Το Ιράν εισέρχεται σε κρίσιμες συνομιλίες για το πυρηνικό του πρόγραμμα με τις ΗΠΑ την Πέμπτη, επιμένοντας ότι μια συμφωνία είναι εφικτή, εφόσον η Ουάσινγκτον τηρήσει τη διάθεσή της να αναγνωρίσει το συμβολικό δικαίωμα του Ιράν στον εμπλουτισμό ουρανίου, να επιτρέψει στην Τεχεράνη να αραιώσει το απόθεμά της σε ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού εντός της χώρας και να μην επιβάλει περιορισμούς στο ιρανικό πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων.
Οι τρεις αυτές προϋποθέσεις για την επιτυχία θεωρούνται κρίσιμες από Ιρανούς διπλωμάτες, ωστόσο παραμένει ασαφές αν ο Τραμπ αποδέχεται αυτές τις παραμέτρους, σημειώνει ο Guardian σε ανάλυσή του.
Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος κατευθύνεται στη Γενεύη για τις συνομιλίες μαζί με τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, είχε ήδη αποδεχθεί αυτές τις αρχές στους δύο προηγούμενους γύρους έμμεσων συνομιλιών, ισχυρίζονται Ιρανοί αξιωματούχοι. Ωστόσο, δεν αποκλείεται ο Τραμπ να ανατρέψει αυτούς τους όρους — μια κίνηση που αναπόφευκτα θα οδηγήσει σε σύγκρουση μεταξύ των δύο χωρών και θα μπορούσε γρήγορα να παρασύρει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Εκτιμάται ότι ο Γουίτκοφ έχει ζητήσει το Ιράν να συμφωνήσει σε εμπλουτισμό κάτω του 5% καθαρότητας, περίπου στο επίπεδο που είχε αποδεχθεί στη συμφωνία του 2015 για τα πυρηνικά και πολύ κάτω από το επίπεδο κατασκευής όπλων.
Η ευχάριστη έκπληξη και τα αγκάθια
Πηγή που βρίσκεται σε επαφή με την ιρανική διαπραγματευτική ομάδα ανέφερε ότι τα μέλη της εξέφρασαν έκπληξη για τους χαλαρούς όρους της πρότασης που υπέβαλαν την περασμένη εβδομάδα ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ ως πρώτο βήμα. Το βασικό αίτημα, σύμφωνα με την ίδια πηγή, ήταν το Ιράν να συμφωνήσει να περιορίσει τον εμπλουτισμό στο 5% και να μετατρέψει το πρόγραμμα σε αποκλειστικά για πολιτική χρήση.
Ωστόσο, σύμφωνα με την πηγή, δεν υπήρχαν προσφορές για άμεση άρση κυρώσεων ή αποκατάσταση διπλωματικών σχέσεων· το Ιράν θα παρέμενε σε οικονομικές «χειροπέδες». Παρ’ όλα αυτά, το επόμενο βήμα, όπως ανέφερε, θα ήταν διαπραγματεύσεις για σταδιακή άρση των κυρώσεων και έναρξη διαρκούς διαλόγου.
Πριν αναχωρήσει για τη Γενεύη, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκτσί, δήλωσε ότι στόχος είναι η επίτευξη «μιας δίκαιης και ισορροπημένης συμφωνίας στον συντομότερο δυνατό χρόνο».
«Οι θεμελιώδεις θέσεις και πεποιθήσεις μας είναι απολύτως σαφείς. Το Ιράν δεν θα επιδιώξει ποτέ, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων· ταυτόχρονα, εμείς οι Ιρανοί δεν θα παραιτηθούμε ποτέ από το δικαίωμά μας να επωφελούμαστε από την ειρηνική πυρηνική τεχνολογία», πρόσθεσε.
«Η επίτευξη συμφωνίας είναι εφικτή, αλλά μόνο εάν δοθεί προτεραιότητα στη διπλωματία».
Οι αποστάσεις Τραμπ
Στην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους, που εκφωνήθηκε νωρίς το πρωί (ώρα Τεχεράνης), ο Τραμπ απομακρύνθηκε από τη διαπραγματευτική γραμμή που είχε υιοθετήσει ο Γουίτκοφ, προειδοποιώντας για τους ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους που φτάνουν έως την Ευρώπη, κατηγορώντας το Ιράν ως τον νούμερο ένα χορηγό της τρομοκρατίας και επαναλαμβάνοντας τον ισχυρισμό ότι το Ιράν δεν έχει δεσμευθεί να εγκαταλείψει τα πυρηνικά όπλα. Υποστήριξε επίσης ότι 32.000 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί από τις ιρανικές αρχές στις πρόσφατες διαμαρτυρίες.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ πρόσθεσε ότι το Ιράν δεν έλαβε υπόψη προειδοποίηση να μην επιχειρήσει «καμία μελλοντική προσπάθεια» ανασύστασης των πυρηνικών του προγραμμάτων μετά τα αμερικανικά πλήγματα του περασμένου Ιουνίου στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας. «Το εξαλείψαμε και θέλουν να ξεκινήσουν από την αρχή», είπε ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι το Ιράν «αυτή τη στιγμή επιδιώκει ξανά τις σκοτεινές του φιλοδοξίες».
Μόλις δύο ώρες πριν από την ομιλία, ο Αραγτσί είχε γράψει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι το Ιράν δεν θα αναπτύξει ποτέ, υπό καμία συνθήκη, πυρηνικό όπλο.
Έπειτα από ενημέρωση από τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Marco Rubio, ο Jim Himes, ανώτερος Δημοκρατικός στην Επιτροπή Πληροφοριών της Βουλής των Αντιπροσώπων, δήλωσε: «Δεν έχουμε ακούσει ούτε έναν πειστικό λόγο γιατί τώρα είναι η στιγμή να ξεκινήσει ένας ακόμη πόλεμος στη Μέση Ανατολή».
Τι εκτιμά το Ιράν
Για το Ιράν, η παρουσία του Ραφαέλ Γκρόσι, επικεφαλής της υπηρεσίας πυρηνικής εποπτείας του ΟΗΕ, στις συνομιλίες της Γενεύης μαζί με διαμεσολαβητές από το Ομάν θεωρείται σημαντική, καθώς ο Γκρόσι έχει τη νομική αρμοδιότητα να αποφανθεί εάν η πρόσβαση που προσφέρει το Ιράν για την επαλήθευση των δεσμεύσεών του ανταποκρίνεται στις ανάγκες των επιθεωρητών.
Η ομάδα του Αραγτσί είναι επίσης διατεθειμένη να βρει τρόπους ώστε ο Τραμπ να μπορέσει να υποστηρίξει ότι η συμφωνία που πέτυχε είναι καλύτερη από εκείνη που διαπραγματεύτηκε ο Μπαράκ Ομπάμα, το 2015. Η Τεχεράνη αναγνωρίζει ότι αυτό αποτελεί πολιτική προϋπόθεση για τον Τραμπ στο πλαίσιο της εσωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ.
Πριν αναχωρήσει για τη Γενεύη, ο Γκρόσι δήλωσε ότι οι ΗΠΑ έχουν καταστήσει σαφές πως δεν πρόκειται να διαπραγματεύονται για εβδομάδες ή μήνες. «Μια πολύ επικίνδυνη κατάσταση διαμορφώνεται στο πλαίσιο αυτών των διαπραγματεύσεων», είπε, αναφερόμενος στη μαζική και πλέον ολοκληρωμένη στρατιωτική ενίσχυση των ΗΠΑ στην περιοχή.
Ο Αραγτσί δήλωσε σε συνέντευξή του στο CBS αυτή την εβδομάδα ότι «ο εμπλουτισμός είναι δικαίωμά μας… αυτή η τεχνολογία είναι πολύτιμη για εμάς». Οι ΗΠΑ δεν έχουν διευκρινίσει εάν το αίτημά τους για μηδενικό εμπλουτισμό εντός του Ιράν θα ίσχυε και για εμπλουτισμό για ιατρικούς σκοπούς.
Ο πιθανός συμβιβασμός
Μιλώντας στην ιρανική εφημερίδα Entekhab, ο Χαμζέ Σαφαβί, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, δήλωσε: «Είναι απίθανο το Ιράν να αποδεχθεί μηδενικό εμπλουτισμό, αλλά είναι πιθανό να αποδεχθεί συμβολικό εμπλουτισμό. Αυτό που είναι σημαντικό για το Ιράν είναι το δικαίωμα στον εμπλουτισμό, αλλά και το να μην μετατραπεί το συγκεκριμένο δικαίωμα σε εργαλείο ομηρίας».
Μια ιρανική συμφωνία για αναστολή του εμπλουτισμού δεν θα ήταν πρωτοφανής. Το 2003, ο τότε γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Hassan Rouhani, συμφώνησε με τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο να αναστείλει όλες τις δραστηριότητες εμπλουτισμού και επεξεργασίας ουρανίου και να επιτρέψει αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις από την πυρηνική υπηρεσία του ΟΗΕ.
Η ιρανική διαπραγματευτική ομάδα, από την οποία ζητείται να παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις στις συνομιλίες της Γενεύης, θα επιδιώξει μη αναστρέψιμη άρση κυρώσεων, όπως η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που διατηρούνται στο εξωτερικό, σημειώνει ο Guardian.
Εν τω μεταξύ, στο Ιράν, οι διαμαρτυρίες στα πανεπιστήμια συνεχίζονται για πέμπτη ημέρα, σχεδόν δύο μήνες μετά την έναρξη των κινητοποιήσεων κατά του καθεστώτος.
