Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Υπεγράφη κοινή διακήρυξη από τους υπουργούς Πολιτισμού Ελλάδας, Αλβανίας και Βόρειας Μακεδονίας, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα για την υποβολή υποψηφιότητας των Πρεσπών στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
- Οι τρεις υπουργοί αναγνώρισαν τις Πρέσπες ως ένα μοναδικό φυσικό και πολιτιστικό τοπίο εξαιρετικής αξίας, τονίζοντας ότι η κοινή προσπάθεια μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα εποικοδομητικής περιφερειακής συνεργασίας και γέφυρας μεταξύ των λαών.
- Η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει την πρωτοβουλία, χρηματοδοτώντας με 2.000.000 ευρώ τις πρώτες σχετικές μελέτες για την υποβολή της υποψηφιότητας, οι οποίες αναμένεται να ολοκληρωθούν σε ένα χρόνο.
Σημαντικό βήμα για την ανάδειξη της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς των Πρεσπών αποτελεί η υπογραφή κοινής διακήρυξης από τους υπουργούς Πολιτισμού Ελλάδας, Αλβανίας και Βόρειας Μακεδονίας. Σκοπός είναι η ένταξη της διασυνοριακής περιοχής στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, που έλαβε χώρα σήμερα στην αίθουσα συνεδριακών τελετών του Δήμου Πρεσπών.
Η Ελληνίδα υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την ημέρα «ιδιαίτερα σημαντική για τις Πρέσπες, τη Δυτική Μακεδονία και την Ελλάδα», υπογραμμίζοντας ότι «η χώρα μας έχει αναλάβει την ηγεσία της πρωτοβουλίας, καθώς θεωρεί ότι η διασυνοριακή περιοχή διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, τόσο σε επίπεδο φυσικού περιβάλλοντος και βιοποικιλότητας όσο και πολιτιστικής κληρονομιάς».
Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι «η πολιτιστική διαδρομή της περιοχής εκτείνεται σε βάθος χιλιετιών, με τις μαρτυρίες της ανθρώπινης παρουσίας και δημιουργίας να ξεκινούν από την 6η χιλιετία π.Χ. και να φτάνουν έως τις ημέρες μας». Η υπουργός Πολιτισμού επεσήμανε ότι «η κοινή προσπάθεια μπορεί να ενισχύσει τους δεσμούς μεταξύ των λαών και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για συνεργασία σε ζητήματα προστασίας και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς».
Η ίδια υπογράμμισε ότι «η ένταξη των Πρεσπών στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO θα μπορούσε να ενισχύσει τη διεθνή αναγνωρισιμότητά της, αναδεικνύοντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της». «Η UNESCO είναι ο διεθνής οργανισμός ο οποίος έχει τη μεγαλύτερη εμβέλεια σε όλο τον κόσμο. Επομένως, η εγγραφή των Πρεσπών στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς προσθέτει υπεραξία, αλλά και ευθύνη», τόνισε η Λίνα Μενδώνη και κατέληξε λέγοντας: «Η προστασία του πολιτισμού και του φυσικού περιβάλλοντος αποτελεί, βασική προϋπόθεση ώστε οι Πρέσπες να διατηρήσουν αναλλοίωτο τον χαρακτήρα τους».
Ο Υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας Sedat Sulejmani, δήλωσε: «Φυσικά και ιστορικά, οι Πρέσπες υπήρξαν πάντα μια ενιαία οντότητα, παρόλο που οι ακτές τους μοιράζονται ανάμεσα σε τρεις γειτονικές χώρες. Η λίμνη Πρέσπα, με τη μοναδική της φύση, τη βιοποικιλότητα και την πλούσια πολιτιστική της κληρονομιά, καθιστά την περιοχή εξαιρετικά πολύτιμη και μας καλεί σε μια συντονισμένη συνεργασία». «Η υποψηφιότητα της περιοχής των Πρεσπών προς εγγραφή στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ως μεικτού φυσικού και πολιτιστικού τόπου δεν αποσκοπεί μονάχα στη διεθνή αναγνώριση, αλλά στη μακροπρόθεσμη και βιώσιμη διαχείριση που θα ωφελήσει τις τοπικές κοινότητες, μετατρέποντας τις Πρέσπες σε μια διαρκή γέφυρα φιλίας και συνεργασίας μεταξύ των τριών χωρών», τόνισε η υπουργός Πολιτισμού της Βόρειας Μακεδονίας, Sedat Sulejmani.
Τέλος, ο υπουργός Τουρισμού, Πολιτισμού και Αθλητισμού της Δημοκρατίας της Αλβανίας, Blendi Gonxhja, δήλωσε: «Οι Πρέσπες μάς ενώνουν μέσω της φύσης, της ιστορίας και του πολιτισμού τους. Κοινή μας φιλοδοξία είναι να διαφυλάξουμε αυτή την κληρονομιά, να δημιουργήσουμε περισσότερες ευκαιρίες για τις τοπικές κοινότητες και να προωθήσουμε τον βιώσιμο τουρισμό». Εξήγησε, μάλιστα, ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαθέσει 2.000.000 ευρώ για την εκπόνηση της μελέτης γι’ αυτήν την υποψηφιότητα». «Από την αλβανική πλευρά, η αποκατάσταση των τοιχογραφιών και ο φωτισμός στην Εκκλησία της Παναγίας στο Μαλιγκράντ, καθώς και το Σπίτι- Μουσείο του Sterjo Spasse στο Γκολόμποτς έχουν εμπλουτίσει την πολιτιστική και τουριστική προσφορά της περιοχής», είπε ο Blendi Gonxhja. «Στοχεύουμε, επίσης, στην ανάπτυξη κοινών τουριστικών διαδρομών, ερευνητικών αποστολών και εξερευνήσεων για την ανάδειξη των Πρεσπών και της Οχρίδας, παράλληλα με καλλιτεχνικές, αθλητικές και νεανικές ανταλλαγές με τους γείτονές μας», κατέληξε.
Κοινό ανακοινωθέν των τριών υπουργών
Οι τρεις υπουργοί, στο κοινό ανακοινωθέν τους, αναγνώρισαν ότι η περιοχή των Πρεσπών αποτελεί ένα μοναδικό φυσικό και πολιτιστικό τοπίο εξαιρετικής αξίας αποτελώντας ένα αλληλένδετο σύνολο, η σημασία του οποίου υπερβαίνει το περιφερειακό επίπεδο. Εξέφρασαν την πεποίθησή τους ότι η κοινή προσπάθεια για την προστασία και την αναγνώριση των Πρεσπών μπορεί να αποτελέσει ένα ουσιαστικό παράδειγμα εποικοδομητικής περιφερειακής συνεργασίας και του ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει η κοινή πολιτιστική και φυσική κληρονομιά, ως γέφυρα μεταξύ γειτονικών χωρών και λαών. Πρόκειται για την αφετηρία μιας μακράς, κοινής προσπάθειας με στόχο η φυσική και πολιτιστική αξία των Πρεσπών να αναγνωριστεί, σε διεθνές επίπεδο, να καταστεί η περιοχή πρότυπο διασυνοριακής συνεργασίας για την προστασία, τη βιώσιμη διαχείριση και την ανάδειξη της περιοχής, προς όφελος των τοπικών κοινοτήτων και των μελλοντικών γενεών.
Από την πλευρά του ο δήμαρχος Πρεσπών που φιλοξένησε την τριεθνή συνάντηση φανερά συγκινημένος από την ομόθυμη στήριξη της πρωτοβουλίας από τα τρία κράτη που συνορεύουν στην Mεγάλη Πρέσπα δήλωσε ότι «ο τόπος που θέλουμε να προστατεύσουμε δεν είναι σκηνικό ούτε μουσείο. Είναι το σπίτι ανθρώπων που ψαρεύουν, καλλιεργούν τα φασόλια και τα μήλα τους και κρατούν ζωντανά τα χωριά τους. Αυτοί θα είναι οι καλύτεροι πρεσβευτές μας. Όσο νωρίτερα τους καλέσουμε να συμμετέχουν στη διαδρομή, τόσο πιο δυνατή και πιο αληθινή θα γίνει η υποψηφιότητα, και τόσο πιο εύκολα θα ισορροπήσουμε την προστασία με τη ζωή του τόπου».
Ο επικεφαλής της διπλωματικής αποστολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα Σκόπια, Μιχάλης Ρόκας, που παραβρέθηκε στην συνάντηση δήλωσε στο ΑΠΕ- ΜΠΕ ότι «η ΕΕ αποφάσισε πέρα από την πολιτική στήριξη να χρηματοδοτήσει και τις πρώτες σχετικές μελέτες για την υποβολή της υποψηφιότητας που αναμένεται να ολοκληρωθούν το αργότερο σε ένα χρόνο». Υπογράμμισε, τέλος ότι «η ΕΕ στηρίζει τις κοινές προσπάθειες των τριών γειτονικών χωρών να προστατεύσουν και να αναδείξουν το περιβαλλοντικό και πολιτιστικό αγαθό, που διαθέτουν στην περιοχή των Πρεσπών».
Παρόντες στην συνάντηση ο εκπρόσωπος της UNESCO Sinisa Sesum, ο πρέσβης της Ελλάδας στα Σκόπια Γιάννης Μαλούκος, η πρόξενος στα Μπίτολα Δέσποινα Ηπιώτου, ο Περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας Γ. Αμανατίδης, ο βουλευτής Φλώρινας Σταύρος Παπασωτηρίου, οι δήμαρχος του Ρέσεν Jovan Tozievski καθώς και υπηρεσιακά στελέχη της αρχαιολογίας και του πολιτισμού και των τριών χωρών.
Στην αντιπροσωπεία της Βόρειας Μακεδονίας συμμετείχαν, επίσης, η υφυπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Besa Oda Murteza, η γενική γραμματέας της Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO Tatjana Kraljevska Lazarova, o γενικός γραμματέας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Χωροταξικού Σχεδιασμού Seljatin Beljuli, και υπηρεσιακοί παράγοντες.
Στην αντιπροσωπεία της Αλβανίας συμμετείχαν, επίσης, η πρέσβης της Αλβανίας στην Ελλάδα Luela Hajdaraga, η γενική διευθύντρια Πολιτικών Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Ανάπτυξης Benida Kraja, η υπεύθυνη για θέματα UNESCO στο Εθνικό Ινστιτούτο Πολιτιστικής Κληρονομιάς Mirian Bilaci, και υπηρεσιακοί παράγοντες.
Από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμμετείχαν o Προϊστάμενος του Πολιτικού Τμήματος της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βόρεια Μακεδονία Ben Nupnau, η υπεύθυνη του Προγράμματος Διασυνοριακής Συνεργασίας (CBC) της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) στα Τίρανα Carla Folgoa. Και από την πλευρά των Ηνωμένων Εθνών συμμετείχαν, επίσης, η Συντονίστρια των Ηνωμένων Εθνών στη Βόρεια Μακεδονία Rita Columbia, η Επικεφαλής του έργου EU4Prespa του UNDP Marijana Milevska.
Μετά το πέρας της συνάντησης η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη με τον ομόλογό της Σεντάτ Σουλεϊμανί από την Βόρεια Μακεδονία αναμένεται να επισκεφθούν το Βυζαντινό ναό του Αγ. Γεωργίου στο Κουρμπίνοβο, όπου το Ευρωπαϊκό κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών μνημείων Θεσσαλονίκης είχε αναλάβει και μόλις ολοκλήρωσε την συντήρηση σπάνιων τοιχογραφιών του 12 ου αιώνα που διασώζονται στην πλειονότητα τους.