Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η ένταση ανάμεσα σε Ρωσία και Βρετανία κλιμακώνεται, καθώς η στρατιωτική υποστήριξη του Λονδίνου προς το Κίεβο προκαλεί ολοένα εντονότερες αντιδράσεις από τη Μόσχα. Η λεγόμενη «γκρίζα ζώνη» θεωρείται το πιθανότερο πεδίο κλιμάκωσης.
- Τα πιθανά σενάρια αντιποίνων της Μόσχας εκτείνονται σε κυβερνοεπιθέσεις, επιχειρήσεις δολιοφθοράς και παρεμβάσεις σε κρίσιμες υποδομές, κινούμενα κάτω από το κατώφλι μιας ανοιχτής σύγκρουσης.
- Αναλυτές θεωρούν πιθανότερο η Μόσχα να διατηρήσει την πίεση κάτω από το όριο μιας άμεσης σύγκρουσης με το ΝΑΤΟ, καθώς ένα πλήγμα σε βρετανικό έδαφος θα δημιουργούσε κίνδυνο ενεργοποίησης του Άρθρου 5.
Περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η ένταση ανάμεσα στη Ρωσία και τη Βρετανία αποκτά νέα χαρακτηριστικά, καθώς η στρατιωτική υποστήριξη του Λονδίνου προς το Κίεβο προκαλεί ολοένα εντονότερες αντιδράσεις από τη Μόσχα.
Η αποκάλυψη ότι το Ηνωμένο Βασίλειο προμηθεύει την Ουκρανία με εξελιγμένα επιθετικά drones προκάλεσε νέα προειδοποίηση από τη ρωσική πρεσβεία στο Λονδίνο, η οποία έκανε λόγο για «αναπόφευκτες συνέπειες» που η Βρετανία «θα υποχρεωθεί να πληρώσει».
Η διατύπωση αυτή εντείνει τη συζήτηση γύρω από τα μέσα που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει η Ρωσία για να απαντήσει στη βρετανική υποστήριξη προς το Κίεβο. Τα πιθανά σενάρια δεν περιορίζονται σε συμβατικές στρατιωτικές ενέργειες, αλλά εκτείνονται σε κυβερνοεπιθέσεις, επιχειρήσεις δολιοφθοράς, παρεμβάσεις σε κρίσιμες υποδομές και άλλες ενέργειες που κινούνται κάτω από το κατώφλι μιας ανοιχτής σύγκρουσης.
Η λεγόμενη «γκρίζα ζώνη», δηλαδή το πεδίο δράσεων μεταξύ ειρήνης και πολέμου, θεωρείται από αναλυτές το πιθανότερο περιβάλλον στο οποίο θα μπορούσε να κλιμακωθεί η αντιπαράθεση.
Κυβερνοεπιθέσεις και απειλές για κρίσιμες υποδομές
Ο κυβερνοχώρος αποτελεί ένα από τα βασικά πεδία στα οποία η αντιπαράθεση μπορεί να ενταθεί. Η Βρετανία έχει βρεθεί επανειλημμένα αντιμέτωπη με κυβερνοεπιθέσεις που έχουν αποδοθεί σε ομάδες με δεσμούς με τη Ρωσία ή σε ρωσικούς κρατικούς μηχανισμούς, μεταξύ των οποίων οι GRU, FSB και SVR.
Οι επιθέσεις σε δημόσιες υπηρεσίες αποτελούν ιδιαίτερη πηγή ανησυχίας. Η κυβερνοεπίθεση της ομάδας Qilin εναντίον φορέων που συνδέονται με το βρετανικό σύστημα υγείας (NHS) ανέδειξε τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει μια σοβαρή ψηφιακή παραβίαση σε κρίσιμες πολιτικές υποδομές.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η εκμετάλλευση «κενών ασφαλείας μηδενικής ημέρας» (zero-day vulnerabilities) θα μπορούσε, σε ένα ιδιαίτερα δυσμενές σενάριο, να προκαλέσει προβλήματα σε δίκτυα ηλεκτροδότησης, υδροδότησης και τηλεπικοινωνιών.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι επιχειρήσεις φυσικής δολιοφθοράς. Οι βρετανικές Αρχές έχουν διερευνήσει περιστατικά εμπρησμών και άλλων ενεργειών που συνδέθηκαν με εγκαταστάσεις ή επιχειρήσεις σχετικές με την παροχή βοήθειας προς την Ουκρανία. Αντίστοιχες ενέργειες εναντίον περιουσιακών στοιχείων ή εγκαταστάσεων θα μπορούσαν να αποτελέσουν έναν τρόπο άσκησης πίεσης χωρίς την άμεση εμπλοκή συμβατικών στρατιωτικών δυνάμεων.
Ένα ακόμη σενάριο αφορά την πρόκληση προβλημάτων στις αερομεταφορές μέσω μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Η εμφάνιση αγνώστου ταυτότητας drones κοντά σε αεροδρόμια όπως το Heathrow ή το Gatwick θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε προσωρινή αναστολή πτήσεων, προκαλώντας σημαντικές επιχειρησιακές και οικονομικές επιπτώσεις. Παρόμοια περιστατικά έχουν καταγραφεί και σε αεροδρόμια της Γερμανίας.
Το προηγούμενο των δηλητηριάσεων και ο φόβος στοχευμένων επιχειρήσεων
Η Βρετανία έχει βρεθεί στο παρελθόν στο επίκεντρο επιχειρήσεων που αποδόθηκαν στις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες.
Το 2006, ο πρώην Ρώσος πράκτορας Αλεξάντερ Λιτβινένκο πέθανε στο Λονδίνο έπειτα από δηλητηρίαση με πολώνιο-210, ενώ το 2018 ο πρώην διπλός πράκτορας Σεργκέι Σκριπάλ και η κόρη του δηλητηριάστηκαν με τον νευροπαραλυτικό παράγοντα Novichok στο Σάλσμπερι.
Η ιστορία αυτών των περιστατικών τροφοδοτεί τις ανησυχίες για το ενδεχόμενο νέων στοχευμένων επιχειρήσεων σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης των σχέσεων.
Μια απευθείας επίθεση εναντίον Βρετανών πολιτικών ή υψηλόβαθμων στελεχών της αμυντικής βιομηχανίας, όπως της BAE Systems, θα συνιστούσε εξαιρετικά σοβαρή κλιμάκωση και θεωρείται λιγότερο πιθανή.
Αναλυτές, ωστόσο, εκτιμούν ότι δυνητικοί στόχοι θα μπορούσαν να είναι πρώην Ρώσοι αυτομολήσαντες, Ουκρανοί αξιωματούχοι ή πρόσωπα που συνδέονται άμεσα με την εφοδιαστική αλυσίδα της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία.
Βρετανικά συμφέροντα στην Ουκρανία στο επίκεντρο
Πιο άμεσο πεδίο πιθανής ρωσικής αντίδρασης αποτελεί η ίδια η Ουκρανία, όπου υπάρχουν βρετανικά συμφέροντα και δραστηριότητες που συνδέονται με τη στρατιωτική υποστήριξη του Κιέβου.
Η Βρετανία συμμετέχει στην υποστήριξη, συντήρηση και επισκευή στρατιωτικού εξοπλισμού που χρησιμοποιούν οι ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις. Εγκαταστάσεις, οχήματα ή διαδρομές μεταφοράς βρετανικού στρατιωτικού υλικού μπορούν επομένως να αποτελέσουν στόχους των ρωσικών δυνάμεων, εφόσον εντοπιστούν.
Ένα τέτοιο πλήγμα θα μπορούσε να προκαλέσει επιπρόσθετες διπλωματικές επιπλοκές, ιδιαίτερα στην περίπτωση που μεταξύ των θυμάτων βρίσκονταν Βρετανοί πολίτες ή προσωπικό που συμμετέχει σε δραστηριότητες υποστήριξης.
Τα drones μεγάλου βεληνεκούς και το όριο του Άρθρου 5
Το πιο ακραίο σενάριο αφορά ένα άμεσο ρωσικό στρατιωτικό πλήγμα στο βρετανικό έδαφος. Η Ρωσία διαθέτει πλέον μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλου βεληνεκούς, ενώ η ανάπτυξη υποδομών εκτόξευσης σε περιοχές κοντά στην Αγία Πετρούπολη και τη Λευκορωσία αυξάνει θεωρητικά την ακτίνα δράσης τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Daily Mail, ορισμένες νεότερες εκδόσεις των drones τύπου Geran μπορούν να φτάσουν σε εμβέλεια έως περίπου 1.553 μίλια, γεγονός που θα μπορούσε να θέσει τμήματα ή ακόμη και το σύνολο του Ηνωμένου Βασιλείου εντός θεωρητικής ακτίνας δράσης, ανάλογα με το σημείο εκτόξευσης και την έκδοση του συστήματος.
Ωστόσο, ένα τέτοιο πλήγμα θα ξεπερνούσε ουσιαστικά τα όρια του πολέμου στην Ουκρανία και θα δημιουργούσε τον κίνδυνο άμεσης αντιπαράθεσης ανάμεσα στη Ρωσία και το ΝΑΤΟ.
Επίθεση εναντίον κράτους-μέλους της Συμμαχίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαβουλεύσεις για την εφαρμογή του Άρθρου 5, το οποίο προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός συμμάχου αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων. Η ενεργοποίησή του, πάντως, δεν αποτελεί αυτόματη διαδικασία ούτε προδιαγράφει εκ των προτέρων συγκεκριμένη στρατιωτική απάντηση.
Για τον λόγο αυτό, αναλυτές θεωρούν πιθανότερο η Μόσχα να επιδιώξει να διατηρήσει την πίεση κάτω από το όριο μιας άμεσης σύγκρουσης με το ΝΑΤΟ.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η ρωσική πρακτική της Maskirovka, όρος που περιγράφει τεχνικές στρατιωτικής παραπλάνησης, απόκρυψης προθέσεων και δημιουργίας αβεβαιότητας στον αντίπαλο.
Η περαιτέρω πορεία της αντιπαράθεσης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία και από το επίπεδο της δυτικής στρατιωτικής υποστήριξης προς το Κίεβο. Με τα δεδομένα αυτά, η λεγόμενη «γκρίζα ζώνη» παραμένει το πιθανότερο πεδίο κλιμάκωσης, καθώς επιτρέπει στη Μόσχα να ασκεί πίεση στο Λονδίνο χωρίς να περνά κατ’ ανάγκην το κατώφλι μιας άμεσης στρατιωτικής αναμέτρησης με τη Βρετανία και το ΝΑΤΟ.
Πηγή: Daily Mail