Τα βασικά σημεία του άρθρου
- Η σαρωτική επικράτηση των Δημοκρατικών σε Βουλή και Γερουσία ανοίγει τον δρόμο για την ανάκτηση του θεσμικού ρόλου του Κογκρέσου απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ.
- Η νέα πλειοψηφία προαναγγέλλει εκτεταμένες έρευνες και αυστηρό έλεγχο των ομοσπονδιακών δαπανών, με τον Χακίμ Τζέφρις να δηλώνει: «Οι ημέρες που η Βουλή των Αντιπροσώπων λειτουργούσε σαν εξ ολοκλούρου θυγατρική της κυβέρνησης Τραμπ τελείωσαν».
- Παρά την πρόθεση των Ρεπουμπλικανών να αντισταθούν και τις αρχικές απειλές Τραμπ για βέτο, οι Δημοκρατικοί αποκτούν τη δυνατότητα να εκδίδουν κλητεύσεις και να μπλοκάρουν κρίσιμους διορισμούς.
Η σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ δεν αλλάζει μόνο τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσινγκτον, αλλά ανοίγει και τον δρόμο για να ανακτήσει το Κογκρέσο τον θεσμικό του ρόλο απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ, έπειτα από δύο χρόνια κατά τα οποία οι Ρεπουμπλικανοί επέτρεψαν στον Αμερικανό πρόεδρο να διευρύνει σημαντικά την εξουσία του.
Όπως επισημαίνουν οι New York Times, η επικράτηση των Δημοκρατικών τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια ουσιαστική ανατροπή στη σχέση μεταξύ της νομοθετικής και της εκτελεστικής εξουσίας.
Από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο το 2025, οι Ρεπουμπλικανοί που έλεγχαν το Κογκρέσο είχαν περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό στην υποστήριξη των επιλογών του, επιτρέποντας στην κυβέρνηση να παρακάμπτει τις αντιρρήσεις των Δημοκρατικών σε ζητήματα δημοσίων δαπανών, δασμών και πολεμικών εξουσιών.
Πλέον, οι Δημοκρατικοί δηλώνουν αποφασισμένοι να αξιοποιήσουν τη νέα κοινοβουλευτική τους ισχύ για να ελέγξουν κυβερνητικές αποφάσεις, να ξεκινήσουν έρευνες και να περιορίσουν τη δυνατότητα του προέδρου να ενεργεί χωρίς ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Τζέφρις: «Η Βουλή δεν θα είναι πλέον θυγατρική της κυβέρνησης Τραμπ»
Ο Χακίμ Τζέφρις, επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και επικρατέστερος για την προεδρία της, προανήγγειλε εκτεταμένες έρευνες για τη δράση της κυβέρνησης.
«Θα απαιτήσουμε λογοδοσία από εκείνους που έχουν επιφέρει πρωτοφανή διαφθορά σε αυτή τη χώρα», δήλωσε.
Μιλώντας την Τετάρτη (4/11), καθώς γινόταν σαφέστερη η έκταση της εκλογικής επικράτησης των Δημοκρατικών, έστειλε ένα ακόμη πιο ηχηρό μήνυμα προς τον Λευκό Οίκο.
«Οι ημέρες που η Βουλή των Αντιπροσώπων λειτουργούσε σαν εξ ολοκλήρου θυγατρική της κυβέρνησης Τραμπ τελείωσαν», υπογράμμισε.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ.
«Οι ημέρες της υποταγμένης στον Τραμπ Γερουσίας τελείωσαν», δήλωσε, προαναγγέλλοντας αλλαγή στάσης απέναντι στην προεδρική εξουσία.
Έρευνες, κλητεύσεις και έλεγχος κυβερνητικών αξιωματούχων
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τις εξουσίες των κοινοβουλευτικών επιτροπών, οι οποίες από τον Ιανουάριο θα περάσουν στον έλεγχο των Δημοκρατικών.
Κατά την προηγούμενη διετία, κυβερνητικοί αξιωματούχοι που εμφανίζονταν ενώπιον επιτροπών του Κογκρέσου συχνά αντιμετώπιζαν με περιφρόνηση ή επιθετικότητα τις ερωτήσεις της δημοκρατικής μειοψηφίας, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί πρόεδροι των επιτροπών στήριζαν την κυβέρνηση.
Με τη νέα σύνθεση του Κογκρέσου, οι Δημοκρατικοί θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να καλούν κυβερνητικά στελέχη για καταθέσεις και να εκδίδουν υποχρεωτικές κλητεύσεις για την προσκόμιση εγγράφων και άλλων στοιχείων.
Σύμφωνα με τους New York Times, η αντιπολίτευση θεωρεί ότι υπάρχουν πολυάριθμες κυβερνητικές δραστηριότητες και πρόσωπα που πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διεξοδικής έρευνας.
Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ αναμένεται να αντισταθεί σθεναρά στις προσπάθειες κοινοβουλευτικού ελέγχου, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρές θεσμικές συγκρούσεις.
Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί στη Γερουσία θα μπορούν να καθυστερούν ή να εμποδίζουν την επικύρωση διορισμών δικαστών και ανώτατων κυβερνητικών αξιωματούχων που προτείνει ο πρόεδρος.
Ο Τραμπ απειλεί με βέτο, αλλά αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνιών
Πριν από τις εκλογές, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει στο Fox News ότι, εάν οι Δημοκρατικοί αποκτούσαν τον έλεγχο του Κογκρέσου, ο ίδιος θα μετατρεπόταν σε «κύριο Βέτο», μπλοκάροντας τις νομοθετικές πρωτοβουλίες τους.
Ωστόσο, καθώς άρχισε να αποτυπώνεται η έκταση της εκλογικής ήττας των Ρεπουμπλικανών, ο πρόεδρος υιοθέτησε πιο διαλλακτικό τόνο, δηλώνοντας πρόθυμος να διαπραγματευτεί ορισμένες συμφωνίες.
Η στάση αυτή θυμίζει την πρώτη προεδρική του θητεία, όταν εμφανιζόταν κατά περιόδους ανοιχτός σε συνεννοήσεις με τους Δημοκρατικούς για σημαντικά νομοθετικά ζητήματα.
Οι New York Times επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η πολιτική πόλωση έχει ενταθεί σημαντικά έκτοτε.
Οι Δημοκρατικοί, ενισχυμένοι από το μέγεθος της εκλογικής τους νίκης, αναμένεται να απαιτήσουν οι όποιες συμφωνίες να πραγματοποιηθούν περισσότερο με τους δικούς τους όρους.
Στο επίκεντρο οι κρατικές δαπάνες και οι αποφάσεις για τη χρηματοδότηση
Ιδιαίτερο βάρος αναμένεται να δοθεί στον έλεγχο των ομοσπονδιακών δαπανών.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η κυβέρνηση Τραμπ έχει αρνηθεί να διαθέσει ορισμένα κονδύλια που είχαν ήδη εγκριθεί από το Κογκρέσο, ενώ έχει μεταφέρει άλλους πόρους για τη χρηματοδότηση προεδρικών πρωτοβουλιών χωρίς την έγκριση των νομοθετών.
Επιπλέον, έχει χρησιμοποιήσει διαδικασίες ακύρωσης εγκεκριμένων δαπανών με τρόπους που, σύμφωνα με βουλευτές και των δύο κομμάτων, παραβιάζουν τη νομοθεσία περί προϋπολογισμού.
Οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν να αποκαταστήσουν την εξουσία του Κογκρέσου επί των κρατικών δαπανών και θεωρούν πιθανό να βρουν συμμάχους ακόμη και μεταξύ Ρεπουμπλικανών που είχαν εκφράσει ιδιωτικά δυσαρέσκεια για τις δημοσιονομικές επιλογές του προέδρου.
Ιδιαίτερα δύσκολες αναμένονται οι διαπραγματεύσεις για τη χρηματοδότηση των ομοσπονδιακών υπηρεσιών.
Κατά την προηγούμενη διετία, οι Ρεπουμπλικανοί είχαν αξιοποιήσει ειδικές κοινοβουλευτικές διαδικασίες για να εξασφαλίσουν κονδύλια για την αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική του Τραμπ, παρακάμπτοντας τη διαφωνία των Δημοκρατικών.
Σούμερ: «Θα τους δοκιμάσουμε»
Οι Δημοκρατικοί σκοπεύουν επίσης να φέρουν προς ψήφιση νομοσχέδια για την ανατροπή περικοπών στην υγειονομική περίθαλψη και σε προγράμματα κοινωνικής προστασίας.
Στόχος τους είναι να αναγκάσουν τους Ρεπουμπλικανούς να τοποθετηθούν δημόσια για πολιτικές που, σύμφωνα με τους Δημοκρατικούς, έχουν πλήξει ιδιαίτερα τις αγροτικές περιοχές.
«Θα τους δοκιμάσουμε», δήλωσε ο Τσακ Σούμερ.
«Θα φέρουμε ορισμένα απλά ζητήματα προς ψήφιση και θα δούμε εάν θα τα υπερψηφίσουν», πρόσθεσε.
Η ηγεσία των Δημοκρατικών εκτιμά ότι η βαριά εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών ενδέχεται να ωθήσει ορισμένους βουλευτές και γερουσιαστές του κόμματος να διαφοροποιηθούν από τον Τραμπ.
Χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση του Δημοκρατικού Άνταμ Χάμιλτον, ο οποίος νίκησε τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Ρότζερ Μάρσαλ στο Κάνσας.
«Είχαμε έναν Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή, τον Ρότζερ Μάρσαλ, που στην ουσία έλεγε πάντα “ναι” στον πρόεδρο», δήλωσε στο MS NOW.
«Αντί να αγωνίζεται για τους πολίτες του Κάνσας, επέστρεφε σαν να ήταν εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου», πρόσθεσε.
Οι Ρεπουμπλικανοί προειδοποιούν ότι θα αντισταθούν
Παρά την ήττα τους, οι Ρεπουμπλικανοί δεν εμφανίζονται διατεθειμένοι να αποδεχθούν χωρίς αντιδράσεις τη νομοθετική ατζέντα των Δημοκρατικών.
Ο Τζον Θουν, επικεφαλής της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στη Γερουσία που ολοκληρώνει τη θητεία της, προειδοποίησε ότι το κόμμα του δεν θα επιτρέψει την επικράτηση πολιτικών που χαρακτηρίζει ακραίες.
«Οι Ρεπουμπλικανοί της Γερουσίας δεν θα παρακολουθήσουν άπραγοι την προσπάθεια της ακροαριστερής, σοσιαλιστικής πτέρυγας του Δημοκρατικού Κόμματος να ανατρέψει όλα όσα έχουμε κάνει», δήλωσε.
«Ευτυχώς, εξακολουθούμε να έχουμε τον πρόεδρο Τραμπ στον Λευκό Οίκο και θα συνεργαστούμε μαζί του για να σταματήσουμε τις χειρότερες παρορμήσεις του δημοκρατικού εξτρεμισμού», πρόσθεσε.
Οι Δημοκρατικοί, παρά τα εκλογικά τους κέρδη, δεν διαθέτουν τις 60 ψήφους που απαιτούνται στη Γερουσία για να ξεπεράσουν τον διαδικαστικό μηχανισμό παρεμπόδισης της ψηφοφορίας, γνωστό ως filibuster.
Αυτό επιτρέπει στους Ρεπουμπλικανούς να διατηρήσουν σημαντική διαπραγματευτική ισχύ.
Ταυτόχρονα, οι εσωτερικές ιδεολογικές διαφορές μεταξύ των Δημοκρατικών ενδέχεται να δυσκολέψουν την επίτευξη συμφωνιών ακόμη και στο εσωτερικό του κόμματος.
Μια νέα εποχή σύγκρουσης στην Ουάσινγκτον
Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών αναδεικνύει, σύμφωνα με τους New York Times, και το πολιτικό κόστος της στάσης που τήρησαν οι Ρεπουμπλικανοί απέναντι στον Τραμπ.
Πολλοί Δημοκρατικοί υποψήφιοι κατηγόρησαν τους αντιπάλους τους ότι είχαν εγκαταλείψει τον θεσμικό τους ρόλο, επιτρέποντας στον πρόεδρο να προχωρεί σε αποφάσεις που επηρέαζαν αρνητικά τις πολιτείες και τις εκλογικές τους περιφέρειες.
Μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, ο Χακίμ Τζέφρις χαρακτήρισε τη νίκη των Δημοκρατικών ως την αρχή της «μεγάλης αμερικανικής επιστροφής».
Για τους New York Times, η πολιτική αυτή επιστροφή μπορεί να σηματοδοτεί και κάτι ευρύτερο: την επιστροφή του ίδιου του Κογκρέσου ως ανεξάρτητου θεσμικού αντιβάρου στην εξουσία του Αμερικανού προέδρου.