθανότητας σε ένα άμεσο πρόβλημα. Αυτή η εξέλιξη υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη μείωσης των εκπομπών ορυκτών καυσίμων για την αντιμετώπιση των επερχόμενων επιπτώσεων.
Η Amoc, υπεύθυνη για τη μεταφορά θερμών τροπικών υδάτων προς την Αρκτική και την Ευρώπη, βρίσκεται σήμερα στο πιο αδύναμο σημείο της εδώ και 1.600 χρόνια λόγω της κλιματικής αλλαγής. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι το σημείο καμπής για την διακοπή της Amoc μπορεί να έρθει μέσα στις επόμενες δεκαετίες, αν και η πλήρης κατάρρευση ίσως να μην συμβεί για ακόμη 50 έως 100 χρόνια.
Ο ρόλος της AMOC στο παγκόσμιο κλίμα
Η Μεσημβρινή Ανατροπή Κυκλοφορίας του Ατλαντικού (Amoc), είναι από τα κυριότερα συστήματα ωκεάνιας κυκλοφορίας στον Ατλαντικό και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση του κλίματος της Γης. Λειτουργεί σαν γιγαντιαίος ιμάντας μεταφοράς, μεταφέροντας θερμό νερό από τις τροπικές περιοχές προς τον βόρειο Ατλαντικό, όπου ψύχεται, βυθίζεται και τελικά επιστρέφει προς τον νότο. Αυτό το κυκλοφοριακό μοτίβο είναι κρίσιμο για τη διατήρηση των εύκρατων κλιματικών συνθηκών στην Ευρώπη και την Αρκτική. Χωρίς την Amoc, η δυτική Ευρώπη θα μπορούσε να βιώσει σκληρούς χειμώνες και ξηρασίες το καλοκαίρι, αλλάζοντας δραματικά το κλίμα της περιοχής.
Πρόσφατες μελέτες, έχουν δείξει ότι, η Amoc βρίσκεται στο πιο εξασθενημένο σημείο της εδώ και πάνω από χίλια χρόνια. Η εξασθένηση αυτή, αποδίδεται στην παρατεταμένη κλιματική κρίση, υπεύθυνη για την υπερθέρμανση του πλανήτη και την μεταβολή των συνθηκών των ωκεανών. Οι συνέπειες της διατάραξης της Amoc είναι ανυπολόγιστες, όχι μόνο για το κλίμα, αλλά και για τα θαλάσσια οικοσυστήματα, τα ρεύματα των ωκεανών και τα μοτίβα του καιρού. Έτσι, η κατανόηση της δυναμικής της Amoc, είναι καθοριστικής σημασίας για την πρόβλεψη μελλοντικών κλιματικών σεναρίων και την προετοιμασία για πιθανές επιπτώσεις.
Πορίσματα της μελέτης και προβλέψεις
Μία νέα μελέτη αποκάλυψε πως, ο κίνδυνος της κατάρρευσης της Amoc, είναι σημαντικά υψηλότερος από ό,τι πίστευαν μέχρι πρότινος οι επιστήμονες. Τα κλιματικά μοντέλα, τα οποία εκτείνονται έως το 2300 και το 2500 υποδεικνύουν πως το σημείο καμπής για την παύση λειτουργίας της Amoc, είναι πιθανόν να επέλθει μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Αν και, η πραγματική κατάρρευση μπορεί να καθυστερήσει κατά 50 έως 100 χρόνια, η αναπόφευκτη αυτή εξέλιξη αποτελεί σοβαρή απειλή. Η μελέτη αξιολόγησε διάφορα σενάρια εκπομπών για να προσδιορίσει την επίδρασή τους στη σταθερότητα της Amoc.
Αν συνεχίσουν να αυξάνονται οι εκπομπές άνθρακα, το 70% των δοκιμών στα μοντέλα, προβλέπουν κατάρρευση της Amoc. Ακόμα και με ενδιάμεσα επίπεδα εκπομπών, η κατάρρευση εμφανίστηκε στο 37% των μοντέλων, ενώ χαμηλές εκπομπές εξακολουθούν να δίνουν 25% πιθανότητα παύσης λειτουργίας. Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν την κρίσιμη ανάγκη για άμεσες και ουσιαστικές μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για την αποτροπή μη αναστρέψιμων ζημιών στην Amoc.
Πιθανές συνέπειες της κατάρρευσης της Amoc
H κατάρρευση της Amoc, θα έχει εκτεταμένες επιπτώσεις. Θα οδηγούσε σε αλλαγές στη ζώνη τροπικών βροχοπτώσεων, από την οποία εξαρτώνται εκατομμύρια άνθρωποι για την καλλιέργεια της γης. Η μετατόπιση αυτή, με τη σειρά της, θα διατάρασσε την παραγωγή τροφίμων και ενδεχομένως να πυροδοτήσει ανθρωπιστικές κρίσεις. Επίσης, θα οδηγούσε σε ακραία καιρικά φαινόμενα στη δυτική Ευρώπη, όπως ψυχροί χειμώνες και ξηρασίες, επιδεινώνοντας περαιτέρω τις συνέπειες που θα αντιμετώπιζε η κάθε περιοχή.
Παράλληλα, η παύση λειτουργίας της Amoc , θα συντελούσε στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, αυξάνοντας τις σημερινές προβλέψεις κατά περίπου 0,5 μέτρα. Η αύξηση αυτή θα απειλούσε παράκτιες κοινότητες, υποδομές, οικοσυστήματα.
Οι επιπτώσεις των μεταβολών αυτών, δεν θα περιορίζονταν στην Ευρώπη. Θα επηρέαζαν ολόκληρη την υδρόγειο, επιδρώντας στα μοτίβα του καιρού, τα ρεύματα των ωκεανών και τη βιοποικιλότητα. Το ντόμινο αυτών των επιπτώσεων υπογραμμίζει τη σημασία της αντιμετώπισης των παραγόντων που οδηγούν στην εξασθένιση της Amoc.
Επείγουσα η ανάγκη περιορισμού εκπομπών άνθρακα
Τα νέα ευρήματα , ενισχύουν την αναγκαιότητα της άμεσης δράσης για την μείωση των εκπομπών άνθρακα. Οι επιστήμονες τονίζουν πως, ακόμη και μια πιθανότητα 10% για κατάρρευση της Amoc είναι υπερβολικά υψηλή, δεδομένων των πιθανών συνεπειών. Η έρευνα δείχνει πως, το σημείο καμπής για την παύση λειτουργίας της Amoc, μπορεί να επέλθει μέσα στα επόμενα 10 έως 20 χρόνια, επισημαίνοντας την ανάγκη άμεσων αλλαγών στις πολιτικές και της παγκόσμιας συνεργασίας για τον περιορισμό των εκπομπών.
Παρά τις αβεβαιότητες ως προς τον χρόνο της κατάρρευσης της Amoc, είναι ξεκάθαρο ότι οι επιστήμονες συμφωνούν: Ο κίνδυνος, είναι πιο σοβαρός από ό,τι είχαν αντιληφθεί. Η έλλειψη άμεσων ωκεάνιων παρατηρήσεων και τα διαφορετικά αποτελέσματα των μοντέλων, κάνουν τις αβεβαιότητες ακόμη μεγαλύτερες.
Ωστόσο, η σταθερή πτωτική τάση που παρατηρείται στην Βόρειο Ατλαντικό, ευθυγραμμίζεται με τις προβλέψεις των μοντέλων, μαρτυρώντας την επείγουσα ανάγκη για προληπτικά μέτρα. Όσο το κλίμα θα συνεχίσει να θερμαίνεται, οι ευκαιρίες για αποτελεσματική δράση λιγοστεύουν, κάνοντας επιτακτική την εφαρμογή στρατηγικών που θα μειώσουν τον κίνδυνο διατάραξης της Amoc. Όσο η πιθανότητα της κατάρρευσης της Amoc γίνεται πιο εμφανής, το ερώτημα που παραμένει, είναι: Πώς μπορεί η παγκόσμια κοινότητα να κινητοποιηθεί αποτελεσματικά προκειμένου να μην φτάσει σ’ αυτό το σημείο καμπής, και ποιος είναι ο ρόλος των κρατών σε αυτή την επείγουσα ανάγκη για την προστασία του παγκόσμιου κλίματος της Γης;
