Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στο Βέλγιο η έγκριση νομοσχεδίου που επιτρέπει στην αστυνομία να εισέρχεται ακόμη και διά της βίας σε ιδιωτικές κατοικίες, προκειμένου να συλλαμβάνει μετανάστες που έχουν λάβει εντολή απέλασης.
- Εφόσον εκδοθεί η απαιτούμενη δικαστική άδεια, οι αστυνομικοί θα μπορούν να εισέρχονται χωρίς τη συγκατάθεση των ενοίκων από τις 05:00 έως τις 21:00, δυνατότητα που επεκτείνεται και σε σπίτια πολιτών που τους φιλοξενούν.
- Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ότι απειλείται το απαραβίαστο της κατοικίας και συγκρίνουν τις επιχειρήσεις με εκείνες της αμερικανικής ICE, με τη Διεθνή Αμνηστία να χαρακτηρίζει τη νομοθεσία «νόμο του φόβου».
Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στο Βέλγιο η έγκριση νομοσχεδίου που επιτρέπει στην αστυνομία να εισέρχεται ακόμη και διά της βίας σε ιδιωτικές κατοικίες, προκειμένου να συλλαμβάνει μετανάστες που έχουν λάβει εντολή απέλασης. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι η νέα νομοθεσία ανοίγει τον δρόμο για επιχειρήσεις παρόμοιες με εκείνες της αμερικανικής Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνειακής Επιβολής (ICE), ενώ καταγγέλλουν ότι απειλεί το απαραβίαστο της κατοικίας και δημιουργεί κλίμα φόβου ακόμη και σε οικογένειες που φιλοξενούν μετανάστες.
Σύμφωνα με τον Guardian, σε σημερινό του δημοσίευμα (11/11), το νομοσχέδιο εγκρίθηκε από το βελγικό κοινοβούλιο την Παρασκευή (6/11), έπειτα από πολύμηνη αντιπαράθεση και δεκάδες κινητοποιήσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
Η νομοθετική πρωτοβουλία εντάσσεται στην αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική που προωθεί ο κεντροδεξιός κυβερνητικός συνασπισμός του πρωθυπουργού Μπαρτ Ντε Βέβερ, με στόχο την αύξηση των απελάσεων όσων δεν διαθέτουν δικαίωμα παραμονής στη χώρα.
Το μέτρο αναμένεται να τεθεί σε ισχύ την άνοιξη του 2027.
Αστυνομικοί θα μπορούν να εισέρχονται σε σπίτια χωρίς τη συγκατάθεση των ενοίκων
Με βάση τη νέα νομοθεσία, η βελγική υπηρεσία μετανάστευσης θα μπορεί να ζητεί από ανακριτή δικαστή άδεια εισόδου σε κατοικίες όπου εκτιμάται ότι διαμένουν πρόσωπα χωρίς νόμιμα έγγραφα.
Η δυνατότητα αυτή δεν περιορίζεται στην προσωπική κατοικία του μετανάστη. Επεκτείνεται και σε σπίτια φίλων, συγγενών ή άλλων πολιτών που τον φιλοξενούν.
Εφόσον εκδοθεί η απαιτούμενη δικαστική άδεια, αστυνομικοί θα μπορούν να εισέρχονται χωρίς τη συγκατάθεση των ενοίκων από τις 05:00 το πρωί έως τις 21:00 το βράδυ.
Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να πραγματοποιούνται ακόμη και όταν βρίσκονται παιδιά στην κατοικία, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Οι αστυνομικοί θα έχουν επίσης τη δυνατότητα να συλλαμβάνουν τα πρόσωπα που αναζητούν και να πραγματοποιούν έρευνες για τον εντοπισμό εγγράφων ταυτοποίησης.
Ποιους αφορά ο νόμος
Η βελγική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι νέες εξουσίες δεν αφορούν όλους τους μετανάστες χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα.
Σύμφωνα με τις κυβερνητικές διευκρινίσεις, στόχος είναι πρόσωπα τα οποία έχουν λάβει απορριπτική απόφαση για το αίτημα ασύλου τους ή άλλη εκτελεστή εντολή επιστροφής, αρνούνται να εγκαταλείψουν τη χώρα και θεωρείται ότι αποτελούν κίνδυνο για τη δημόσια τάξη ή την εθνική ασφάλεια.
Ωστόσο, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκφράζουν ανησυχίες για την ασάφεια του όρου «απειλή για τη δημόσια τάξη».
Όπως επισημαίνουν, αντίστοιχοι χαρακτηρισμοί έχουν χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις που αφορούσαν αδήλωτη εργασία, παραβιάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας ή μικροκλοπές.
Κατά συνέπεια, οι επικριτές του νόμου φοβούνται ότι το πεδίο εφαρμογής του μπορεί να αποδειχθεί ευρύτερο από αυτό που παρουσιάζει η κυβέρνηση.
Διεθνής Αμνηστία: «Είναι ένας νόμος του φόβου»
Η Καρίν Τιμπό, διευθύντρια του γαλλόφωνου βελγικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας, χαρακτήρισε τη νομοθεσία «νόμο του φόβου».
Μιλώντας στον Guardian, προειδοποίησε ότι οι αστυνομικές επιχειρήσεις μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες για τα παιδιά και για τους πολίτες που προσφέρουν φιλοξενία σε μετανάστες.
«Είναι ένας νόμος του φόβου. Πραγματικά διασπείρει τον φόβο», δήλωσε.
Η Διεθνής Αμνηστία επισημαίνει ότι η νομοθεσία δεν παρέχει επαρκείς δυνατότητες προσφυγής εναντίον της απόφασης που επιτρέπει την είσοδο σε μια κατοικία.
Παράλληλα, σύμφωνα με την οργάνωση, οι δικαστές που θα εξετάζουν τα σχετικά αιτήματα δεν θα διαθέτουν πλήρεις ανακριτικές εξουσίες και θα υπόκεινται σε περιορισμούς ως προς τις πρόσθετες πληροφορίες που μπορούν να ζητούν.
Η Τιμπό αμφισβήτησε επίσης την αναγκαιότητα της νέας νομοθεσίας.
Όπως υποστήριξε, οι αρχές διαθέτουν ήδη τα κατάλληλα εργαλεία για την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας μέσω του συνηθισμένου συστήματος απονομής δικαιοσύνης.
Φωτογραφία: Καρίμ Τεμπάς / Hans Lucas
«Το απαραβίαστο της κατοικίας δεν μπορεί να εξαρτάται από το καθεστώς παραμονής»
Περίπου 20 οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξέφρασαν από κοινού την αντίθεσή τους στο μέτρο, υποστηρίζοντας ότι συνδέει αδικαιολόγητα την έλλειψη νόμιμων εγγράφων παραμονής με την εγκληματική συμπεριφορά.
Σε κοινή ανακοίνωσή τους υπενθύμισαν ότι το απαραβίαστο της κατοικίας αποτελεί θεμελιώδη συνταγματική αρχή, η οποία δεν πρέπει να εξαρτάται από το διοικητικό καθεστώς των ανθρώπων που διαμένουν σε αυτή.
Ανάλογες ανησυχίες εξέφρασε η Κιάρα Κατέλι, εκπρόσωπος της Πλατφόρμας Διεθνούς Συνεργασίας για τους Μετανάστες Χωρίς Έγγραφα (PICUM), που εδρεύει στις Βρυξέλλες.
Όπως εξήγησε, οι διαδικασίες απέλασης αποτελούν διοικητικές πράξεις και δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη δίωξη προσώπων που έχουν διαπράξει εγκλήματα.
Η ίδια προειδοποίησε ότι οι επιχειρήσεις σε ιδιωτικές κατοικίες μπορούν να διαλύσουν οικογένειες και να δημιουργήσουν κλίμα ανασφάλειας στις κοινότητες μεταναστών.
Οι συγκρίσεις με την αμερικανική ICE
Η νομοθεσία έχει προκαλέσει συγκρίσεις με τις επιχειρήσεις της αμερικανικής Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνειακής Επιβολής (ICE), οι οποίες έχουν ενταθεί επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ.
Οργανώσεις υπεράσπισης των δικαιωμάτων των μεταναστών υποστηρίζουν ότι οι αμερικανικές επιχειρήσεις έχουν προκαλέσει φόβο, βίαια περιστατικά και οικογενειακούς χωρισμούς.
Η Κατέλι χαρακτήρισε ιδιαίτερα ανησυχητικό το γεγονός ότι ένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης κινείται προς την υιοθέτηση παρόμοιων πρακτικών.
Η σύγκριση αφορά κυρίως τη δυνατότητα πραγματοποίησης επιχειρήσεων σε ιδιωτικές κατοικίες για την εφαρμογή της μεταναστευτικής πολιτικής και δεν σημαίνει ότι το βελγικό και το αμερικανικό νομικό πλαίσιο είναι ταυτόσημα.
Περισσότερες από 60 διαδηλώσεις κατά του νομοσχεδίου
Η έγκριση του νόμου προηγήθηκε από εκτεταμένες κινητοποιήσεις σε ολόκληρο το Βέλγιο.
Περισσότερες από 60 διαμαρτυρίες πραγματοποιήθηκαν σε διάφορες περιοχές της χώρας, με τη συμμετοχή οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, νομικών και πολιτών.
Στις Βρυξέλλες, χιλιάδες διαδηλωτές σχημάτισαν ανθρώπινη αλυσίδα γύρω από το Δικαστικό Μέγαρο, διαμαρτυρόμενοι για τη δυνατότητα της αστυνομίας να εισέρχεται σε ιδιωτικές κατοικίες στο πλαίσιο απελάσεων.
Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε τελικά έπειτα από ολονύκτια κοινοβουλευτική συζήτηση, με 80 ψήφους υπέρ, 35 κατά και 12 αποχές.
Η υπουργός Ασύλου και Μετανάστευσης, Ανιλίν Βαν Μποσάιτ, υπερασπίστηκε τη νομοθεσία, υποστηρίζοντας ότι είναι αναγκαία για την απομάκρυνση προσώπων που θεωρούνται επικίνδυνα και αρνούνται να συμμορφωθούν με τις αποφάσεις των αρχών.
Φόβοι ότι το μέτρο θα επεκταθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες
Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι το βελγικό μέτρο ενδέχεται να αποτελέσει προηγούμενο για άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με την PICUM, αντίστοιχες αυστηρές ρυθμίσεις εφαρμόζονται ήδη στην Ολλανδία και τη Γερμανία.
Παράλληλα, οι πρόσφατες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των επιστροφών μεταναστών περιλαμβάνουν παρόμοιες προβλέψεις, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για ευρύτερη υιοθέτηση τέτοιων μέτρων.
«Φοβόμαστε πραγματικά ότι αυτή είναι η αρχή κάτι που θα εξαπλωθεί περισσότερο», δήλωσε η Κατέλι.
Από την πλευρά της, η Καρίν Τιμπό προειδοποίησε ότι περιορισμοί δικαιωμάτων που αρχικά εφαρμόζονται σε συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες μπορεί σταδιακά να επεκταθούν.
Όπως υποστήριξε, η σταδιακή αποδυνάμωση της προστασίας της ιδιωτικής ζωής και του απαραβίαστου της κατοικίας θα μπορούσε να επηρεάσει συνολικά το κράτος δικαίου.
Η βελγική νομοθεσία αναμένεται να τεθεί σε ισχύ την 1η Μαρτίου 2027, εφόσον ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες, ενώ η κυβέρνηση θα υποχρεούται να αξιολογήσει την εφαρμογή της, με ιδιαίτερη έμφαση στις συνέπειες για τα παιδιά.