Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ εμφανίζεται να απομακρύνει, τουλάχιστον προσωρινά, τον άμεσο κίνδυνο αμφισβήτησης της ηγεσίας του, μετά την αποτυχία του υπουργού Υγείας Γουές Στρίτινγκ να συγκεντρώσει την απαιτούμενη στήριξη για επίσημη πρόκληση ηγεσίας στο Εργατικό Κόμμα.
Σύμφωνα με πληροφορίες από το περιβάλλον της Ντάουνινγκ Στριτ, ο Στρίτινγκ δεν διαθέτει ακόμη την υποστήριξη των 81 βουλευτών που απαιτούνται ώστε να ενεργοποιηθεί επίσημα διαδικασία αμφισβήτησης της ηγεσίας του κόμματος.
Η εξέλιξη αυτή ήρθε μετά από τελεσίγραφο που φέρεται να έδωσε ο Στάρμερ στο υπουργικό του συμβούλιο, ζητώντας από όσους επιθυμούν να κινηθούν εναντίον του είτε να το κάνουν ανοιχτά είτε να σταματήσουν τις διαρροές και την εσωκομματική υπονόμευση.
Συνάντηση Στάρμερ – Στρίτινγκ μετά τις φήμες περί ηγετικής κίνησης
Ο Στρίτινγκ επρόκειτο να συναντηθεί με τον Στάρμερ την Τετάρτη, σε μια συνομιλία όπου αναμενόταν να εκφράσει ανοιχτά τις ανησυχίες του για την κατάσταση στο κόμμα και την κυβέρνηση.
Πηγές από τη Ντάουνινγκ Στριτ εκτιμούσαν ότι ο υπουργός Υγείας κάνει πλέον πίσω μετά την έντονη φημολογία των τελευταίων ημερών ότι βρισκόταν ένα βήμα πριν από την επίσημη διεκδίκηση της ηγεσίας.
«Μετά από όλο αυτό, φαίνεται ότι τελικά ο Γουές ίσως να μην έχει τους αριθμούς», δήλωσε υπουργός πιστός στον Στάρμερ στον Guardian.
«Είμαι ταυτόχρονα ευχαριστημένος και εξοργισμένος. Το καλύτερο που έχει να κάνει τώρα είναι να αποχωρήσει αξιοπρεπώς και να τελειώσει το δράμα», πρόσθεσε.
Και ο Άντι Μπέρναμ στο κάδρο των διαδόχων
Σύμμαχοι του Στάρμερ εκτιμούν επίσης ότι ο πρωθυπουργός κατάφερε προσωρινά να απομακρύνει και την απειλή από τον δήμαρχο του Μάντσεστερ Άντι Μπέρναμ.
«Οι υποστηρικτές του Άντι λένε συνεχώς ότι έχει έδρα. Πού είναι όμως αυτή η έδρα; Δεν είναι πραγματικό αν δεν την έχει», ανέφερε χαρακτηριστικά σύμμαχος του πρωθυπουργού.
Ο Μπέρναμ θεωρείται πιθανός διεκδικητής της ηγεσίας, ωστόσο για να συμμετάσχει σε εσωκομματική αναμέτρηση θα πρέπει πρώτα να επιστρέψει στο κοινοβούλιο ως βουλευτής.
Παραιτήσεις υπουργών και έντονη εσωκομματική αναταραχή
Παρά το γεγονός ότι ο Στάρμερ φαίνεται να αποφεύγει προς το παρόν την άμεση ανατροπή, η πολιτική του θέση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Τέσσερις υπουργοί παραιτήθηκαν, εκ των οποίων οι τρεις θεωρούνται στενοί σύμμαχοι του Στρίτινγκ, σε μια κίνηση που ερμηνεύθηκε ως οργανωμένη προσπάθεια πίεσης προς τον πρωθυπουργό.
Παράλληλα, περισσότεροι από 90 βουλευτές των Εργατικών έχουν ζητήσει την αποχώρησή του από την ηγεσία.
Διχασμένα τα συνδικάτα των Εργατικών
Σε ιδιωτική συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη, συνδικάτα που στηρίζουν το Εργατικό Κόμμα εμφανίστηκαν διχασμένα ως προς το αν θα πρέπει να ζητήσουν επισήμως από τον Στάρμερ να ανακοινώσει χρονοδιάγραμμα αποχώρησης.
Πηγή ανέφερε ότι σημειώθηκε «μεγάλη σύγκρουση» μεταξύ συνδικαλιστικών στελεχών.
Τελικά, φαίνεται πως συμφώνησαν να εκδώσουν ανακοίνωση σύμφωνα με την οποία ο Στάρμερ δεν πρόκειται να οδηγήσει το κόμμα στις επόμενες εκλογές, παρά τις αντιρρήσεις των συνδικάτων GMB και Community, τα οποία θεωρούσαν ότι η εμπλοκή σε μάχη διαδοχής δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα των εργαζομένων.
Σε διαρροή σχεδίου ανακοίνωσης αναφέρεται:
«Τα συνδεδεμένα με το Εργατικό Κόμμα συνδικάτα έχουν καταστήσει σαφές ότι οι Εργατικοί δεν μπορούν να συνεχίσουν στην παρούσα πορεία. Παρότι αναγνωρίζουμε ότι έχει σημειωθεί πρόοδος, τα αποτελέσματα των εκλογών της περασμένης εβδομάδας ήταν καταστροφικά».
Και συνεχίζει:
«Οι Εργατικοί δεν κάνουν αρκετά για να προσφέρουν την αλλαγή που ψήφισαν οι εργαζόμενοι στις γενικές εκλογές. Είναι σαφές ότι ο πρωθυπουργός δεν θα οδηγήσει το κόμμα στις επόμενες εκλογές και κάποια στιγμή θα πρέπει να υπάρξει σχέδιο για την εκλογή νέου ηγέτη».
Σενάρια και για Μίλιμπαντ, Ρέινερ και Λουίζ Χέι
Πηγές του Guardian ανέφεραν επίσης ότι ο υπουργός Ενέργειας Εντ Μίλιμπαντ είχε αφήσει να εννοηθεί ιδιωτικά προς τον Στάρμερ ότι θα έπρεπε να εξετάσει το ενδεχόμενο να ορίσει χρονοδιάγραμμα αποχώρησης.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Μίλιμπαντ ήταν διατεθειμένος ακόμη και να θέσει υποψηφιότητα για την ηγεσία εάν ο Στρίτινγκ περνούσε επίσημα στην αντεπίθεση.
Ανώτερα στελέχη των Εργατικών υποστήριξαν ότι ο Μίλιμπαντ, ο οποίος θεωρείται περισσότερο «ρυθμιστής» παρά υποψήφιος ηγέτης, συζητούσε το ενδεχόμενο συμφωνίας με την Άντζελα Ρέινερ και τη Λουίζ Χέι ώστε μία από τις δύο να κατέβει ως υποψήφια της ήπιας αριστερής πτέρυγας, εφόσον ο Μπέρναμ δεν συμμετείχε.
Κύκλοι κοντά στον Μίλιμπαντ, πάντως, διέψευσαν ότι ετοιμάζει δική του υποψηφιότητα, χαρακτηρίζοντας τις σχετικές πληροφορίες «κακοπροαίρετες διαρροές».
«Θα συνεχίσω» διαμήνυσε ο Στάρμερ στο υπουργικό συμβούλιο
Νωρίτερα την Τρίτη, ο Στάρμερ εμφανίστηκε αποφασισμένος να παραμείνει στην πρωθυπουργία παρά την εσωκομματική αναταραχή που ακολούθησε τις βαριές εκλογικές απώλειες των Εργατικών την προηγούμενη εβδομάδα.
Κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, υποστήριξε ότι δεν έχει συμπληρωθεί το απαιτούμενο όριο για την έναρξη διαδικασίας αμφισβήτησης της ηγεσίας του.
Στο πλευρό του τάχθηκαν σειρά κορυφαίων υπουργών, μεταξύ αυτών ο υπουργός Εξωτερικών Ντέιβιντ Λάμι, ενώ περισσότεροι από 110 βουλευτές της κοινοβουλευτικής ομάδας υπέγραψαν επιστολή σύμφωνα με την οποία «δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για εσωκομματική πρόκληση».
«Αναλαμβάνω την ευθύνη για αυτά τα εκλογικά αποτελέσματα και αναλαμβάνω επίσης την ευθύνη να υλοποιήσω την αλλαγή που υποσχεθήκαμε», δήλωσε ο Στάρμερ στο υπουργικό συμβούλιο.
«Οι τελευταίες 48 ώρες ήταν αποσταθεροποιητικές για την κυβέρνηση και αυτό έχει πραγματικό οικονομικό κόστος για τη χώρα και για τις οικογένειες. Το Εργατικό Κόμμα έχει συγκεκριμένη διαδικασία αμφισβήτησης ηγεσίας και αυτή δεν έχει ενεργοποιηθεί».
Οργή κατά Στρίτινγκ στο εσωτερικό της κυβέρνησης
Πηγές της Guardian αναφέρουν ότι ο Στάρμερ δεν άφησε χρόνο στους επικριτές του μέσα στο υπουργικό συμβούλιο να απαντήσουν, πριν στρέψει τη συζήτηση στη Μέση Ανατολή.
Στο εσωτερικό της κυβέρνησης επικράτησε έντονη οργή για όσα θεωρούνται κινήσεις αποσταθεροποίησης από τον Στρίτινγκ.
Τρεις στενοί του σύμμαχοι, οι υπουργοί Τζες Φίλιπς, Ζουμπίρ Άχμεντ και Άλεξ Ντέιβις-Τζόουνς, παραιτήθηκαν από την κυβέρνηση ζητώντας δημόσια την αποχώρηση του Στάρμερ.
Ο ίδιος ο Στρίτινγκ είχε προηγουμένως δηλώσει ότι δεν θα ξεκινούσε ο ίδιος διαδικασία αμφισβήτησης, αλλά θα συμμετείχε σε μία εάν αυτή είχε ήδη ξεκινήσει.
«Ο Γουές έχει απίστευτο θράσος», σχολίασε χαρακτηριστικά υπουργός της κυβέρνησης.
«Κάποιοι συνάδελφοι είναι εξοργισμένοι μαζί του. Του έριχναν δολοφονικές ματιές».
Πιθανή υποψηφιότητα Μπέρναμ και αντιδράσεις
Η Μιάτα Φανμπουλέχ, η πρώτη υπουργός που παραιτήθηκε την Τρίτη, στηρίζει ανοιχτά τον Μπέρναμ ως αντικαταστάτη του Στάρμερ.
Μιλώντας στον Guardian, δήλωσε ότι επιθυμεί ο πρωθυπουργός να ανακοινώσει χρονοδιάγραμμα αποχώρησης που θα επιτρέψει στον δήμαρχο του Μάντσεστερ να διεκδικήσει την ηγεσία.
«Σε οποιαδήποτε αναμέτρηση πρέπει να συμμετέχουν οι ισχυρότεροι παίκτες μας», ανέφερε.
«Δεν είμαστε οι Συντηρητικοί. Αν πρόκειται να το κάνουμε, θα το κάνουμε μία φορά και σωστά. Χρειαζόμαστε μια διαδικασία που θα επιτρέψει σε όλους τους υποψηφίους να παρουσιάσουν το όραμά τους για τη χώρα».
Ωστόσο, οι φιλοδοξίες του Μπέρναμ να επιστρέψει στο κοινοβούλιο δέχθηκαν πλήγμα όταν η βουλευτής του Μέρσεϊσαϊντ, Μαρί Ρίμερ, της οποίας η έδρα είχε αναφερθεί ως πιθανή για παραίτηση και επαναληπτικές εκλογές, ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσει και εξέφρασε τη στήριξή της στον Στάρμερ.
Η ομιλία του βασιλιά και η προσπάθεια επανεκκίνησης
Ο Στάρμερ ελπίζει ότι η δεύτερη «ομιλία του βασιλιά», που θα εκφωνηθεί από τον Βασιλιά Κάρολο Γ΄ την Τετάρτη, θα αποτελέσει σημείο επανεκκίνησης για την κυβέρνησή του και θα βοηθήσει στην επανένωση του βαθιά διχασμένου κόμματός του.
Παρότι φαίνεται να επιβιώνει πολιτικά προς το παρόν, ακόμη και οι πιο πιστοί του υπουργοί αναγνωρίζουν ότι δύσκολα θα οδηγήσει τους Εργατικούς στις επόμενες εκλογές, εκτός εάν καταφέρει να αντιστρέψει θεαματικά την πολιτική και κυβερνητική του εικόνα.
Η Ντάουνινγκ Στριτ ανακοίνωσε αργά το βράδυ τέσσερις νέους υπουργούς για να αντικαταστήσουν όσους παραιτήθηκαν: τη Νάταλι Φλιτ στο υπουργείο Εσωτερικών, τη Νέσιλ Καλισκάν στη Στέγαση, την Κάθριν Άτκινσον στη Δικαιοσύνη και την Πριτ Κορ Γκιλ στο υπουργείο Υγείας. Παράλληλα διορίστηκαν και τρεις νέοι κομματικοί «whips».
«Κανείς δεν έχει τους αριθμούς» λέει ο Λάμι
Σε ένδειξη του πόσο κοντά ενδεχομένως βρέθηκε ο Στάρμερ στην κατάρρευση, η υπουργός Εσωτερικών Σαμπάνα Μαχμούντ βρέθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας στο επίκεντρο φημών περί παραίτησης.
Τελικά, εκπρόσωπός της δήλωσε ξεκάθαρα: «Όχι, δεν πρόκειται να παραιτηθεί. Συνεχίζει κανονικά τη δουλειά της».
Ο Ντέιβιντ Λάμι κάλεσε όσους επιδιώκουν την απομάκρυνση του Στάρμερ να σταματήσουν τις κινήσεις αποσταθεροποίησης.
«Ας κάνουμε όλοι ένα βήμα πίσω. Έχουμε μπροστά μας την ομιλία του βασιλιά. Βρισκόμαστε στην κυβέρνηση για να κυβερνήσουμε», δήλωσε.
«Πέρασαν ήδη 24 ώρες και κανείς δεν έχει παρουσιαστεί επίσημα στις διαδικασίες του κόμματος. Κανείς δεν φαίνεται να διαθέτει τις υπογραφές για να σταθεί απέναντι στον Κιρ Στάρμερ».
Και πρόσθεσε:
«Όσοι λένε ότι πρέπει να αποχωρήσει, ας πουν ποιος είναι καλύτερος υποψήφιος. Ας ασχοληθούμε με τη διακυβέρνηση της χώρας».
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Λάμι ήταν μεταξύ τεσσάρων κορυφαίων υπουργών — μαζί με τη Μαχμούντ, τον υπουργό Άμυνας Τζον Χίλεϊ και την υπουργό Εσωτερικών Ιβέτ Κούπερ — που συζήτησαν τη Δευτέρα με τον Στάρμερ για το πολιτικό του μέλλον.
Στο Εργατικό Κόμμα, διαδικασία εκλογής νέου ηγέτη ενεργοποιείται μόνο εφόσον το 20% των βουλευτών — δηλαδή 81 βουλευτές στην παρούσα σύνθεση — προτείνουν επισήμως συγκεκριμένο υποψήφιο απέναντι στον αρχηγό. Στη συνέχεια, η Εθνική Εκτελεστική Επιτροπή του κόμματος οργανώνει πλήρη ψηφοφορία των μελών.