Βρετανία: Ανοίγει την πόρτα σε 100.000 νέους Ευρωπαίους τον χρόνο – Σκληρό παζάρι με την ΕΕ για τη νέα συμφωνία μετά το Brexit

Βρετανοί και Ευρωπαίοι διαπραγματευτές κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για την υποδοχή έως και 100.000 νέων πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βρετανία κάθε χρόνο, με ανώτατο ηλικιακό όριο τα 31 έτη. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις για το συνολικό πακέτο παραμένουν ιδιαίτερα δύσκολες ενόψει της συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες, με βασικά σημεία τριβής τους κανόνες για τα τρόφιμα και τα δίδακτρα των Ευρωπαίων φοιτητών στα βρετανικά πανεπιστήμια.

PA Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ συνομιλεί με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. (Φωτογραφία: Βρετανικό Πρακτορείο Ειδήσεων)

PA Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ συνομιλεί με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. (Φωτογραφία: Βρετανικό Πρακτορείο Ειδήσεων)

Τα βασικά σημεία του άρθρου

  • Σε προσωρινή συμφωνία για την υποδοχή έως και 100.000 νέων πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βρετανία κάθε χρόνο κατέληξαν Βρετανοί και Ευρωπαίοι διαπραγματευτές, αυξάνοντας το ανώτατο ηλικιακό όριο στα 31 έτη.
  • Οι διαπραγματεύσεις για το συνολικό πακέτο παραμένουν ιδιαίτερα δύσκολες, με σημαντικές διαφωνίες γύρω από τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τα τρόφιμα και τα δίδακτρα των Ευρωπαίων φοιτητών στα βρετανικά πανεπιστήμια.
  • Στη σύνοδο της Παρασκευής στις Βρυξέλλες, Βρετανία και ΕΕ επιδιώκουν να υπογράψουν τρεις συμφωνίες, μεταξύ των οποίων και για το εμπόριο τροφίμων και ποτών που εκτιμάται ότι μπορεί να ενισχύσει το βρετανικό ΑΕΠ κατά 0,4%.

Σε προσωρινή συμφωνία για την υποδοχή έως και 100.000 νέων πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βρετανία κάθε χρόνο κατέληξαν Βρετανοί και Ευρωπαίοι διαπραγματευτές, σε μια σημαντική εξέλιξη για τις σχέσεις Λονδίνου και Βρυξελλών μετά το Brexit. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις για το συνολικό πακέτο συμφωνιών παραμένουν ιδιαίτερα δύσκολες, με σημαντικές διαφωνίες σχετικά με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τα τρόφιμα και τη γεωργία, αλλά και τα δίδακτρα των Ευρωπαίων φοιτητών στα βρετανικά πανεπιστήμια.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian την Πέμπτη (19/11), η βρετανική κυβέρνηση προχώρησε σε σημαντικές παραχωρήσεις όσον αφορά το νέο πρόγραμμα κινητικότητας των νέων, αυξάνοντας τον προτεινόμενο ετήσιο αριθμό συμμετεχόντων από 50.000 έως 80.000 σε 100.000.

Παράλληλα, συμφωνήθηκε η αύξηση του ανώτατου ηλικιακού ορίου από τα 30 στα 31 έτη, διευρύνοντας τον αριθμό των νέων Ευρωπαίων που θα μπορούσαν να επωφεληθούν από το πρόγραμμα.

Οι εξελίξεις σημειώνονται λιγότερο από 24 ώρες πριν από την προγραμματισμένη σύνοδο κορυφής της Παρασκευής (20/11) στις Βρυξέλλες, στην οποία θα συμμετάσχει ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ.

Τι προβλέπει η συμφωνία για τους νέους Ευρωπαίους

Η προσωρινή συμφωνία προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής έως 100.000 πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ετησίως σε ένα νέο πρόγραμμα κινητικότητας με προορισμό το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η ρύθμιση αφορά και τους νέους από την Ελλάδα, ως πολίτες κράτους-μέλους της ΕΕ, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις που θα καθοριστούν στην τελική συμφωνία.

Αντίστοιχα, νέοι Βρετανοί θα μπορούν να μεταβαίνουν σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του ίδιου προγράμματος.

Σύμφωνα με τον Guardian, ο αριθμός των Βρετανών συμμετεχόντων αναμένεται να είναι αντίστοιχος με εκείνον των Ευρωπαίων που θα μετακινούνται προς το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά θα μπορούσε να είναι και μεγαλύτερος.

Ορισμένες χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, εμφανίζονται πρόθυμες να υποδέχονται απεριόριστο αριθμό νέων Βρετανών κάθε χρόνο.

Ωστόσο, οι ακριβείς προϋποθέσεις συμμετοχής, η διάρκεια παραμονής και τα επιμέρους δικαιώματα των συμμετεχόντων δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.

Διαπραγματεύσεις μέχρι την τελευταία στιγμή

Παρά την πρόοδο στο πρόγραμμα κινητικότητας, οι διαπραγματεύσεις για το συνολικό πακέτο συμφωνιών συνεχίζονταν με ένταση στις Βρυξέλλες το απόγευμα της Πέμπτης.

Οι πρεσβευτές των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ξεκίνησαν κρίσιμες συνομιλίες για το τελευταίο σχέδιο συμφωνίας, με στόχο να αρθούν οι εκκρεμότητες πριν από τη σύνοδο κορυφής.

«Θα φτάσουμε μέχρι την τελευταία στιγμή», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης στον Guardian, περιγράφοντας τη δυσκολία των διαπραγματεύσεων.

«Η αίσθησή μας είναι ότι οι Βρετανοί πρέπει να κάνουν υποχωρήσεις εάν θέλουν συμφωνία», πρόσθεσε.

Άλλος διπλωμάτης ανέφερε ότι οι εκπρόσωποι των κρατών-μελών επρόκειτο να συνεδριάσουν στις 17:00 τοπική ώρα και να συνεχίσουν μέχρι να επιτευχθεί συμφωνία.

Εκπρόσωπος του Βρετανού πρωθυπουργού επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, προσθέτοντας ότι, εφόσον υπάρξει συμφωνία, η κυβέρνηση θα καταθέσει την επόμενη εβδομάδα στο Κοινοβούλιο νομοσχέδιο για τη μείωση του κόστους.

Το μεγάλο αγκάθι: Ποιος θα αποφασίζει για τους κανόνες των τροφίμων;

Ένα από τα σοβαρότερα εμπόδια αφορά τη συμμετοχή της Βρετανίας στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών κανόνων για τα τρόφιμα και τα γεωργικά προϊόντα.

Το Λονδίνο επιδιώκει στενότερη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση στον συγκεκριμένο τομέα, προκειμένου να περιοριστούν τα εμπορικά εμπόδια που προέκυψαν μετά το Brexit.

Η σχεδιαζόμενη συμφωνία προβλέπει ότι η Βρετανία θα ευθυγραμμίζεται δυναμικά με τους ευρωπαϊκούς υγειονομικούς και φυτοϋγειονομικούς κανόνες, δηλαδή θα προσαρμόζει τη νομοθεσία της στις αντίστοιχες αλλαγές που εγκρίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ωστόσο, η βρετανική πλευρά ζητά να έχει ουσιαστικό λόγο στη διαμόρφωση και εφαρμογή αυτών των κανόνων.

Σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές, το Λονδίνο επιδιώκει επίσημη συμμετοχή σε επιτροπές της ΕΕ που εξετάζουν όχι μόνο την εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας, αλλά και τη διαμόρφωση νέων κανονισμών.

Η συγκεκριμένη απαίτηση αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα από ορισμένα κράτη-μέλη, καθώς η Βρετανία δεν ανήκει πλέον στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Θέλουν να μπορούν να επηρεάζουν τις αποφάσεις, όχι μόνο την εφαρμογή τους, αλλά και τις μελλοντικές αποφάσεις. Αυτό αποτελούσε πάντοτε κόκκινη γραμμή», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης.

Η Γαλλία αντιδρά στις βρετανικές απαιτήσεις

Σύμφωνα με τον Guardian, η Γαλλία θεωρείται από άλλα κράτη-μέλη το σημαντικότερο εμπόδιο στην προσπάθεια της Βρετανίας να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στις ευρωπαϊκές επιτροπές που ασχολούνται με τους κανόνες για τα τρόφιμα και τα ποτά.

«Είναι εξαιρετικά αμετακίνητοι σε αυτό το ζήτημα», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης, αναφερόμενος στη γαλλική θέση.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει έναν περιοριστικό μηχανισμό διαβούλευσης για το Ηνωμένο Βασίλειο, ο οποίος, σύμφωνα με άλλη διπλωματική πηγή, δεν ανταποκρίνεται στις βρετανικές προσδοκίες.

Παρά τις διαφωνίες, ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται περισσότερο διαλλακτικές.

Διπλωμάτης από χώρα που αντιμετωπίζει θετικά τις βρετανικές θέσεις υποστήριξε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να συμμετέχει στις διαδικασίες εφαρμογής ευρωπαϊκών κανόνων που το επηρεάζουν άμεσα.

«Φυσικά, η Βρετανία δεν μπορεί να ψηφίζει στο Συμβούλιο ως χώρα που δεν είναι μέλος. Αλλά πρέπει να είμαστε πραγματιστές όσον αφορά τον συντονισμό και την εφαρμογή», δήλωσε.

Το ζήτημα αναδεικνύει μια από τις θεμελιώδεις αντιφάσεις της μετα-Brexit σχέσης: η Βρετανία επιθυμεί ευκολότερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, αλλά δεν διαθέτει πλέον τα δικαιώματα συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων που είχε ως κράτος-μέλος.

Στο επίκεντρο και τα δίδακτρα των Ευρωπαίων φοιτητών

Σημαντικές διαφωνίες παραμένουν και για το καθεστώς των διδάκτρων των Ευρωπαίων φοιτητών που θα μεταβαίνουν στη Βρετανία στο πλαίσιο του νέου προγράμματος.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει ευνοϊκότερη μεταχείριση των συμμετεχόντων, ώστε να μην επιβαρύνονται με τα υψηλά δίδακτρα που ισχύουν για πολλούς διεθνείς φοιτητές.

Σύμφωνα με το σχέδιο συμφωνίας, η βρετανική πλευρά έχει δύο επιλογές: είτε να αποδεχθεί σημαντικά μειωμένα δίδακτρα για προπτυχιακές σπουδές είτε να εξασφαλίσει στους συμμετέχοντες ίση μεταχείριση με τους Βρετανούς φοιτητές.

Ωστόσο, το Λονδίνο εξακολουθεί να αντιστέκεται στις σχετικές πιέσεις των Βρυξελλών.

«Δίνουμε σκληρή μάχη γι’ αυτό και πιστεύουμε ότι θα τα καταφέρουμε», δήλωσε ευρωπαϊκή πηγή στον Guardian.

Εμπορική συμφωνία που θα μπορούσε να ενισχύσει το βρετανικό ΑΕΠ κατά 0,4%

Στη σύνοδο της Παρασκευής, Βρετανία και Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκουν να υπογράψουν συνολικά τρεις συμφωνίες.

Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει η συμφωνία για το εμπόριο τροφίμων και ποτών, η οποία αποτελούσε προεκλογική δέσμευση των Εργατικών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που επικαλείται ο Guardian, η συμφωνία αναμένεται να αυξήσει το βρετανικό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν κατά 0,4%, μειώνοντας το κόστος και τα γραφειοκρατικά εμπόδια στις εμπορικές συναλλαγές με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η εφαρμογή της προβλέπεται να ξεκινήσει την 1η Μαρτίου 2028, εφόσον ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες διαδικασίες.

Παράλληλα, η βρετανική κυβέρνηση επιδιώκει να εξασφαλίσει ευνοϊκή αντιμετώπιση στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας «Κατασκευασμένο στην Ευρώπη», η οποία συνδέεται με την εμπορική προστασία και την ευρωπαϊκή βιομηχανική παραγωγή.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη βρετανική μεταποίηση, καθώς οι εφοδιαστικές αλυσίδες του Ηνωμένου Βασιλείου παραμένουν στενά συνδεδεμένες με εκείνες των κρατών-μελών της ΕΕ.

Προς μια νέα εποχή στις σχέσεις Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Η επικείμενη σύνοδος στις Βρυξέλλες ενδέχεται να αποτελέσει σημαντικό σταθμό στην προσπάθεια της βρετανικής κυβέρνησης να αποκαταστήσει στενότερους δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αρκετά χρόνια μετά την αποχώρηση της χώρας από το ευρωπαϊκό οικοδόμημα.

Εκπρόσωπος του Άντι Μπέρναμ άφησε να εννοηθεί ότι η συνάντηση της Παρασκευής θα μπορούσε να αποτελέσει την τελευταία μιας σειράς επιμέρους συνόδων για την επανεκκίνηση των σχέσεων, πριν από την έναρξη μιας ευρύτερης διαπραγμάτευσης για ένα πιο σταθερό και μακροπρόθεσμο πλαίσιο συνεργασίας.

Στις μελλοντικές επιλογές θα μπορούσε να περιλαμβάνεται ακόμη και η επανένταξη της Βρετανίας στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, χωρίς αυτό να αποτελεί συμφωνημένη πολιτική ή ειλημμένη απόφαση.

«Μετά τη σύνοδο, θα ξεκινήσουμε αυτές τις συζητήσεις με τους Ευρωπαίους εταίρους μας σχετικά με τις ρεαλιστικές επιλογές για τη μακροπρόθεσμη σχέση μας», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Βρετανού πρωθυπουργού.

Παρά την πρόοδο στο ζήτημα της κινητικότητας των νέων, το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων παραμένει αβέβαιο.

Η δυνατότητα μετακίνησης έως 100.000 νέων Ευρωπαίων ετησίως προς τη Βρετανία αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προσέγγισης, ωστόσο η οριστικοποίηση του ευρύτερου πακέτου θα εξαρτηθεί από την επίλυση των διαφορών για τους εμπορικούς κανόνες, τη συμμετοχή του Λονδίνου στις ευρωπαϊκές διαδικασίες και τα πανεπιστημιακά δίδακτρα.