Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Σε μια προσπάθεια να ανατρέψει τη φιλοδυτική κυβέρνηση της Μολδαβίας, η Ρωσία εξαπέλυσε μια πρωτοφανούς έκτασης επιχείρηση εκλογικής ανάμειξης: χρηματοδότησε Ορθόδοξους ιερείς, οργάνωσε ένα γιγαντιαίο σύστημα εξαγοράς ψήφων και έστησε στρατόπεδα εκπαίδευσης τακτικών δολιοφθοράς.
- Το σχετικό αποκαλυπτικό ρεπορτάζ των New York Times βασίζεται σε συνεντεύξεις, αξιωματούχους και χιλιάδες έγγραφα, αποκαλύπτοντας την εκπαίδευση «ομάδων εφόδου» σε κρυφά στρατόπεδα στη Σερβία, Βοσνία και Μόσχα.
- Ο στόχος του Πούτιν για το 2026 είναι «Η κατάρρευση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ από μέσα», με τη Μολδαβία να χρησιμοποιείται «Ως ορμητήριο για εχθρικές δραστηριότητες κατά της Ουκρανίας, καθώς και κατά του κύριου αμυντικού και οικονομικού υποστηρικτή της, της ΕΕ».
Σε μια προσπάθεια να ανατρέψει τη φιλοδυτική κυβέρνηση της Μολδαβίας, η Ρωσία εξαπέλυσε μια πρωτοφανούς έκτασης επιχείρηση εκλογικής ανάμειξης: χρηματοδότησε Ορθόδοξους ιερείς, οργάνωσε ένα γιγαντιαίο σύστημα εξαγοράς ψήφων και έστησε στρατόπεδα εκπαίδευσης τακτικών δολιοφθοράς.
Το σχετικό αποκαλυπτικό ρεπορτάζ των New York Times βασίζεται σε συνεντεύξεις με ακτιβιστές που συμμετείχαν στη ρωσική προσπάθεια, ανώτερους Μολδαβούς αξιωματούχους επιβολής του νόμου και ασφαλείας, καθώς και περισσότερους από έξι Ευρωπαίους και Αμερικανούς αξιωματούχους πληροφοριών.
Οι NYT εξέτασαν επίσης χιλιάδες έγγραφα σχετικά με τις προσπάθειες της Ρωσίας.
Εκπαίδευση «ομάδων εφόδου» σε κρυφά στρατόπεδα
Θύμιζε σε πολλά σημεία καλοκαιρινή κατασκήνωση, καθώς περιελάμβανε μπάρμπεκιου, μπίτς βόλεϊ και ένα κέντρο ευεξίας με την ονομασία «Relax and Have Fun», περιγράφει η αμερικανική εφημερίδα.
Ωστόσο, οι άνδρες και οι γυναίκες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα σε ένα θέρετρο σε απομακρυσμένη περιοχή της Σερβίας εμπλέκονταν σε πολύ πιο σκοτεινές δραστηριότητες, όπως η εκπαίδευση στη διάσπαση αστυνομικών κλοιών και τον εμπρησμό κτιρίων.
Φορούσαν αλεξίσφαιρα γιλέκα και προπονούνταν με επιθετικά τυφέκια.
Όπως αποδείχθηκε, οι «εκπαιδευτές» τους ήταν πράκτορες συνδεδεμένοι με τις ρωσικές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών (GRU).
Ο στόχος τους, σύμφωνα με αξιωματούχους πληροφοριών από τρεις χώρες, ήταν η δημιουργία ενός πυρήνα πειθαρχημένων «ομάδων εφόδου» εκπαιδευμένων στην ανάμειξη εκλογικών διαδικασιών.
Στόχος ήταν η μικρή Μολδαβία, μια χώρα περίπου τριών εκατομμυρίων κατοίκων που κατέχει δυσανάλογα μεγάλη σημασία για τον πρόεδρο της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η εκστρατεία του Κρεμλίνου περιελάμβανε γνωστές μεθόδους, όπως κυβερνοεπιθέσεις και παραπληροφόρηση. Στη Μολδαβία όμως, η παρέμβαση προχώρησε περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο μέρος εκτός Ουκρανίας, αποτελώντας μία από τις πιο εκτεταμένες συνωμοσίες έως σήμερα για την αποσταθεροποίηση της Δύσης.
Το ευρύτερο δίκτυο και ο αντικειμενικός σκοπός
Εκτός από το στρατόπεδο στη Σερβία, ρωσικοί πράκτορες λειτουργούσαν προγράμματα εκπαίδευσης στη Βοσνία και τη Μόσχα για τη μετατροπή φιλορώσων Μολδαβών σε «στρατιώτες» πεδίου.
Η Μόσχα πλήρωσε εκατοντάδες Ορθόδοξους Μολδαβούς ιερείς για να στρατολογήσουν ψηφοφόρους και να προωθήσουν τη ρωσική ρητορική από τον άμβωνα.
Παράλληλα, δαπάνησε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε ένα εξελιγμένο σύστημα εξαγοράς ψήφων που χρηματοδοτήθηκε από έναν εξόριστο Μολδαβό δισεκατομμυριούχο και σχεδιάστηκε στο Σκόλκοβο, την «απομίμηση της Σίλικον Βάλεϊ» έξω από τη Μόσχα.
Η εκστρατεία δεν σταμάτησε εκεί. Την άνοιξη, ρωσικοί πύραυλοι στόχευσαν ενεργειακές υποδομές που τροφοδοτούσαν τη Μολδαβία, μολύνοντας υδάτινους πόρους και προκαλώντας διακοπές ρεύματος.
Δημοσίως, οι Ρώσοι αξιωματούχοι αρνούνται τις κατηγορίες. Τον περασμένο Δεκέμβριο, ο Πούτιν επέκρινε τους Ευρωπαίους ηγέτες ότι «καλλιεργούν υστερία» για τη ρωσική απειλή.
Ωστόσο, λίγο μετά, συγκέντρωσε τους ηγέτες του για μια μυστική ενημέρωση δίνοντας την ακριβώς αντίθετη οδηγία. Όπως ανέφεραν αξιωματούχοι, ο στόχος του για το 2026 είναι «Η κατάρρευση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ από μέσα».
Στην ιεραρχία του Κρεμλίνου, η κατάκτηση της Ουκρανίας είναι η πρώτη προτεραιότητα και ο έλεγχος της Μολδαβίας η δεύτερη. Αν και η Μολδαβία δεν είναι μέλος της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ, βρίσκεται σε στρατηγική θέση ανάμεσα σε μέλη του ΝΑΤΟ και την Ουκρανία.
Ο Στανισλάβ Σεκριέρου, σύμβουλος εθνικής ασφάλειας και άμυνας της Προέδρου της Μολδαβίας, δήλωσε ότι η Ρωσία θέλει να χρησιμοποιήσει τη Μολδαβία «Ως ορμητήριο για εχθρικές δραστηριότητες κατά της Ουκρανίας, καθώς και κατά του κύριου αμυντικού και οικονομικού υποστηρικτή της, της ΕΕ».
«Για αυτούς τους λόγους, η Ρωσία διέθεσε τα τελευταία χρόνια πρωτοφανείς πόρους», πρόσθεσε.
Από την πλευρά του Κρεμλίνου, ο Ντμίτρι Πεσκόφ απάντησε: «Όλοι αυτοί είναι αναληθείς ισχυρισμοί που δεν έχουν καμία απολύτως βάση».
Βίαιη εκπαίδευση και αυτοσχέδια εκρηκτικά
Η φιλοδυτική κυβέρνηση της προέδρου Μάγια Σάντου έχει θέσει ως προτεραιότητα την ένταξη στην ΕΕ. Σε κάθε πρόσφατη εκλογική διαδικασία, η Μόσχα διοχέτευσε πόρους για να εκτοπίσει τη Σάντου και το κόμμα της (PAS).
Σκοπός ήταν η πρόκληση χάους κατά τις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές.
Ο Σέργκιου Ζάμα, ανώτερος Μολδαβός εισαγγελέας, σημείωσε ότι αρκούσαν ελάχιστοι εκπαιδευμένοι για να διαταράξουν την ψηφοφορία. «Ο στόχος δεν ήταν να εντοπιστούν χίλια άτομα για να διαπράξουν εγκλήματα. Το άναμμα της σπίθας ήταν αρκετό», σημείωσε.
Στο στρατόπεδο της Σερβίας το καλοκαίρι του 2025, οι συμμετέχοντες πληρώνονταν 400 δολάρια για σεμινάριο 3-4 ημερών. Παράλληλα, σε στρατόπεδο έξω από τη Μόσχα, πάνω από 100 νεαροί Μολδαβοί εξασκούνταν στην κατασκευή εμπρηστικών μηχανισμών και στη χρήση drones με εκρηκτικά.
Ο Γιούρι Βιτνεάνσκι, Μολδαβός πολιτικός ακτιβιστής που παρακολούθησε το πρόγραμμα της Μόσχας, αρνήθηκε τις κατηγορίες για στάση, δηλώνοντας ότι ο σκοπός ήταν η δημιουργία «φιλικών, συνεργατικών σχέσεων» με νεαρούς Ρώσους πολιτικούς.
Άλλοι συμμετέχοντες ανέφεραν βίαια περιστατικά.
Ο Μαξίμ Ρόσκα, που πήγε σε στρατόπεδο στη Βοσνία, κατέθεσε στο δικαστήριο ότι όταν αρνήθηκε να συμμετάσχει στις ασκήσεις, ένας Ρώσος εκπαιδευτής τον γρονθοκόπησε στο πρόσωπο και του έσπασε ένα δόντι.
Τον Οκτώβριο του 2024, τρεις συμμετέχοντες συνελήφθησαν στα σύνορα της Μολδαβίας με εξαρτήματα drones και ένα εγχειρίδιο με τίτλο «Ρωσική Κουζίνα: Το ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙ του Αυτοσχέδιου Τρόμου».
Γιγαντιαία επιχείρηση εξαγοράς ψήφων μέσω Telegram
Στη διαδήλωση της πόλης Ταράκλια τον Ιούλιο του 2025, οι διαδηλωτές κρατούσαν σκούπες. Αν και φαινόταν αυθόρμητη, η κινητοποίηση οργανώθηκε από τη Μόσχα από συνεργάτες του Ιλάν Σορ, ενός Ισραηλινο-Μολδαβού ολιγάρχη που ζει στη Ρωσία.
Μέσω Telegram, υποσχέθηκαν χρηματικές αμοιβές σε χιλιάδες Μολδαβούς για να εμφανιστούν με σκούπες ώστε να «σκουπίσουν» την κυβέρνηση. «Τα έξοδα ταξιδιού και η ημερήσια αποζημίωση θα επιστραφούν», ανέφερε το μήνυμα.
Διαρροή εγγράφων από την εταιρεία του Σορ αποκάλυψε ότι επιστρατεύτηκαν πάνω από 150.000 Μολδαβοί. Στις συνομιλίες, ο Σορ χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο «Travolta».
Σύμφωνα με έγγραφα, καταβλήθηκαν σχεδόν 20 εκατομμύρια δολάρια σε 38.000 ακτιβιστές μέσα σε τέσσερις μήνες το 2024. Ο Σορ, ο οποίος διέφυγε από τη Μολδαβία το 2019 κατηγορούμενος για υπεξαίρεση 1 δισ. δολαρίων, αναφέρεται στον Σεργκέι Κιριγένκο, ανώτερο στέλεχος του Πούτιν.
Για τον συντονισμό δημιουργήθηκαν 240 διαφορετικά chatbots στο Telegram. Η πυραμίδα περιελάμβανε 35.000 «ακτιβιστές» και 1.200 τοπικούς μάνατζερ. Διαφημίσεις που διαδόθηκαν ευρέως προειδοποιούσαν: «Το αποτέλεσμα; Πόλεμος. Θάνατος. Δάκρυα».
Τον περασμένο μήνα, η ΕΕ επέβαλε κυρώσεις σε τέσσερις Μολδαβούς, ανάμεσα στους οποίους και ο Βιτνεάνσκι, ο οποίος ελάμβανε μηνιαίο μισθό περίπου 2.300 δολαρίων.
Προπαγάνδα από τον άμβωνα
Εκατοντάδες Ορθόδοξοι ιερείς ταξίδεψαν στη Ρωσία από το καλοκαίρι του 2024. Πριν επιστρέψουν, υπέγραψαν συμβόλαια για χρεωστικές κάρτες της ρωσικής τράπεζας Promsvyazbank, δηλώνοντας υπάλληλοι της οργάνωσης Evrazia.
Έναντι περίπου 1.000 δολαρίων, οι ιερείς ανέλαβαν να κατευθύνουν το ποίμνιό τους κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο ιερέας Πάβελ Πέτροφ, δήλωσε σε κήρυγμά του πριν από τις εκλογές του 2024: «Δημοκρατία; Τι σόι δημοκρατία σας επιβάλλει όλη τη βρωμιά που έφεραν από την Ευρώπη;».
«Εμείς, ο λαός, τι θέλουμε; Σόδομα και Γόμορρα; Να μας κάψει ο Θεός ζωντανούς; Θα μας κάψει», πρόσθεσε.
Ο αιδεσιμότατος Ιουλιαν Ράτσα, αρχιερέας της πόλης Ορχέι, επέμεινε σε συνέντευξή του ότι ούτε ο ίδιος ούτε οι ιερείς που εποπτεύει «διεξήγαγαν άμεση προεκλογική εκστρατεία ή υποστήριξαν κανέναν στις εκλογές».
Παρ’ όλα αυτά, είναι ένας αμετανόητος αντίπαλος της κυβέρνησης Σάντου, την οποία έχει κατηγορήσει ότι παρενοχλεί ιερείς όπως τον ίδιο, οι οποίοι είναι πιστοί στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία. Αναγνώρισε ότι συμμετείχε στα προσκυνήματα στη Μόσχα και δήλωσε ότι θα το ξανακάνει.
«Θα περιμένουμε», είπε. «Έχουν δύο χρόνια μέχρι τις επόμενες εκλογές».
Η ημέρα των εκλογών και η επόμενη μέρα
Την ημέρα των βουλευτικών εκλογών, στις 28 Σεπτεμβρίου 2025, η Ρωσία ενεργοποίησε όλους τους μηχανισμούς της. Εκπαιδευμένοι πράκτορες φορούσαν κίτρινα και μπλε περιβραχιόνια για να αναγνωρίζονται μεταξύ τους στο πλήθος, ενώ χάκερ εισέβαλαν στην Κεντρική Εκλογική Επιτροπή.
Ωστόσο, οι μολδαβικές αρχές ήταν προετοιμασμένες. Πραγματοποίησαν εφόδους σε εκατοντάδες σπίτια, ενώ ειδικοί κυβερνοασφάλειας απέκρουσαν τις επιθέσεις.
Όταν συνελήφθησαν ύποπτοι με εμπρηστικούς μηχανισμούς, ισχυρίστηκαν ειρωνικά στον εισαγγελέα ότι τα υλικά προορίζονταν για… «πάρτι αποκαλύψεως φύλου μωρού» (gender reveal party).
Το κόμμα της Σάντου κέρδισε με ποσοστό λίγο πάνω από 50%, κυρίως χάρη στην ψήφο της διασποράς.
Ωστόσο, παρά τη νίκη, η απειλή παραμένει. Οι πρόσφατες ρωσικές επιθέσεις σε ουκρανικές υποδομές προκάλεσαν εκτεταμένα blackout στη Μολδαβία, αναγκάζοντας ακόμη και τα κυβερνητικά κτίρια να λειτουργούν στο σκότος.
Όπως συνόψισε ο Μιχάι Λουπάσκου, διευθυντής της Υπηρεσίας Κυβερνοασφάλειας της Μολδαβίας: «Κερδίσαμε τη μάχη, αλλά δεν κερδίσαμε τον πόλεμο».