Νέα έρευνα από το Texas A&M, δημοσιευμένη στο Science Advances, αμφισβητεί την Υπόθεση Πρόσκρουσης της Νεότερης Δρυάδας, υποστηρίζοντας ότι η ηφαιστειακή δραστηριότητα – και όχι η πρόσκρουση κομήτη – πιθανότατα προκάλεσε το τελευταίο ψύχος της εποχής των παγετώνων.
Αναλύσεις ιζημάτων παρέχουν στοιχεία που συνδέουν την εξαφάνιση της μεγαπανίδας της Βόρειας Αμερικής με ηφαιστειακά αίτια, προσφέροντας αντεπιχειρήματα στη θεωρία του κομήτη.
Η Νεότερη Δρυάδα
Για 1.200 χρόνια, από το 12.900 έως το 11.700 π.Χ., το βόρειο ημισφαίριο βυθίστηκε σε μια απότομη και ολέθρια παγωνιά. Παρόλο που η εποχή των παγετώνων όδευε προς το τέλος της, η περίοδος αυτή έφερε ένα τελευταίο κύμα ακραίου ψύχους.
Η διατάραξη της Μεσημβρινής Ανατρεπόμενης Κυκλοφορίας του Ατλαντικού (AMOC), που μεταφέρει τη θερμότητα παγκοσμίως, είχε ως αποτέλεσμα το βόρειο ημισφαίριο να επιστρέψει σε σχεδόν παγετώδεις συνθήκες.
Ενώ η Υπόθεση Πρόσκρουσης της Νεότερης Δρυάδας υποστηρίζει ότι μια εξωγήινη πρόσκρουση προκάλεσε αυτή την κλιματική καταστροφή, η ιδέα αυτή δεν είναι ευρέως αποδεκτή από την επιστημονική κοινότητα.
Η ομάδα του Πανεπιστημίου Texas A&M ξεκίνησε την έρευνά της με έντονο σκεπτικισμό απέναντι στη θεωρία της πρόσκρουσης, επισημαίνοντας ότι η υποστήριξη για αυτή την ιδέα είναι περιορισμένη, αλλά με περιέργεια για τα αίτια αυτής της έντονα αμφισβητούμενης περιόδου ψύξης.
Τα ιζήματα της Νεότερης Δρυάδας
Για την πρόσφατη μελέτη τους, οι ερευνητές εξέτασαν συνεχή στρώματα ιζημάτων στο Τέξας και τη Φλόριντα, ποσοτικοποιώντας τις αναλογίες ισοτόπων οσμίου και εξαιρετικά σιδηρόφιλων στοιχείων (HSE).
Η τοποθεσία PL στη Φλόριντα, από την οποία προήλθαν ορισμένα δείγματα, είναι μια από τις καλύτερα χρονολογημένες γεωλογικές τοποθεσίες στην Αμερική, διασφαλίζοντας την ακρίβεια των δειγμάτων.
Η ανάλυση της ομάδας έδειξε ότι τα δεδομένα ταιριάζουν με τις προσδοκίες για εναπόθεση ηφαιστειακών αερολυμάτων. Στη συνέχεια, συνέκριναν αυτά τα αποτελέσματα με δεδομένα από πυρήνες πάγου της Ανταρκτικής και της Γροιλανδίας, εντοπίζοντας μια συσχέτιση ανάμεσα στα ισοτοπικά πρότυπα που παρατηρήθηκαν στη Βόρεια Αμερική και τη σημαντική ηφαιστειακή δραστηριότητα που έλαβε χώρα πριν από 12.980 έως 12.870 χρόνια.
Η ομάδα του Texas A&M υποστηρίζει ότι τα ευρήματά τους αποτελούν ένα ξεκάθαρο σήμα μέσα σε έναν τεράστιο όγκο πηγών δεδομένων, που δείχνουν προς μια ηφαιστειακή εξήγηση για τη Νεότερη Δρυάδα.
Ενώ ορισμένοι υποστηρικτές της Υπόθεσης Πρόσκρουσης της Νεότερης Δρυάδας θεωρούν την παρουσία μη ραδιογενών ισοτόπων οσμίου στα ιζήματα ως απόδειξη μιας εξωγήινης πρόσκρουσης, η ομάδα του Texas A&M επισημαίνει ότι αυτά τα ισότοπα μπορούν επίσης να παραχθούν από ηφαιστειακή δραστηριότητα, υδροθερμικές ροές ή την αποσάθρωση βασαλτικών πετρωμάτων.
Οι αναλογίες ισοτόπων οσμίου από τα δείγματα ιζημάτων στην τοποθεσία PL συνάδουν με την ηφαιστειακή δραστηριότητα και όχι με συντρίμμια από διαστημικούς βράχους, και το εύρημα αυτό συμφωνεί με δεδομένα από άλλες τοποθεσίες της Βόρειας Αμερικής, αναφέρουν οι ερευνητές.
Η ομάδα υποστηρίζει ότι είναι εξαιρετικά απίθανο οι εξωγήινες προσκρούσεις να προκαλέσουν γεωχημικές ανωμαλίες σε ολόκληρη την ήπειρο, όπως αυτές που παρατηρήθηκαν στα ιζήματα της Βόρειας Αμερικής, καθώς αυτό θα απαιτούσε έναν απίστευτο αριθμό προσκρούσεων σε σύντομο χρονικό διάστημα, σε σύγκριση με την πιθανότερη εξήγηση μιας περιόδου έντονης ηφαιστειακής δραστηριότητας.
Απαντώντας στην υπόθεση πρόσκρουσης της Νεότερης Δρυάδας
Πέρα από την ανάλυση των ιζημάτων, οι ερευνητές εξέτασαν στο άρθρο τους και άλλα στοιχεία της υπόθεσης της πρόσκρουσης. Ενώ οι διαστημικές προσκρούσεις είναι σπάνιες και δεν έχουν εντοπιστεί κρατήρες που να σχετίζονται με τη Νεότερη Δρυάδα, η ομάδα σημειώνει ότι η μειωμένη πίεση στην επιφάνεια κατά την υποχώρηση των παγετώνων -καθώς η Γη έβγαινε από την Εποχή των Παγετώνων– μπορεί να αυξήσει την παραγωγή μάγματος.
Αυτό οδηγεί σε έξαρση της ηφαιστειακής δραστηριότητας, καθιστώντας τη συγκεκριμένη εξήγηση την πιο πιθανή.
Οι ερευνητές εγείρουν επίσης ζήτημα σχετικά με μια ανωμαλία πλατίνας που αναφέρεται συχνά ως απόδειξη από τους υποστηρικτές της θεωρίας της πρόσκρουσης, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι η πλατίνα πιθανότατα μεταφέρθηκε από την πρόσκρουση που προκάλεσε την εξαφάνιση των ειδών.
Στην ανταπάντησή της, η ομάδα του Texas A&M σημειώνει ότι οι κορυφώσεις των επιπέδων πλατίνας στα ιζήματα στην πραγματικότητα προηγούνται ελαφρώς της Νεότερης Δρυάδας, υποδηλώνοντας ότι τα γεγονότα αυτά είναι πιθανότατα άσχετα μεταξύ τους.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το άρθρο αναφέρει πως τα ευρήματά τους δεν εξηγούν τη διάρκεια της Νεότερης Δρυάδας, αλλά μόνο ότι η ηφαιστειακή δραστηριότητα λειτούργησε ως έναυσμα (trigger).
Παρόλο που η νέα εργασία δεν δίνει ένα οριστικό τέλος στη δημόσια συζήτηση, προσθέτει σημαντικό βάρος στις αποδείξεις για μια ηφαιστειακή αιτία πίσω από τη Νεότερη Δρυάδα.