Σε ένα κλίμα βαρύνουσας ιστορικής σημασίας και έντονου συμβολισμού, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ υποδέχθηκε την Πέμπτη τον Ντόναλντ Τραμπ, στην πρώτη επίσκεψη Αμερικανού Προέδρου στην Κίνα έπειτα από εννέα χρόνια.
Οι δύο ηγέτες κάθισαν στο ίδιο τραπέζι στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού για μια συζήτηση που χαρακτηρίστηκε ως «καθοριστική για τον αιώνα», με την ατζέντα να περιλαμβάνει τη γεωπολιτική ηγεμονία, τον πόλεμο στο Ιράν, το εμπόριο και το ζήτημα της Ταϊβάν.
Ο συμβολισμός της «κόκκινης γραβάτας» και η ιστορική αναφορά
Μια λεπτομέρεια που δεν πέρασε απαρατήρητη ήταν η ενδυματολογική επιλογή του Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος φορούσε κόκκινη γραβάτα, συντονισμένος απόλυτα με το χαρακτηριστικό στυλ του Τραμπ.
Πρόκειται για μια κίνηση που διαφοροποιείται από τις προηγούμενες συναντήσεις τους, υποδηλώνοντας ίσως μια πρόθεση θετικής προσέγγισης.
Κατά την έναρξη, ο Σι έθεσε το πλαίσιο των συνομιλιών αναφερόμενος στην «Παγίδα του Θουκυδίδη» — τον όρο που περιγράφει τη νομοτελειακή σύγκρουση μιας κυρίαρχης δύναμης με μια ανερχόμενη, όπως η αρχαία Σπάρτη με την Αθήνα.
«Ο κόσμος έφτασε και πάλι σε ένα νέο σταυροδρόμι. Μπορούν οι ΗΠΑ και η Κίνα να υπερβούν την “Παγίδα του Θουκυδίδη” και να πρωτοπορήσουν σε ένα νέο παράδειγμα σχέσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων;», διερωτήθηκε ο Σι.
«Αυτά είναι ιστορικά, παγκόσμια ερωτήματα, και ως ηγέτες μεγάλων δυνάμεων, πρέπει μαζί να γράψουμε τις απαντήσεις της εποχής μας».
Τι είναι η «Παγίδα του Θουκυδίδη»
Η «Παγίδα του Θουκυδίδη» αποτελεί κεντρική έννοια στις διεθνείς σχέσεις, περιγράφοντας το ιστορικό μοτίβο όπου ο πόλεμος καθίσταται σχεδόν αναπόφευκτος όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να εκτοπίσει την κατεστημένη κυρίαρχη δύναμη.
Αν και η ονομασία παραπέμπει στον αρχαίο Έλληνα ιστορικό, ο όρος επινοήθηκε και καθιερώθηκε τη δεκαετία του 2010 από τον πολιτικό επιστήμονα του Χάρβαρντ, Γκράχαμ Άλισον, προκειμένου να περιγράψει το πλαίσιο του ανταγωνισμού μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.
Ο Άλισον εμπνεύστηκε από τη διαπίστωση του Θουκυδίδη στην Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου, σύμφωνα με την οποία η σύγκρουση μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης πυροδοτήθηκε από «την άνοδο της Αθήνας και τον φόβο που αυτή προκάλεσε στη Σπάρτη».
Στη σύγχρονη γεωπολιτική σκακιέρα, ο όρος εφαρμόζεται κατεξοχήν στις σχέσεις Ουάσινγκτον και Πεκίνου, καθώς η ραγδαία οικονομική, στρατιωτική και τεχνολογική ανάδυση της Κίνας αμφισβητεί τη μακροχρόνια αμερικανική παγκόσμια κυριαρχία.
Τραμπ: «Ένας σπουδαίος ηγέτης»
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε ιδιαίτερα θερμός προς τον Κινέζο ηγέτη, τονίζοντας τη μακρόχρονη προσωπική τους σχέση.
«Ανυπομονούσα πραγματικά για αυτή τη συζήτηση. Είναι πολύ σημαντική. Η σχέση μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ θα είναι καλύτερη από ποτέ», δήλωσε ο Τραμπ.
Αναφερόμενος στον Σι, πρόσθεσε: «Είναι τιμή μου. Είναι ένας σπουδαίος ηγέτης — σε κάποιους μπορεί να μην αρέσει που το ακούνε, αλλά αυτή είναι η αλήθεια. Θα δημιουργήσουμε ένα φανταστικό μέλλον μαζί».
Οικονομικό «παζάρι» και η ελίτ της Silicon Valley
Οι συνομιλίες διήρκεσαν 2 ώρες και 15 λεπτά, με τον Σι να υπογραμμίζει ότι «στους εμπορικούς πολέμους δεν υπάρχουν νικητές» και να σημειώνει πως οι οικονομικές ομάδες των δύο χωρών πέτυχαν ήδη «ισορροπημένα και θετικά αποτελέσματα» την προηγούμενη ημέρα.
Ο Τραμπ, συνοδευόμενος από μια πανίσχυρη επιχειρηματική αποστολή, τόνισε το ενδιαφέρον των αμερικανικών κολοσσών για την κινεζική αγορά.
«Προσκάλεσα τους διευθύνοντες συμβούλους των 30 κορυφαίων εταιρειών του κόσμου και κανένας δεν αρνήθηκε. Δεν ήθελα τους υπαρχηγούς τους – ήρθαν εδώ για να αποτίσουν φόρο τιμής σε εσάς και στην Κίνα. Όλοι σέβονται και εκτιμούν την Κίνα», είπε.
Στρατιωτική παρουσία – ορόσημο
Ιδιαίτερη σημασία έχει η συμμετοχή του υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, καθώς είναι η πρώτη φορά μετά από 54 χρόνια (από την επίσκεψη Νίξον το 1972) που εν ενεργεία ΥΠΑΜ συνοδεύει Αμερικανό Πρόεδρο στην Κίνα.
Στην αμερικανική αποστολή συμμετείχαν επίσης ο ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, ενώ από την κινεζική πλευρά παρόντες ήταν ο ΥΠΕΞ Ουάνγκ Γι και ο «τσάρος» της οικονομίας Χε Λιφένγκ.