Μια νέα γεωλογική μελέτη αναθεωρεί το χρονοδιάγραμμα μιας σημαντικής τεκτονικής σύγκρουσης που συνέβαλε στον σχηματισμό των Άνδεων, υποδεικνύοντας ότι βασικά γεγονότα συνέβησαν νωρίτερα από ό,τι οι επιστήμονες υπέθεταν για καιρό.
Η μελέτη στο περιοδικό Earth and Planetary Physics αναδιαμορφώνει την κατανόηση των επιστημόνων για το πώς ενώθηκαν οι Αμερικές.
Εξετάζοντας ανεπαίσθητα μαγνητικά σήματα εγκλωβισμένα μέσα σε αρχαία ηφαιστειακά πετρώματα στις Βόρειες Άνδεις της Κολομβίας, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μια κύρια φάση της σύγκρουσης μεταξύ Κεντρικής και Νότιας Αμερικής πιθανότατα ολοκληρώθηκε νωρίτερα από ό,τι υπέθεταν για καιρό, πριν από περίπου 10 εκατομμύρια χρόνια.
Αυτή η χρονική μετατόπιση θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες ερμηνεύουν την ανύψωση των Άνδεων και την εξέλιξη των γεωμορφολογικών τοπίων σε ολόκληρη την περιοχή.
Η εργασία, με επικεφαλής τον Victor Piedrahita (πρώτο συγγραφέα) και τον J. Li (υπεύθυνος επικοινωνίας της μελέτης), επικεντρώνεται σε πετρώματα από την ηφαιστειακή επαρχία Combia στην κεντρική Κολομβία.
Ηφαιστειακά πετρώματα ως «γεωλογικά χρονόμετρα»
Αυτοί οι σχηματισμοί της ύστερης Μειοκαίνου περιόδου (ηλικίας περίπου 12–6 εκατομμυρίων ετών) δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια μιας περιόδου όπου οι τεκτονικές δυνάμεις ήταν ακόμη ενεργές, καθιστώντας τους πολύτιμα «αρχεία» των όσων συνέβαιναν βαθιά μέσα στον φλοιό της Γης.
Επειδή τα ηφαιστειακά πετρώματα ψύχονται και στερεοποιούνται σχετικά γρήγορα, μπορούν να διατηρήσουν ένα στιγμιότυπο των συνθηκών που επικρατούσαν κατά τον σχηματισμό τους, σχεδόν σαν ένα γεωλογικό χρονικό αποτύπωμα.
Μαγνητικά στοιχεία από ηφαιστειακά πετρώματα
Για να κατανοήσουν καλύτερα αυτή την τεκτονική ιστορία, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν την ανάλυση μαγνητικού ιστού (magnetic fabric analysis), η οποία εξετάζει τον προσανατολισμό των μαγνητικών ορυκτών μέσα στα πετρώματα.
Αυτή η προσέγγιση βοηθά τους επιστήμονες να διαχωρίσουν τα αρχικά μοτίβα της ηφαιστειακής ροής από την παραμόρφωση που συνέβη μεταγενέστερα λόγω των τεκτονικών δυνάμεων.
«Τα ηφαιστειακά πετρώματα μπορούν να διατηρήσουν ένα εξαιρετικά λεπτομερές αρχείο των γεωλογικών διεργασιών», λέει ο Δρ. Victor A. Piedrahita. «Οι μαγνητικοί ιστοί τους μας βοηθούν να προσδιορίσουμε εάν η παραμόρφωση συνέβη πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά την τοποθέτηση των πετρωμάτων».
Στοιχεία για μια πρωιμότερη σύγκρουση
Η ανάλυση αποκάλυψε ότι πολλά από τα πετρώματα διατηρούν ακόμα τον αρχικό τους μαγνητικό ιστό, ο οποίος συνδέεται με την κίνηση του μάγματος ή τις ροές ηφαιστειακών συντριμμάτων.
Αυτό υποδηλώνει ότι υπέστησαν ελάχιστη έως καθόλου τεκτονική αλλοίωση κατά την ύστερη Μειόκαινο. Ορισμένες τοποθεσίες παρουσιάζουν όντως σημάδια παραμόρφωσης, αλλά αυτά είναι περιορισμένης κλίμακας και έντασης.
Συνολικά, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η κύρια συμπίεση του φλοιού και η παραμόρφωση που συνδέονται με την ηπειρωτική σύγκρουση είχαν, ως επί το πλείστον, τερματιστεί πριν από την ύστερη Μειόκαινο.
«Τα δεδομένα μας υποδεικνύουν ότι τα πιο σημαντικά γεγονότα σύγκρουσης μεταξύ Κεντρικής και Νότιας Αμερικής συνέβησαν νωρίτερα από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως, κυρίως κατά την Ολιγόκαινο έως τη μέση Μειόκαινο», εξηγούν οι Piedrahita και Li.
«Μέχρι τη στιγμή που σχηματίστηκαν αυτά τα ηφαιστειακά πετρώματα, η τεκτονική παραμόρφωση είχε γίνει ασθενέστερη και και περιοριζόταν σε πιο τοπικές περιοχές».
Επιπτώσεις για την εξέλιξη των Άνδεων
Αυτά τα αποτελέσματα βελτιώνουν τα τρέχοντα μοντέλα για τον τρόπο σχηματισμού των Άνδεων και παρέχουν μια σαφέστερη εικόνα για το πώς οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των τεκτονικών πλακών διαμόρφωσαν την περιοχή.
Η μελέτη υπογραμμίζει επίσης τη χρησιμότητα των μαγνητικών τεχνικών στην ανασύνθεση της τεκτονικής ιστορίας σε ηφαιστειακά περιβάλλοντα.