Επιστήμονες ανακάλυψαν ένα παράξενο παγκόσμιο μοτίβο στον τρόπο που περπατούν οι άνθρωποι

Φανταστείτε ότι περιπλανιέστε σε έναν χώρο χωρίς κάποιον συγκεκριμένο προορισμό στο μυαλό σας – εξερευνώντας ίσως ένα πάρκο ή περπατώντας νωχελικά στον χώρο ενός μουσικού φεστιβάλ.

Θα στρίβατε πιο συχνά αριστερά ή δεξιά;

Αυτό ήταν το ερώτημα που θέλησε να απαντήσει μια διεθνής ομάδα ερευνητών, αφότου μια προηγούμενη μελέτη για την κοινωνική απόσταση κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID υπέδειξε παραδόξως ότι ίσως δεν κινούμαστε τόσο τυχαία όσο νομίζουμε.

Η κρυφή προτίμηση στις αριστερόστροφες στροφές

Αυτή τη φορά, οι ερευνητές εστίασαν συγκεκριμένα στις στροφές που παίρνουμε, μελετώντας μια ποικιλία ηλικιακών ομάδων, πολιτισμικών περιβαλλόντων και χώρων.
Ανακάλυψαν μια σαφή τάση (προκατάληψη) που συμφωνούσε με τα προηγούμενα, απροσδόκητα αποτελέσματά τους: μια σημαντική προτίμηση στο να στρίβουμε αριστερόστροφα (αριστερά).

Με αυτό το δεδομένο, γεννήθηκε ένα άλλο ερώτημα: γιατί υπάρχει αυτή η προτίμηση;

 

«Αυτό ήταν εντελώς απροσδόκητο καθώς, τουλάχιστον ενστικτωδώς, όταν οι άνθρωποι περπατούν τυχαία, φαντάζεσαι ότι στρίβουν ανάλογα με τις ανάγκες τους, χωρίς να υπάρχει κάποια ένδειξη για μια γενική προτίμηση», λέει ο μηχανικός Κλαούντιο Φελιτσιάνι (Claudio Feliciani), ο οποίος εργαζόταν στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο κατά τη διάρκεια της μελέτης.

«Ωστόσο, υπήρχε μια ξεκάθαρη, μετρήσιμη τάση των ανθρώπων να στρίβουν αριστερόστροφα παρά δεξιόστροφα, υπό ίσες συνθήκες».

Αποκλείοντας τους εξωτερικούς παράγοντες: Αναζητώντας την καθαρή ανθρώπινη παρόρμηση

Αυτή η αριστερόστροφη τάση έχει παρατηρηθεί και στο παρελθόν – για παράδειγμα, στα «circle pits» (στους ομαδικούς κυκλικούς χορούς/απώθηση) σε συναυλίες heavy metal.

Έτσι, για τη συγκεκριμένη μελέτη, οι ερευνητές ήθελαν να αποκλείσουν πιθανές επιρροές στη συμπεριφορά, όπως οι ενέργειες άλλων ανθρώπων ή ο τρόπος με τον οποίο ήταν περιορισμένη μια ομάδα.

 

Τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν στην Ισπανία και την Ιαπωνία (χώρες με διαφορετικά κοινωνικά και πολιτισμικά πρότυπα), σε ανοιχτούς και κλειστούς χώρους, και σε ένα ευρύ φάσμα (νεαρών) ηλικιών. Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τη μεμονωμένη κίνηση των ατόμων.

Σε ένα πείραμα, ζητήθηκε από 209 άτομα να περπατήσουν μόνα τους και ελεύθερα μέσα σε έναν εξαγωνικό περίβολο φτιαγμένο από καρέκλες και τραπέζια, αποκλείοντας έτσι κάθε πιθανότητα να επηρεαστούν από κάποιο πλήθος.

Σε όλες αυτές τις δοκιμές, μια ήπια αλλά στατιστικά σημαντική αριστερόστροφη τάση παρέμενε εμφανής. Η τάση αυτή δεν επηρεαζόταν από το κυρίαρχο χέρι ή πόδι των ανθρώπων (αν ήταν δεξιόχειρες/αριστερόχειρες), ούτε από το φύλο τους.

Ο μόνος παράγοντας που προκάλεσε μια μικρή διαφοροποίηση σε αυτή την τάση ήταν η ηλικία. Τα νεότερα άτομα εμφάνισαν ισχυρότερη προτίμηση προς την αριστερόστροφη κίνηση, αν και στη μελέτη δεν συμπεριλήφθηκε κανένας συμμετέχων μεγαλύτερος από τα μέσα της δεκαετίας των 30.

Όσο για το τι προκαλεί αυτή τη συμπεριφορά, δεν είμαστε ακόμη βέβαιοι – ωστόσο η μελέτη αποκλείει αρκετές πιθανότητες.

Ό,τι κι αν συμβαίνει φαίνεται να είναι βιολογικό, και μελλοντικές έρευνες θα είναι σε θέση να το αναλύσουν περαιτέρω.

 

Ένα βιολογικό μυστήριο: Τι κρύβεται πίσω από την αριστερόστροφη παρόρμηση;

«Πιθανότατα δεν προέρχεται από τα μάτια, καθώς δοκιμάσαμε να καλύψουμε το αριστερό ή το δεξί μάτι των συμμετεχόντων και η τάση παρέμενε εκεί», αναφέρει ο Φελιτσιάνι.

«Επίσης, ορισμένοι μας ρώτησαν αν θα μπορούσε να οφείλεται σε φαινόμενα μεγάλης κλίμακας, όπως η δύναμη Coriolis ή το μαγνητικό πεδίο της Γης, όμως αυτό φαντάζει απίθανο με βάση όσα έχουμε καταφέρει να εντοπίσουμε μέχρι στιγμής».

Η τάση μας να κατευθυνόμαστε προς τα αριστερά αντί για τα δεξιά μπορεί να μην φαντάζει ως η πιο εντυπωσιακή επιστημονική ανακάλυψη, ωστόσο ενέχει σημαντικές προεκτάσεις σε μια ολόκληρη σειρά από διαφορετικά πεδία – από τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό κτιρίων μέχρι τον σχεδιασμό εκτάκτων αναγκών.

Αυτό συμβαίνει επειδή χώροι όπως αεροδρόμια, μουσεία, σιδηροδρομικοί σταθμοί, εμπορικά κέντρα και προαύλια σταδίων ενδέχεται να επηρεάζονται όλοι από αυτές τις ανεπαίσθητες προτιμήσεις κίνησης, ιδιαίτερα όταν σχηματίζονται μεγάλα πλήθη.

Οι διαδρομές εκκένωσης θα μπορούσαν να σχεδιαστούν πιο αποτελεσματικά με βάση αυτά τα ευρήματα. «Υπάρχουν μερικοί ενδιαφέροντες παραλληλισμοί με ορισμένα αθλήματα», προσθέτει ο Φελιτσιάνι.

«Ορισμένοι αγώνες δρόμου και ταχύτητας διεξάγονται πάντα, αλλά ανεξήγητα, σε πίστες και διαδρομές με αριστερόστροφη κατεύθυνση. Αυτό όμως αποτελεί αντικείμενο έρευνας για μια άλλη φορά». Τα επόμενα βήματα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την εξέταση του κατά πόσο αυτή η τάση διατηρείται σε μεγαλύτερες ηλικίες ή σε άτομα με κινητικές ιδιαιτερότητες.

Οι ερευνητές προτείνουν επίσης ότι τα πειράματα εικονικής πραγματικότητας θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη δοκιμή αυτής της θεωρίας, επιτρέποντας έναν πιο ακριβή έλεγχο των αισθητηριακών ερεθισμάτων.

Η ομάδα είναι επίσης πρόθυμη να διαπιστώσει εάν υπάρχει δεξιόστροφη ή αριστερόστροφη τάση και σε άλλα ζώα, αν και μόνο λίγες μελέτες έχουν εντοπίσει κάτι τέτοιο μέχρι στιγμής – όπως μια έρευνα για τα μυρμήγκια που εξερευνούν άγνωστες φωλιές.

«Τα αποτελέσματά μας μπορεί να φαίνονται ως μια μικρή, ασήμαντη ανακάλυψη, όμως στη φύση, τα περισσότερα φαινόμενα που σχετίζονται με την κίνηση δείχνουν ότι τα ζώα περπατούν ως επί το πλείστον χωρίς κάποια κατευθυντήρια προτίμηση», αναφέρει ο Φελιτσιάνι.

«Η ισχυρή τάση που εντοπίστηκε στους ανθρώπους υποδηλώνει κάποια ασυμμετρία σε εμβιομηχανικό επίπεδο».

Η έρευνα έχει δημοσιευτεί στην επιστημονική επιθεώρηση Nature Communications.