Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Σε μια μακροσκελή διάλεξη για τη μεσαιωνική ρωσική ιστορία μετέτρεψε ο Βλαντίμιρ Πούτιν την τηλεφωνική επικοινωνία του με τους ηγέτες της Φινλανδίας και της Νορβηγίας, ενώ το ζήτημα της άμεσης κατάπαυσης του πυρός συζητήθηκε ελάχιστα.
- Την ίδια στιγμή, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ έστειλε άκρως απαισιόδοξο μήνυμα, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Ο πόλεμος θα συνεχιστεί και μάλιστα, θα έλεγα, είναι πιθανό να κλιμακωθεί».
- Η πρωτοβουλία των δύο Βορειοευρωπαίων ηγετών προκάλεσε επιφυλάξεις σε άλλες κυβερνήσεις, όπως της Δανίας και της Ιταλίας, που επισημαίνουν την ανάγκη ενιαίας στάσης της Ευρώπης απέναντι στη Μόσχα.
Σε μια μακροσκελή διάλεξη για τη μεσαιωνική ρωσική ιστορία μετέτρεψε ο Βλαντίμιρ Πούτιν την τηλεφωνική επικοινωνία του με τους ηγέτες της Φινλανδίας και της Νορβηγίας, αφιερώνοντας το μεγαλύτερο μέρος της συζήτησης στις ιστορικές του αντιλήψεις αντί στις προσπάθειες τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία. Η συνομιλία, που επρόκειτο να διαρκέσει λιγότερο από μισή ώρα, παρατάθηκε στα 90 λεπτά, ενώ το ζήτημα της άμεσης κατάπαυσης του πυρός συζητήθηκε ελάχιστα.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, που επικαλούνται τρεις πηγές με γνώση της συνομιλίας, ο Ρώσος πρόεδρος αφιέρωσε μεγάλο μέρος της τηλεφωνικής επικοινωνίας της Τρίτης (27/10) με τον πρόεδρο της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, και τον πρωθυπουργό της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, σε μια εκτενή αναδρομή στη μεσαιωνική σλαβική ιστορία.
Αντί να επικεντρωθεί στα κρίσιμα ζητήματα για τον τερματισμό του πολέμου, ο Πούτιν ανέπτυξε επί μακρόν όσα το Κρεμλίνο περιγράφει ως «αρχικές αιτίες της σύγκρουσης».
Η συνομιλία είχε προγραμματιστεί να διαρκέσει λιγότερο από 30 λεπτά, ωστόσο έφτασε τη μιάμιση ώρα, όπως επιβεβαίωσε ο Στουμπ σε φινλανδικά μέσα ενημέρωσης.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το αίτημα της Ουκρανίας για άμεση εκεχειρία σχεδόν δεν συζητήθηκε. Μάλιστα, οι δύο Βορειοευρωπαίοι ηγέτες επέλεξαν να μην διακόψουν τις ιστορικές αναφορές του Πούτιν, προκειμένου να διαπιστώσουν κατά πόσο αντιμετωπίζει σοβαρά την προοπτική μελλοντικού διαλόγου με την Ευρώπη.
Από τους μεσαιωνικούς ηγεμόνες μέχρι τον Τραμπ: Η εμμονή Πούτιν με την ιστορία
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ρώσος πρόεδρος χρησιμοποιεί ιστορικές αναφορές σε διπλωματικές συναντήσεις για να εξηγήσει τις θέσεις του σχετικά με την Ουκρανία.
Όπως επισημαίνουν οι Financial Times, ο Πούτιν έχει επανειλημμένα επικαλεστεί τη δική του ερμηνεία της κοινής ιστορίας Ρώσων και Ουκρανών, προκειμένου να δικαιολογήσει την εισβολή που διέταξε τον Φεβρουάριο του 2022.
Μάλιστα, κατά τη συνάντησή του με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στην Αλάσκα, τον Αύγουστο του 2025, φέρεται να είχε προχωρήσει σε αντίστοιχη μακροσκελή αναφορά στους μεσαιωνικούς σλαβικούς ηγεμόνες.
Την περασμένη Πέμπτη (22/10), ο Πούτιν επικαλέστηκε επίσης «τις τελευταίες γενετικές έρευνες», υποστηρίζοντας ότι Ρώσοι και Ουκρανοί αποτελούν «έναν λαό».
«Έτσι διαμορφώθηκε η ιστορία της ιστορικής Ρωσίας. Αυτές είναι οι σημερινές πραγματικότητες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι συγκεκριμένες ιστορικές ερμηνείες έχουν αμφισβητηθεί από ιστορικούς, ενώ η ουκρανική κυβέρνηση απορρίπτει τις προσπάθειες της Μόσχας να χρησιμοποιήσει το κοινό ιστορικό παρελθόν ως επιχείρημα για τις εδαφικές της διεκδικήσεις.
Λαβρόφ: «Ο πόλεμος θα συνεχιστεί και είναι πιθανό να κλιμακωθεί»
Ακόμη πιο απαισιόδοξο μήνυμα για τις προοπτικές ειρήνευσης έστειλε ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, ο οποίος υποβάθμισε τη σημασία της επικοινωνίας Πούτιν με τους δύο Ευρωπαίους ηγέτες.
«Φαίνεται ότι δεν συζητήθηκε τίποτα καινούργιο», δήλωσε ο Λαβρόφ, μιλώντας σε πάνελ Αφρικανών δημοσιογράφων.
Όπως υποστήριξε, η τηλεφωνική επικοινωνία αποδεικνύει απλώς την επιθυμία των Ευρωπαίων να αποκτήσουν θέση στη διαπραγματευτική διαδικασία για την Ουκρανία.
Στη συνέχεια, προχώρησε σε μια ιδιαίτερα ανησυχητική εκτίμηση για την πορεία της σύγκρουσης.
«Ο πόλεμος θα συνεχιστεί και μάλιστα, θα έλεγα, είναι πιθανό να κλιμακωθεί», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Οι τοποθετήσεις του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών έρχονται σε αντίθεση με τις προσπάθειες επανεκκίνησης των διπλωματικών επαφών, ενόψει των συνομιλιών που προγραμματίζονται για τον Νοέμβριο στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι κινήσεις Τραμπ προς τη Μόσχα χωρίς αντίστοιχες παραχωρήσεις
Σύμφωνα με τους Financial Times, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει προχωρήσει το τελευταίο διάστημα σε μια σειρά κινήσεων με στόχο να ενθαρρύνει τη Ρωσία να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Μέσα στον Οκτώβριο, ο Αμερικανός πρόεδρος συμφώνησε στην εισαγωγή ρωσικού ντίζελ, ανέστειλε την επιβολή νέων κυρώσεων στις ρωσικές ενεργειακές εξαγωγές και άσκησε πιέσεις στην Ουκρανία να σταματήσει τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων.
Ωστόσο, σύμφωνα με το βρετανικό δημοσίευμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εξασφάλισαν αντίστοιχες παραχωρήσεις από τη Μόσχα.
Η Ρωσία εξακολουθεί να απορρίπτει την πρόταση Τραμπ για αναστολή των επιθέσεων εναντίον των ουκρανικών ενεργειακών υποδομών, ενώ δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Πούτιν προτίθεται να εγκαταλείψει τις βασικές απαιτήσεις του για τον τερματισμό του πολέμου.
Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε μετά τη συνομιλία ότι ο Ρώσος πρόεδρος υπογράμμισε πως μια δίκαιη και μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία είναι δυνατή μόνο εφόσον ληφθούν πλήρως και ανεπιφύλακτα υπόψη τα νόμιμα συμφέροντα της Ρωσίας.
Παράλληλα, κατηγόρησε τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ ότι ακολουθούν πολιτική αντιπαράθεσης, η οποία, κατά τη Μόσχα, παρατείνει τη σύγκρουση.
Η Ευρώπη αναζητά ρόλο στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία
Η τηλεφωνική επικοινωνία της Τρίτης ήταν η πρώτη του Πούτιν με ηγέτες ευρωπαϊκών χωρών που στηρίζουν την Ουκρανία από τον Ιούλιο του 2025, όταν είχε συνομιλήσει με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν.
Πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να εξασφαλίσει ενεργότερη συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
Σύμφωνα με τους Financial Times, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είχαν εξετάσει το καλοκαίρι το ενδεχόμενο διορισμού ειδικού εκπροσώπου για απευθείας συνομιλίες με τη Μόσχα. Ωστόσο, οι εσωτερικές διαφωνίες και η απροθυμία του Κρεμλίνου να συνεργαστεί με τους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας καθυστέρησαν την πρωτοβουλία.
Η στάση της Μόσχας φάνηκε να μεταβάλλεται μετά την επίσκεψη του Αμερικανού ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ στην Αγία Πετρούπολη την περασμένη εβδομάδα, όταν το Κρεμλίνο αναγνώρισε ότι οποιαδήποτε τελική ειρηνευτική συμφωνία θα απαιτούσε και ευρωπαϊκή συμμετοχή.
Ο Γουίτκοφ είχε συναντηθεί προηγουμένως στο Όσλο με τον Στουμπ, τον Στέρε και τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Σε κοινή ανακοίνωσή τους, οι ηγέτες Φινλανδίας και Νορβηγίας εξήγησαν ότι στόχος της επικοινωνίας με τον Πούτιν ήταν να μεταφέρουν απευθείας μηνύματα σχετικά με τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Οι νέες συνομιλίες μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών αναμένεται να πραγματοποιηθούν τον Νοέμβριο στο Άμπου Ντάμπι, με βασικό αντικείμενο τις μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας μετά τον τερματισμό του πολέμου.
Αντιδράσεις από Δανία και Ιταλία: «Η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει ενωμένη»
Η πρωτοβουλία των δύο Βορειοευρωπαίων ηγετών προκάλεσε επιφυλάξεις σε άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες υποστηρίζουν ότι οι επαφές με τη Μόσχα πρέπει να πραγματοποιούνται με ενιαία ευρωπαϊκή στάση.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, δήλωσε στο δημόσιο δίκτυο DR ότι αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό την ανεξάρτητη πρωτοβουλία Φινλανδίας και Νορβηγίας, καθώς δεν είχε προηγηθεί συντονισμός με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους εταίρους.
«Δεν βλέπω καμία ένδειξη ότι η Ρωσία επιθυμεί ειρήνη με την Ευρώπη, ούτε στον υβριδικό πόλεμο που διεξάγεται καθημερινά ούτε στην Ουκρανία, όπου εξαπολύει καθημερινά σφοδρές επιθέσεις», δήλωσε.
«Πιστεύω ότι πρέπει να διατηρήσουμε την Ευρώπη ενωμένη, αντί να ενεργούμε μεμονωμένα», πρόσθεσε.
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι επισήμανε ότι η πρωτοβουλία αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα ευρωπαϊκού συντονισμού.
«Πάνω απ’ όλα, αυτή η τηλεφωνική επικοινωνία καθιστά σαφές ένα πράγμα: Η Ευρώπη δεν έχει ακόμη καταλήξει σε συμφωνία για το ποιος θα εκπροσωπεί τα συμφέροντά της στην ειρηνευτική διαδικασία», ανέφερε το γραφείο της.
Ο Στουμπ και ο Στέρε διευκρίνισαν ότι δεν συνομιλούσαν με τον Πούτιν εξ ονόματος ολόκληρης της Ευρώπης.
Ενημέρωσαν τον Ζελένσκι αμέσως μετά τη συνομιλία
Αμέσως μετά την επικοινωνία με τον Ρώσο πρόεδρο, οι ηγέτες Φινλανδίας και Νορβηγίας τηλεφώνησαν στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προκειμένου να τον ενημερώσουν για το περιεχόμενο της συζήτησης.
Ο Ουκρανός πρόεδρος ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ότι οι συνομιλητές του είχαν καταστήσει σαφές στον Πούτιν πως απαιτούνται ουσιαστικά βήματα αποκλιμάκωσης, ιδιαίτερα όσον αφορά τις επιθέσεις στις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές.
Από την πλευρά του, ο Στουμπ χαρακτήρισε τη συνομιλία «ειλικρινή και ουσιαστική», υπογραμμίζοντας ότι η έκβαση του πολέμου θα έχει άμεσες συνέπειες για την ασφάλεια της Φινλανδίας, της Νορβηγίας και συνολικά της Ευρώπης.
«Ο τερματισμός του πολέμου απαιτεί απευθείας συνομιλίες», τόνισε.
Ωστόσο, παρά την επανέναρξη των επαφών με τη Μόσχα, οι δηλώσεις της ρωσικής ηγεσίας και η περιορισμένη συζήτηση για άμεση εκεχειρία καταδεικνύουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά εμπόδια στην πορεία προς μια ειρηνευτική συμφωνία.